Kinh tế toàn cầu 2025 - 2026: Trụ vững giữa biến động

Đây là nhận định trong các báo cáo mới nhất của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) và Cơ quan Thương mại và Phát triển Liên Hợp Quốc (UNCTAD), mở ra bức tranh vừa lạc quan vừa đầy thách thức cho giai đoạn 2025 - 2026.

Sức bền vượt kỳ vọng

Năm 2025 sắp khép lại với nhận thức tác động của các cú sốc cung ứng và sự bất định gia tăng hóa ra hạn chế hơn nhiều so với dự báo.

Theo Reuters, OECD nhận định kinh tế toàn cầu đang “đứng vững một cách đáng ngạc nhiên” trong bối cảnh đối mặt chuỗi thách thức, từ thương mại phân mảnh bởi các rào cản mới, chi phí tài chính cao, bất ổn chính trị đến đầu tư toàn cầu suy giảm. Song, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư, đặc biệt là sự trỗi dậy mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), mạnh hơn kỳ vọng.

OECD dự báo tăng trưởng toàn cầu đạt 3,2% năm 2025, trước khi giảm còn 2,9% năm 2026 và phục hồi lên 3,1% năm 2027, phù hợp với dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF). Dù không phải là mức tăng trưởng cao, nhưng đây là minh chứng cho sự bền bỉ của kinh tế thế giới trong giai đoạn nhiều biến động.

Nhóm nền kinh tế lớn ghi nhận sự cải thiện rõ rệt. OECD nâng dự báo tăng trưởng của Mỹ năm 2025 lên 2% và giảm xuống còn 1,7% năm 2026. Eurozone, sau nhiều năm chịu sức ép kinh tế, nay được nâng dự báo lên 1,3%, cho thấy sự phục hồi chậm nhưng bền vững, sau đó dự kiến giảm nhẹ xuống còn 1,2% năm 2026. Trung Quốc vẫn duy trì tốc độ tăng 5% năm 2025, trước khi chậm lại còn 4,4% năm 2026.

Nếu OECD cung cấp bức tranh tổng quan về tăng trưởng kinh tế thực, thì UNCTAD lại nhìn thế giới qua lăng kính của hệ thống tài chính và thương mại. UNCTAD đưa ra nhận định thú vị rằng biến động trong thị trường tài chính hiện tác động đến thương mại toàn cầu gần tương đương yếu tố kinh tế thực.

Tân Hoa Xã dẫn báo cáo của UNCTAD cho biết, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 có thể chỉ đạt 2,6% khi tính theo tỷ giá hối đoái thị trường (MER), thấp hơn đáng kể so với các dự báo dựa trên sức mua tương đương (PPP) của OECD.

Thách thức từ

sức ép tài chính

Cách tính khác nhau dẫn đến sự chênh lệch về số liệu, nhưng điều quan trọng hơn là các cảnh báo nền tảng mà hai tổ chức này đều chia sẻ. Một trong số đó là sự phụ thuộc của thương mại toàn cầu vào tài trợ ngân hàng.

Hơn 90% thương mại thế giới dựa vào các dòng tín dụng, hệ thống thanh toán xuyên biên giới và thanh khoản USD.

Chỉ một thay đổi nhỏ trong lãi suất hoặc tâm lý thị trường tại Mỹ, châu Âu hay các trung tâm tài chính lớn đều có thể làm chao đảo lưu lượng thương mại toàn cầu. Theo UN News, Tổng Thư ký UNCTAD Rebeca Grynspan mô tả: “Thương mại không chỉ là chuỗi cung ứng, mà còn là chuỗi các dòng tín dụng, hệ thống thanh toán, thị trường tiền tệ và dòng vốn”.

Cảnh báo này nhắm thẳng vào thách thức lớn của nhiều nền kinh tế đang phát triển. Dù được dự báo tăng trưởng 4,3% năm 2025, nhưng các nước này vẫn phải chật vật đối phó chi phí vay vốn 7 - 11%, gấp nhiều lần so với mức 1-4% tại các nền kinh tế phát triển. Trong khi đó, những quốc gia thường xuyên chịu thiên tai phải trả thêm 20 tỷ USD tiền lãi mỗi năm, một khoản chi phí khổng lồ bào mòn ngân sách.

Dù tiếp cận từ hai góc độ khác nhau, kinh tế vĩ mô và thương mại - tài chính, song cả hai tổ chức đều chung nhận định triển vọng kinh tế toàn cầu đang sáng lên nhưng vẫn mong manh. Một đợt tăng thuế quan, vòng siết tín dụng hoặc sự điều chỉnh mạnh của thị trường tài sản cũng có thể làm thay đổi quỹ đạo tăng trưởng.

Do đó, UNCTAD kêu gọi cải cách mạnh mẽ hệ thống thương mại - tài chính toàn cầu, trong đó tập trung hiện đại hóa quy tắc thương mại, cải cách hệ thống tiền tệ quốc tế, hạn chế biến động tỷ giá và dòng vốn, xây dựng khung chính sách tích hợp.

Về tổng thể, thế giới đang bước vào giai đoạn mà tăng trưởng không chỉ được quyết định bởi năng lực sản xuất hay tiêu dùng, mà còn phụ thuộc sâu sắc vào những “đường gân” tài chính toàn cầu. Việc duy trì ổn định của dòng tín dụng, hệ thống thanh toán và thị trường vốn sẽ quyết định sức bền của kinh tế thế giới trong những năm tới.

THƯ LÊ