BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC:Những tín hiệu tích cực từ chủ hộ kinh doanh cá thể

Nội dung này được ông Nguyễn Trí Đại, Giám đốc BHXH thành phố Đà Nẵng, trao đổi với Đà Nẵng Online.

* Thưa ông, sau hơn 4 tháng Luật BHXH 2024 có hiệu lực, kết quả triển khai BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh cá thể tại Đà Nẵng ra sao? Con số thực tế có đạt kỳ vọng đặt ra?

- Từ ngày 1/7/2025, nhóm chủ hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh theo phương pháp kê khai chính thức trở thành đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Đến nay, toàn thành phố có 546 chủ hộ kinh doanh đang tham gia theo quy định của Luật mới.

Với con số này, có thể xem đây là tín hiệu tích cực ban đầu, thể hiện chính sách an sinh xã hội từng bước đi vào đời sống. Tuy nhiên, so với quy mô nhóm đối tượng và mục tiêu BHXH toàn dân, số lượng tham gia hiện nay vẫn còn khiêm tốn.

Vì vậy, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, nhất là với nhóm chủ hộ kinh doanh, cần thêm thời gian tuyên truyền, vận động, hướng dẫn và hỗ trợ, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, nâng cao nhận thức và chủ động tham gia lưới an sinh.

* Theo ông, đâu là yếu tố tạo ra sự thay đổi nhận thức rõ rệt nhất ở nhóm lao động vốn trước đây ít quan tâm đến an sinh xã hội?

- Sự thay đổi nhận thức rõ rệt nhất đến từ việc chủ hộ kinh doanh hiểu rằng BHXH không chỉ là khoản chi hàng tháng, mà là sự đảm bảo an sinh cho bản thân và gia đình khi gặp rủi ro.

Điều này thường đến khi họ trải nghiệm thực tế các biến động trong cuộc sống như khó khăn kinh tế, chi phí y tế tăng cao, ốm đau, thai sản, hoặc nỗi lo lớn nhất là tuổi già không có lương hưu. Những tác động đó cho thấy, nếu không có lưới an sinh bảo vệ, cuộc sống sẽ chịu nhiều rủi ro. Điều này khiến nhiều chủ hộ chủ động tìm hiểu và quan tâm hơn đến chính sách BHXH.

Bên cạnh đó, Luật BHXH 2024 mở rộng đối tượng tham gia bắt buộc cũng tạo ra sự thay đổi về hành vi và ý thức chấp hành chính sách.

“

Đừng nhìn khoản đóng BHXH hôm nay là chi phí, hãy xem đó là của để dành cho ngày mai. Kinh doanh có lúc thăng, lúc trầm, nhưng BHXH chính là điểm tựa ổn định nhất khi chúng ta ốm đau hay về già.

Tham gia BHXH là cách chủ động chăm lo sự an yên cho bản thân và giảm bớt gánh nặng cho gia đình. Đây là khoản đầu tư nhân văn và an toàn nhất mà mỗi hộ kinh doanh có thể dành cho chính mình.

Ông Nguyễn Trí Đại, Giám đốc BHXH thành phố Đà Nẵng.

* Ở giai đoạn đầu triển khai với chủ hộ kinh doanh cá thể, đơn vị gặp những khó khăn nào, thưa ông?

- Thực tế, chủ hộ kinh doanh cá thể có quy mô nhỏ chịu áp lực tài chính về khoản tiền phải đóng. Theo quy định, chủ hộ kinh doanh được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Nếu chọn mức thấp nhất, chủ hộ kinh doanh cá thể phải đóng tối thiểu 690.300 đồng/tháng, tương ứng 29,5% mức lương tham chiếu. Với nhiều hộ kinh doanh cá thể có thu nhập bấp bênh, mức đóng cố định này khiến họ e dè, trì hoãn hoặc chưa sẵn sàng tham gia.

Ngoài ra, thủ tục hành chính, hồ sơ, khai báo, nộp phí cũng là rào cản với những người không quen giấy tờ, dễ dẫn đến chậm trễ hoặc bỏ lỡ quyền lợi.

Một số chủ hộ chưa hiểu đầy đủ khi tham gia BHXH bắt buộc, họ được hưởng các chế độ như người lao động, gồm ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất; đồng thời, nếu không tham gia theo quy định có thể bị xử phạt.

* BHXH thành phố Đà Nẵng đã tháo gỡ khó khăn ra sao, thưa ông?

- Để tháo gỡ những vướng mắc ban đầu, BHXH thành phố tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, làm rõ quyền lợi và các quy định pháp luật liên quan đến việc tham gia BHXH bắt buộc.

Trọng tâm là phân tích để người dân hiểu khoản tiền đóng BHXH không mất đi mà được bảo lưu, tăng trưởng và quay trở lại phục vụ chính họ thông qua các chế độ như ốm đau, thai sản, hưu trí.

Song song, đơn vị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, hướng dẫn người dân thực hiện giao dịch điện tử, sử dụng ứng dụng VssID nhằm đơn giản hóa quy trình, bảo đảm công khai, minh bạch trong đóng - hưởng.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông được đa dạng hóa trên các nền tảng số, mạng xã hội như Facebook, Zalo, đồng thời tăng cường tư vấn trực tiếp tại bộ phận “Tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính”, kịp thời giải đáp thắc mắc, cập nhật quy định mới, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tra cứu, tìm hiểu và tham gia.

* Luật BHXH mới bổ sung nhiều quyền lợi cho chủ hộ kinh doanh cá thể. Theo ông, quyền lợi nào đang tác động mạnh nhất đến quyết định tham gia của người dân?

- Thực tế cho thấy, tất cả chế độ gồm hưu trí, tử tuất, thai sản và ốm đau đều tác động đến quyết định tham gia bởi mang lại sự đảm bảo an sinh lâu dài và hỗ trợ tài chính cho các giai đoạn quan trọng trong cuộc đời.

Trong đó, thẻ bảo hiểm y tế, cùng chế độ ốm đau, thai sản thường thu hút sự quan tâm ban đầu vì tính thiết thực, gắn với nhu cầu hằng ngày. Tuy nhiên, khi được tư vấn đầy đủ, lương hưu mới là điểm tựa an sinh bền vững nhất, là yếu tố then chốt thuyết phục người dân tham gia lâu dài.

DUY AN