Thiết thực đưa chính sách vào cuộc sống

Ngư dân thấy rõ rủi ro

Phiên tòa giả định được tổ chức vừa qua đã thu hút gần 150 thuyền trưởng, thuyền viên, ngư dân và đại diện chính quyền, các ngành xã Núi Thành tham dự. Hoạt động này tạo nên không gian tuyên truyền trực quan, sinh động, giúp người dân “thấy tận mắt, hiểu tận gốc” hậu quả pháp lý và kinh tế của việc vi phạm IUU.

Khác với những buổi phổ biến pháp luật theo hình thức hội nghị, phiên tòa giả định được xây dựng dựa trên các vụ việc có thật, bám sát thực tiễn hoạt động khai thác thủy sản trên biển. Từng vai trò trong phiên tòa được thể hiện đầy đủ, tạo cảm giác nghiêm túc, gần nhất với một phiên xử ngoài đời thực.

Cáo trạng phiên tòa giả định tập trung làm rõ những hành vi vi phạm IUU phổ biến, mà trong thực tế không ít ngư dân từng mắc phải hoặc tiềm ẩn nguy cơ vi phạm.

Đáng chú ý là các hành vi: đưa tàu cá khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; cố tình tắt hoặc làm mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) nhằm né tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng; sử dụng hồ sơ, giấy tờ tàu cá không hợp pháp hoặc giả mạo; không khai báo, khai báo không trung thực nhật ký khai thác; không đủ điều kiện pháp lý về giấy phép khai thác, thuyền trưởng, thuyền viên theo quy định. Theo phân tích tại phiên tòa, những hành vi này không chỉ vi phạm Luật Thủy sản mà còn có thể bị xử lý hình sự theo các điều khoản của Bộ luật Hình sự.

Ngư dân Trần Tấn Sinh (tàu QNa-91769, thôn Đông Xuân, xã Núi Thành) cho rằng, cách tuyên truyền này dễ hiểu và “đánh trúng” tâm lý người đi biển. Phiên tòa giả định nhắc nhở ngư dân phải tự nâng cao ý thức, bởi chỉ cần một hành vi vi phạm cũng có thể dẫn đến hậu quả lâu dài.

Cùng tham dự phiên tòa giả định, thuyền trưởng Ngô Kiều Anh (tàu QNa-91268, hành nghề câu mực khơi) chia sẻ kinh nghiệm khi từng bị xử phạt do mất kết nối thiết bị giám sát hành trình. Ngư dân Ngô Kiều Anh cho rằng phiên tòa là cách để ngư dân thấy rõ nhất mức độ nghiêm trọng nếu cố tình tái phạm.

Tuyên truyền để không vi phạm

Theo Đại tá Doãn Ngọc Triết, Phó Tư lệnh Pháp luật Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, vi phạm khai thác IUU không chỉ gây tổn hại đến nguồn lợi thủy sản mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế lâu dài của ngư dân và doanh nghiệp. Do đó, công tác tuyên truyền cần đi trước một bước, giúp người dân hiểu rõ “vi phạm ở đâu, sai ở đâu và hậu quả như thế nào”.

“Phiên tòa giả định là điểm mới, thể hiện sự chủ động, quyết liệt trong đổi mới phương thức tuyên truyền pháp luật của Cảnh sát biển. Thay vì chỉ đọc quy định, các điều khoản pháp luật được cụ thể hóa bằng vụ việc, những yếu tố pháp lý và hệ quả rõ ràng mà ngư dân đối mặt nếu vi phạm. Qua đó, pháp luật trở nên dễ nhớ, dễ hiểu và có sức thuyết phục hơn đối với cộng đồng ngư dân”, Đại tá Doãn Ngọc Triết thông tin.

Hoạt động này được tổ chức trong bối cảnh Đà Nẵng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chống khai thác IUU trong năm 2025. Theo thống kê, toàn thành phố hiện có hơn 4.000 tàu cá, trong đó 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Công tác kiểm tra, giám sát được duy trì thường xuyên, tập trung vào việc kiểm soát tàu cá, theo dõi tín hiệu VMS và xử lý các trường hợp vi phạm.

Trong tháng 10/2025, UBND thành phố cũng đã ban hành kế hoạch hành động tháng cao điểm chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thủy sản trên địa bàn.

Theo ông Hoàng Châu Sơn, Chủ tịch UBND xã Núi Thành, phiên tòa giả định là một trong những hoạt động thiết thực, giúp ngư dân hiểu rõ trách nhiệm pháp lý khi vươn khơi, từ đó chủ động chấp hành quy định, góp phần xây dựng nghề cá có trách nhiệm, bền vững.

“Từ thực tế phiên tòa giả định, có thể thấy khi pháp luật được đưa xuống cấp cơ sở, được minh họa bằng những vụ việc cụ thể, hiệu quả tuyên truyền được nâng lên rõ rệt. Đây không chỉ là cách làm hay trong chống khai thác IUU, mà còn là hướng đi phù hợp để xây dựng ý thức pháp luật bền vững trong cộng đồng ngư dân”, ông Hoàng Châu Sơn nói.

THÀNH CÔNG