Tổng hợp các loại vòng bi được sử dụng phổ biến hiện nay
Việc lựa chọn đúng loại vòng bi không chỉ giúp thiết bị vận hành êm ái mà còn kéo dài tuổi thọ và tối ưu chi phí bảo trì. Trên thị trường hiện nay, vòng bi được phân chia thành nhiều loại khác nhau, trong đó có 5 loại phổ biến nhất, mỗi loại phù hợp với những điều kiện sử dụng và yêu cầu kỹ thuật riêng.
Vòng bi cầu
Vòng bi cầu được sử dụng nhiều nhất hiện nay nhờ cấu tạo đơn giản và tính linh hoạt cao. Với viên bi hình cầu làm phần tử lăn, bạc đạn cầu giúp giảm ma sát và duy trì chuyển động quay ổn định cho trục.
Sản phẩm có khả năng chịu tải hướng kính tốt và chịu được một phần tải dọc trục theo cả hai chiều. Hơn nữa, nó còn cho phép trục quay với tốc độ cao, vận hành êm và ít sinh nhiệt. Tuy nhiên, khả năng chịu tải nặng không bằng các loại vòng bi con lăn.
Thực tế, vòng bi cầu thường được sử dụng cho động cơ điện, quạt công nghiệp, máy bơm và các hệ thống truyền động tốc độ cao. Mức giá bạc đạn cũng dễ tiếp cận hơn và rất thuận tiện trong việc thay thế.
Ký hiệu vòng bi cầu 1 dãy có mã 67xx, 68xx, 69xx, loại vòng bi 2 dãy ký hiệu 42xx, 43xx, có thể kèm theo các hậu tố như ZZ (nắp chắn kim loại), 2RS1 (phớt cao su) hoặc C3 (khe hở lớn hơn tiêu chuẩn).
Vòng bi côn
Vòng bi côn được thiết kế để chịu đồng thời tải hướng kính và tải dọc trục. Con lăn hình côn giúp lực tác động được phân bố đều, nhờ đó linh kiện làm việc ổn định trong điều kiện tải lớn.
Bạc đạn côn thường được sử dụng trong các hệ thống truyền động, trục bánh xe, hộp số và máy công trình. Khi cần chịu tải dọc trục hai chiều, vòng bi côn thường được lắp theo cặp hoặc theo bộ.
So với vòng bi cầu, vòng bi côn có khả năng chịu tải tốt hơn nhưng yêu cầu lắp đặt chính xác và điều chỉnh khe hở phù hợp. Điều này đòi hỏi người lắp đặt phải có kinh nghiệm kỹ thuật.
Ký hiệu chung bạc đạn côn thường có đầu 3 như 329xx, 320xx, 330xx, 331xx, 302xx…
Vòng bi tang trống tự lựa
Vòng bi tang trống tự lựa được sử dụng trong các ứng dụng nặng, nơi trục có khả năng bị lệch, lắp đặt khó đảm bảo độ đồng tâm tuyệt đối trong quá trình vận hành. Với con lăn hình tang trống, chúng có khả năng tự điều chỉnh góc lệch giữa trục và gối đỡ.
Khả năng tự lựa giúp giảm ứng suất lên vòng bi khi xảy ra sai lệch lắp đặt hoặc biến dạng trục. Nhờ đó, tuổi thọ làm việc của bạc đạn được cải thiện đáng kể.
Bạc đạn tang trống tự lựa chịu tải hướng kính rất lớn và chịu được tải dọc trục ở mức nhất định. Chúng thường xuất hiện trong máy móc ngành xi măng, khai khoáng, băng tải và công nghiệp nặng.
Các ký hiệu phổ biến của vòng bi tang trống tự lựa gồm 22xxx, 23xxx; hậu tố K, E, EK lần lượt dùng để chỉ bạc đạn có lỗ côn, lỗ thẳng và kết hợp.
Vòng bi tiếp xúc góc
Vòng bi tiếp xúc góc thuộc dạng vòng bi cầu được thiết kế với góc tiếp xúc đặc biệt giữa viên bi và rãnh lăn. Kiểu bạc đạn này làm tăng khả năng chịu tải dọc trục tốt hơn so với vòng bi cầu rãnh sâu thông thường.
Trong nhiều ứng dụng, vòng bi tiếp xúc góc được lắp theo cặp hoặc theo bộ để đáp ứng tải hai chiều. Sản phẩm phù hợp với các hệ thống yêu cầu tốc độ cao và độ chính xác lớn, chẳng hạn như trục chính máy CNC và máy công cụ.
Các mã bạc đạn SKF loại này thường gặp là 7000, 7200, 7300, với các hậu tố B, C hoặc AC thể hiện góc tiếp xúc khác nhau.
Vòng bi đũa
Vòng bi đũa sử dụng con lăn hình trụ, giúp tăng diện tích tiếp xúc giữa phần tử lăn và rãnh lăn. Nhờ đó, khả năng chịu tải hướng kính của vòng bi đũa cao hơn nhiều so với vòng bi cầu.
Loại vòng bi này có độ cứng lớn, chúng thường được sử dụng trong hộp số công nghiệp, động cơ công suất lớn và máy cán thép.
Tùy theo thiết kế, vòng bi đũa có thể cho phép trục dịch chuyển dọc trục hoặc giữ cố định trục theo một hướng nhất định.
Các ký hiệu vòng bi đũa phổ biến gồm NU, NJ, N và NUP, đi kèm các mã như NU205, NJ210 để xác định cấu tạo và kích thước.
Việc nắm rõ đặc điểm và ứng dụng của các loại vòng bi phổ biến hiện nay giúp doanh nghiệp và người sử dụng đưa ra lựa chọn phù hợp. Trong bối cảnh công nghiệp ngày càng phát triển, hiểu đúng và dùng đúng vòng bi chính là nền tảng để đảm bảo sự ổn định và bền vững cho mọi hệ thống cơ khí.