Định vị nhiếp ảnh trong nền kinh tế số

Cánh cửa mở cho hoạt động nhiếp ảnh

Nhiếp ảnh Việt Nam cũng như Đà Nẵng ngày nay có tiềm năng lớn nhờ sự đa dạng về phong cảnh, nhiều làng nghề truyền thống và nét văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc trên mọi miền Tổ quốc. Đây là nguồn tài nguyên quý giá và cũng là chất liệu vô tận để các nhà nhiếp ảnh khai thác, sáng tác những tác phẩm nhiếp ảnh có giá trị nghệ thuật và thương mại.

Anh Võ Văn Phi Long, một nhiếp ảnh gia cho rằng, hơn 2 thập kỷ qua, nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng đã có nhiều sự thay đổi, chuyển mình của công nghệ số. Có thể nói, công nghệ số phát triển đến đâu thì nhiếp ảnh nghệ thuật song hành và phát triển đến đó.

“Nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng đã tiếp cận được dòng thiết bị ghi hình kỹ thuật số (Digital) một cách nhanh chóng và thành thạo với nhiều dòng thiết bị mới, kể cả thiết bị ghi hình trên cao (fly cam) tạo thuận lợi trong việc tác nghiệp, chất lượng hình ảnh được nâng cao. Các nghệ sĩ nhiếp ảnh cập nhật các phần mềm xử lý hậu kỳ, qua đó giúp chọn lọc, gạn đi những lỗi mà trong quá trình tác nghiệp gặp phải, khai thác các tiện ích của các phần mềm mang lại để tiếp tục sáng tạo, hoàn chỉnh tác phẩm”, anh Long chia sẻ.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ông Văn Sinh, Hội nhiếp ảnh Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng cũng cho hay, công nghệ kỹ thuật số và công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi mạnh mẽ cách thức sáng tác, chỉnh sửa, lưu trữ, phân phối mở ra nhiều cơ hội thương mại mới như ảnh thời trang, ảnh quảng cáo, ảnh chân dung, ảnh ý tưởng, ảnh đường phố…

Điển hình như trang web của Hội nhiếp ảnh nghệ thuật thành phố Đà Nẵng qua gần 2 năm hoạt động đã tạo nhiều thuận lợi cho hoạt động của hội như tổ chức các cuộc thi ảnh nghệ thuật trong phạm vi thành phố, lưu trữ các tác phẩm nhiếp ảnh của hội viên và trao đổi chuyên môn, thông tin, thông báo.

Trên lĩnh vực mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm được xác định là 1 trong 12 ngành công nghiệp văn hóa ưu tiên phát triển trong chiến lược quốc gia đến năm 2030, tạo cơ sở pháp lý và định hướng cho sự phát triển công nghiệp văn hóa.

Mới đây, ngày 21/10/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 3901/QĐ phê duyệt đề án tổ chức các cuộc thi, triển lãm, liên hoan tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh.

Việc tổ chức thường niên các sự kiện festival như “Festival nhiếp ảnh quốc tế - Việt Nam”, “Festival nhiếp ảnh trẻ” sẽ tạo ra môi trường hoạt động sôi nổi, kích thích sáng tạo và hình thành thị trường cho các tác phẩm nhiếp ảnh. Điều này thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong việc định hướng, tạo hành lang pháp lý để nhiếp ảnh phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế và văn hóa đất nước.

Xây dựng thị trường chuyên nghiệp

Bên cạnh những thuận lợi, lĩnh vực nhiếp ảnh đang đối mặt nhiều khó khăn. Hiện nay, thị trường nhiếp ảnh thương mại tại Việt Nam dần được hình thành nhưng còn nhỏ lẻ, thiếu các sàn giao dịch, cũng như các trung tâm đánh giá chuyên nghiệp để thẩm định giá trị của tác phẩm.

Hầu hết các nhà nhiếp ảnh Việt Nam không đăng ký bản quyển tác giả, tác phẩm do tốn kém vì số lượng ảnh quá lớn. Trong khi đó, luật bản quyền chưa sát với thực tế vì chưa có một tổ chức thẩm định, đánh giá đúng mức giá trị của tác phẩm nhiếp ảnh. Tình trạng vi phạm bản quyền đối với lĩnh vực nhiếp ảnh diễn ra khá phổ biến, nhất là trên không gian mạng, từ đó làm giảm động lực sáng tạo và đầu tư vào sản xuất cũng như nâng cao chất lượng; vẫn còn thiếu đội ngũ nhiếp ảnh vừa có trình độ chuyên môn nghệ thuật cao vừa có tư duy kinh doanh thương mại và khả năng quản lý trên môi trường công nghệ.

Để thúc đẩy công nghiệp văn hóa trong lĩnh vực nhiếp ảnh, theo Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ông Văn Sinh, việc đầu tiên cần làm là hoàn thiện khung pháp lý, cũng như các văn bản liên thông để thực thi có hiệu quả các quy định pháp luật về luật sở hữu trí tuệ, luật bản quyền tác phẩm nói chung và nhiếp ảnh nói riêng để bảo vệ quyền lợi cho người sáng tạo và nhà đầu tư.

Song song đó, xây dựng thị trường chuyên nghiệp thông qua việc thúc đẩy hình thành các sàn giao dịch điện tử để các tác giả tham gia, hoặc hình thành các trung tâm đấu giá các tác phẩm nhiếp ảnh; thường xuyên tổ chức các sự kiện về nhiếp ảnh như triển lãm ảnh quốc tế, triển lãm giao lưu hoặc tổ chức Festival nhiếp ảnh quốc tế - Việt Nam nhằm tạo thị trường thương mại, trao đổi các tác phẩm nhiếp ảnh có giá trị.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Liên hiệp các hội văn học - nghệ thuật thành phố mở các khóa đào tạo chuyên nghiệp về ảnh thương mại cũng như quản lý các sàn giao dịch kinh doanh về sản phẩm nhiếp ảnh, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Cùng với việc chú trọng nghiên cứu phát triển các phần mềm trong nước có liên quan đến nhiếp ảnh là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa quy trình sáng tạo, giao dịch, phân phối các tác phẩm về nhiếp ảnh; đồng thời phát triển các sản phẩm và dịch vụ nhiếp ảnh đa dạng từ ảnh truyền thống đến ảnh nghệ thuật, ảnh quảng cáo, ảnh báo chí, thời trang, du lịch văn hóa…

“Trên cơ sở trang web hiện nay của Hội nhiếp ảnh nghệ thuật thành phố, cần mở rộng không gian hoạt động như dung lượng của kho lưu hình ảnh, thêm nhiều tiện ích như mở sàn giao dịch để giới thiệu tác phẩm của hội viên đến công chúng. Đây sẽ là cầu nối quan trọng giúp công chúng tìm hiểu, trao đổi, đi đến quyết định về tác phẩm mà họ muốn sở hữu. Hội chỉ đóng vai trò là người môi giới, còn quyết định cuối cùng vẫn là tác giả và khách hàng. Đây cũng là bước đầu chuyển hoạt động sáng tạo thuần túy sang hoạt động thương mại của loại hình nghệ thuật nhiếp ảnh”, ông Sinh đề nghị.

ĐOÀN HẠO LƯƠNG