NASA hoàn tất bản đồ hồng ngoại rực rỡ nhất lịch sử với 102 dải màu từ SPHEREx

PHỐ HỘI01/01/2026 09:47

Đài quan sát SPHEREx của NASA đã hoàn thành bản đồ hồng ngoại toàn bầu trời đầu tiên với 102 dải màu sắc, mang lại dữ liệu chi tiết về các bước sóng ánh sáng trong vũ trụ.

Đài quan sát SPHEREx của NASA vừa thiết lập một cột mốc mới trong ngành thiên văn học khi hoàn thành bản đồ hồng ngoại toàn bầu trời đầu tiên với độ chi tiết chưa từng có. Đáng chú ý, bản đồ này được thực hiện với 102 màu sắc riêng biệt, con số kỷ lục trong các nỗ lực lập bản đồ không gian từ trước đến nay.

Cuộc cách mạng từ 102 dải màu hồng ngoại

Mỗi màu sắc được ghi lại trong bản đồ của SPHEREx thực chất là một bước sóng ánh sáng hồng ngoại khác nhau. Thay vì chỉ quan sát vũ trụ qua một vài dải phổ hẹp, đài quan sát này chia nhỏ ánh sáng thành 102 thành phần màu sắc, cho phép các nhà khoa học nhìn thấu những chi tiết mà các thiết bị trước đây có thể đã bỏ lỡ.

Việc sử dụng đa dạng các bước sóng hồng ngoại giúp xác định rõ ràng các vật chất trong không gian. Ánh sáng hồng ngoại có khả năng xuyên qua các đám mây bụi dày đặc, tiết lộ sự hiện diện của các ngôi sao đang hình thành và những thiên hà xa xôi vốn bị che khuất trong dải ánh sáng khả kiến.

Hình ảnh minh họa các dải màu phát ra chủ yếu từ các vì sao (Nguồn ảnh: NASA và JPL-Caltech)
Decorative image. This image features a selection of colors emitted primarily by stars (Image source: NASA and JPL-Caltech)

Giá trị khoa học của bản đồ SPHEREx

Dữ liệu từ SPHEREx không chỉ đơn thuần là một hình ảnh đẹp về vũ trụ. Mỗi bước sóng trong số 102 dải màu đóng vai trò như một "dấu vân tay" hóa học. Thông qua đó, các nhà nghiên cứu có thể phân tích thành phần cấu tạo của các thiên thể, từ các phân tử nước và đá băng trong dải Ngân Hà đến lịch sử hình thành của các thiên hà trong giai đoạn sơ khai của vũ trụ.

Bên cạnh đó, dự án này còn cung cấp nguồn dữ liệu khổng lồ hỗ trợ cho các kính thiên văn lớn khác như James Webb. Bằng cách quét toàn bộ bầu trời, SPHEREx giúp xác định các mục tiêu tiềm năng và cung cấp bối cảnh rộng lớn hơn cho các nghiên cứu chuyên sâu về sau. Nhìn chung, sự hoàn tất của bản đồ này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về nguồn gốc và sự tiến hóa của vũ trụ chúng ta.

PHỐ HỘI