Thể thao sông, biển Đà Nẵng
Đà Nẵng là thành phố có chiều dài bờ biển hàng nghìn cây số, không chỉ trên đất liền mà còn trên các đảo ở đặc khu Hoàng Sa, xã đảo Tân Hiệp, xã đảo Tam Hải và trên hòn Sơn Trà con. Do vậy các môn thể thao sông, biển - chủ yếu là bơi lội và chèo thuyền - đã sớm hình thành và phát triển ở Đà Nẵng.
Thể thao sông, biển thường được diễn ra ở hai môi trường cơ bản là nhân tạo và tự nhiên, sử dụng chính năng lực, kinh nghiệm, khả năng và sức mạnh của cá nhân (đối với các môn bơi lội, chèo thuyền, đua thuyền buồm, lướt ván…) hoặc sử dụng các trang thiết bị, dụng cụ chuyên nghiệp (đối với các môn như lặn với ống thở, trượt nước tốc độ…).
Đưa thể thao sông, biển thành bản sắc văn hóa Đà Nẵng
Bơi lội là kỹ năng cơ bản nhất của cư dân sinh sống ven sông, ven biển, nhất là ngư dân “nghề biển hồn treo cột buồm”. Mưu sinh trên sông, biển, ngư dân tối thiểu phải có kỹ năng chèo thuyền và bơi lội thuần thục, từ đó lễ hội đua thuyền đã được tổ chức thường niên ở Đà Nẵng không chỉ để tăng tính hấp dẫn của lễ hội dân gian đầu năm mới mà còn nhằm vinh danh những dân làng có kỹ năng chèo thuyền tốt.
Lễ hội đua thuyền cũng là một hoạt động ngoại giao văn hóa của người Đà Nẵng, chẳng hạn thành phố Đà Nẵng trước hợp nhất từng đăng cai tổ chức Cuộc đua thuyền buồm vòng quanh thế giới/Clipper Race 2015-2016.
Thành phố Hội An thuộc tỉnh Quảng Nam trước hợp nhất cũng từng diễn ra Giải đua thuyền giao lưu Hội An - Nhật Bản trên dòng sông Hoài vào năm 2015, từng tổ chức cuộc thi lướt ván buồm thế giới và đua thuyền buồm Việt Nam mở rộng năm 2017 hay giải bơi quốc tế vượt biển Cù Lao Chàm - Cửa Đại được duy trì nhiều năm liền...
Sau hợp nhất, Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng cũng tiếp tục triển khai giải Lướt sóng Đà Nẵng mở rộng/DaNang Surfing Open 2025 tại bãi biển Mỹ An thuộc phường Ngũ Hành Sơn (giải thể thao biển này được tổ chức lần đầu vào năm 2022).
Xin nói thêm, đến nay đã hàng chục lần tổ chức Nghệ thuật và Hợp tác Quốc tế/Heritage Art Space - một tổ chức nghệ thuật độc lập tại Hà Nội được thành lập từ năm 2014 - phối hợp với một số địa phương ở Đông Nam Á tổ chức hội thảo “Nâng cao hiểu biết về mạng lưới giao lưu nghề đóng thuyền dài và lễ hội đua thuyền khu vực ASEAN”.
Điều này cũng là gợi ý để các lễ hội đua thuyền hằng năm của Đà Nẵng có thể gắn với sinh hoạt học thuật nhằm quảng bá một số làng nghề đóng thuyền truyền thống như làng nghề đóng ghe bầu Kim Bồng, hay như làng nghề đan thuyền thúng Thọ Quang (nay thuộc phường Sơn Trà), làng nghề đan thuyền thúng Hà Bình (nay thuộc xã Thăng An)...
Các môn thể thao sông, biển không chỉ là một hoạt động ngoại giao văn hóa mà còn là một tài nguyên quan trọng của du lịch văn hóa. Lễ hội Văn hóa - Thể thao miền biển huyện Thăng Bình năm 2023 còn thu hút du khách bằng một số môn thể thao biển độc đáo như thi gánh cá trên biển hay thi đua thuyền trên cát…
Trong khi đó, chương trình khai trương mùa du lịch biển Đà Nẵng thường niên do Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng tổ chức đã có sáng kiến lồng ghép với Lễ hội thể thao biển Đà Nẵng - Danang Color Race tổ chức các môn thể thao biển như chạy bộ trên cát với chủ đề Đôi chân trần trên biển, lặn biển ngắm san hô, đua thuyền Kayak, đua ván chèo đứng SUP.
Không phải ngẫu nhiên mà Liên đoàn Đua thuyền Việt Nam đã chọn Đà Nẵng để gầy dựng một trung tâm đào tạo thể thao biển trọng điểm quốc gia trong tương lai. Thậm chí, tại hội thảo Phát triển thể thao thành tích cao và kinh tế thể thao giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2045 vừa diễn ra, còn có ý tưởng phấn đấu đưa Đà Nẵng trở thành Trung tâm Kinh tế thể thao biển hàng đầu châu Á vào năm 2045...
Đào tạo lực lượng cứu hộ đủ tâm và lực
Một điểm nhấn mang đậm tính nhân văn của thể thao sông, biển Đà Nẵng là Hội thi Cứu hộ biển quốc tế Đà Nẵng 2024 diễn ra tại công viên Biển Đông - hoạt động nằm trong sự kiện Khai trương mùa du lịch biển Đà Nẵng 2024 với chủ đề “Sóng mùa hè” do Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch tổ chức. Cuộc thi dành cho các đội viên của các đội cứu nạn các địa phương ven biển, các khu nghỉ dưỡng, khách sạn, các tình nguyện viên hoạt động trong lĩnh vực cứu nạn, cứu hộ bờ biển trong và ngoài nước đã được huấn luyện các kỹ năng, nghiệp vụ theo quy định.
Trong bối cảnh các đợt mưa lũ vừa qua ở nhiều địa phương miền Trung, nên chăng Đà Nẵng cần tổ chức thường xuyên hơn, với quy mô lớn hơn các hội thi cứu hộ sông, biển quốc nội và quốc tế nhằm tạo sân chơi lành mạnh để các nhân viên cứu hộ trong và ngoài thành phố có cơ hội giao lưu học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực trong công tác cứu nạn, cứu hộ, nhất là cứu nạn, cứu hộ trong mưa lũ.
Còn nhớ, trong Cuộc đua thuyền buồm vòng quanh thế giới/Clipper Race 2015-2016, một người Đà Nẵng đầu tiên - cũng là người Việt Nam đầu tiên - là Nguyễn Trần Minh An đã có mặt trên con tàu mang tên thành phố đăng cai Đà Nẵng xuất phát từ bến cảng St Katharine Docks ở London và chính thức tham gia chặng đua Airlie Beach Australia - Đà Nẵng.
Và từ nhiều năm nay, bơi lội là một trong những môn thể thao thành tích cao có thế mạnh của Đà Nẵng, với các “kình ngư” kỳ cựu như Hoàng Quý Phước, Nguyễn Hữu Kim Sơn và các “kình ngư” trẻ như Trần Văn Nguyễn Quốc, Nguyễn Viết Tường… Tuy nhiên, điều mà Đà Nẵng mong đợi hơn cả là đào tạo được một đội ngũ nhân viên cứu hộ chuyên trách và nghiệp dư có lòng trắc ẩn và năng lực bơi lội đủ sức cứu người đuối nước...
Tất cả mong mỏi trên đều phải bắt đầu từ ngành giáo dục, bao gồm giáo dục đại học - thông qua việc đào tạo chuyên sâu môn bơi lội ở Trường Đại học Thể dục Thể thao Đà Nẵng - và giáo dục phổ thông - thông qua việc dạy bơi miễn phí cho học sinh vào dịp hè.
Rõ ràng, thể thao sông, biển đã góp phần khẳng định thương hiệu du lịch văn hóa Đà Nẵng. Thế nhưng điều quan trọng nhất là phải đảm bảo an toàn cho người chơi, bởi không phải lúc nào các cuộc thi bơi, các cuộc thi chèo thuyền… cũng thuận buồm xuôi gió.
Thực tế Đà Nẵng từng xảy ra tai nạn chết người khi tham gia thể thao sông, biển. Vì vậy vấn đề đang được đặt ra là quản lý thể thao sông, biển ra sao? Không thể theo tư duy không quản được thì cấm - đúng như Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã nhấn mạnh.
Do vậy cần tăng cường trách nhiệm của các đơn vị chức năng như Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng sau hợp nhất, trước hết là trong việc thực hiện các quy định hiện hành. Chẳng hạn Thông tư số 21/2018/TT-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định về cơ sở vật chất, trang thiết bị và tập huấn nhân viên chuyên môn đối với môn Lặn biển thể thao giải trí. Hay như Thông tư số 17/2010/TT-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định về điều kiện hoạt động của cơ sở thể thao tổ chức hoạt động mô tô nước trên biển (đã được sửa đổi, bổ sung một số điều trong Thông tư số 19/2014/TT-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)…
Bài viết là một số phác thảo về thể thao sông, biển ở Đà Nẵng, xin được nêu lên nhằm góp phần vào việc phát triển tốt hơn du lịch văn hóa - một ngành công nghiệp văn hóa có nhiều thế mạnh cần được tập trung đầu tư của thành phố Đà Nẵng sau hợp nhất.