Nhà nông đổi đời từ chính sách
Liên kết sản xuất và phát triển kinh tế vườn - trang trại là những chính sách phù hợp thực tế, góp phần nâng cao giá trị nông sản, hình thành các vùng sản xuất chuyên canh trên địa bàn thành phố và trợ lực để nhà nông đầu tư chuyên sâu.
Ổn định đầu ra nông sản
Vụ hè thu vừa qua, Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Minh (xã Vu Gia) phối hợp với Công ty TNHH ThaiBinh Seed miền Trung - Tây Nguyên triển khai sản xuất lúa giống các loại BC15, TBR97, HT1 và Đông A1 trên 195ha tại ba cánh đồng Tây Gia, Gia Huệ và Phú Phước. Năng suất bình quân đạt 65 tạ/ha; toàn bộ sản lượng hơn 900 tấn lúa giống được doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn lúa thương phẩm 2.000 đồng/kg.
Bà Phạm Thị Ngọc Hậu, Phó Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Minh cho biết, ngoài lợi ích kinh tế trực tiếp, mô hình liên kết này còn tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong cách tổ chức sản xuất.
Từ khâu chọn giống, lịch thời vụ, quy trình canh tác đến thu hoạch đều được thực hiện đồng bộ, hạn chế rủi ro và nâng cao chất lượng sản phẩm. “Hiện nay, chúng tôi mở rộng các dịch vụ hỗ trợ sản xuất cho thành viên; riêng năm 2025 đã tổ chức bán chậm trả 94 tấn phân bón các loại với tổng giá trị 1,7 tỷ đồng, góp phần bình ổn giá vật tư nông nghiệp và tạo điều kiện cho nông dân đầu tư thâm canh đúng kỹ thuật”, bà Hậu nói.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hơn 5 năm triển khai Nghị quyết số 17/2019 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) về khuyến khích hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ nông sản, đã phê duyệt 98 dự án liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản, với sự tham gia của 97 hợp tác xã và 77 doanh nghiệp.
Các chuỗi liên kết trải rộng nhiều lĩnh vực, từ trồng trọt, chăn nuôi đến dịch vụ cơ giới hóa nông nghiệp, thu hút gần 20.000 hộ nông dân tham gia. Nhờ có hợp đồng bao tiêu và sự đồng hành của doanh nghiệp, nhiều vùng sản xuất trước đây vốn nhỏ lẻ đã từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất theo tiêu chuẩn thống nhất, tạo nền tảng nâng cao giá trị nông sản và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Đáng chú ý, nguồn lực hỗ trợ từ Nghị quyết 17 đã phát huy hiệu ứng “kích hoạt” mạnh mẽ. Giai đoạn 2021 - 2025, ngân sách tỉnh bố trí gần 91 tỷ đồng để thực hiện nghị quyết, trong khi nguồn vốn đối ứng từ người dân và doanh nghiệp đạt hơn 366 tỷ đồng. Tỷ lệ đối ứng cao cho thấy niềm tin của các chủ thể sản xuất đối với chính sách, đồng thời phản ánh hiệu quả lan tỏa của các mô hình liên kết khi đi vào thực tiễn.
Vườn tạp thành trang trại
Nếu Nghị quyết 17 tạo sức bật cho sản xuất theo chuỗi thì Nghị quyết số 35/2021 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) quy định cơ chế hỗ trợ phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2021 - 2025 đã trở thành động lực thay đổi diện mạo kinh tế vườn, kinh tế trang trại tại nhiều vùng trung du, miền núi.
Tại thôn 5, xã Lãnh Ngọc, mô hình trang trại tổng hợp của anh Lâm Quang Bình là một ví dụ tiêu biểu. Từ hơn 2ha đất trồng keo chuẩn bị khai thác, gia đình anh mạnh dạn chuyển sang xây dựng mô hình kinh tế trang trại tổng hợp với hai hợp phần chính là trồng trọt và chăn nuôi bổ trợ cho nhau.
Anh Bình trồng 0,7ha bưởi da xanh, 0,8ha cam, xen canh cau và kết hợp trồng chuối để lấy ngắn nuôi dài. Toàn bộ khu vườn được đầu tư hệ thống tưới tự động. Ở khu chăn nuôi, anh xây dựng chuồng trại nuôi bò thịt vỗ béo, heo thịt và hố xử lý phân hữu cơ phục vụ sản xuất.
Tổng vốn đầu tư ban đầu cho trang trại gần 2 tỷ đồng, trong đó Nghị quyết 35 hỗ trợ hơn 320 triệu đồng. “Hiện nay, trang trại đã tạo nguồn thu ổn định hơn 1 tỷ đồng mỗi năm từ chăn nuôi và cây trồng ngắn ngày. Hiệu quả này đang mở ra nhiều hy vọng cho gia đình tôi khi các loại cây ăn quả tiếp tục bước vào giai đoạn kinh doanh”, anh Bình nói.
Thống kê đến giữa năm 2025, tỉnh Quảng Nam (cũ) đã hỗ trợ gần 2.000 vườn hộ và 21 trang trại, với tổng kinh phí giải ngân hơn 121 tỷ đồng. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7, thành phố Đà Nẵng tiếp tục bố trí gần 14 tỷ đồng để thực hiện nghị quyết.
Theo kế hoạch, đến hết ngày 31/12/2025 sẽ giải ngân hơn 9,8 tỷ đồng (đạt tỷ lệ 70,4%) với 153 vườn và 1 trang trại được hỗ trợ. Các loại cây trồng được lựa chọn tập trung vào nhóm cây ăn quả và cây đặc sản có giá trị kinh tế cao như cam, bưởi da xanh, măng cụt, sầu riêng, thanh long, cau, quế… Qua quá trình đầu tư đồng bộ từ cải tạo mặt bằng, hệ thống tưới tiêu đến chọn giống và kỹ thuật canh tác, nhiều khu vườn đã chuyển từ sản xuất tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện toàn thành phố có hơn 220 vườn, trang trại có tiềm năng kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm và khoảng 1.600 vườn đã tham gia liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị sau khi được hỗ trợ từ cơ chế nghị quyết. Mặc dù phần lớn các vườn, trang trại vẫn đang trong giai đoạn đầu tư cơ bản, song một số mô hình đã bắt đầu cho thu hoạch với giá trị thu nhập bình quân từ 30 - 100 triệu đồng/năm; các trang trại đạt 200 - 300 triệu đồng/năm, tạo nền tảng quan trọng để tiếp tục nhân rộng trong thời gian tới.
Hai chính sách, hai đích đến khác nhau, song đã tạo động lực thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiệu quả và bền vững. Chuỗi liên kết giúp nông dân yên tâm đầu ra; kinh tế vườn - trang trại tạo sinh kế ổn định ngay trên mảnh đất quê hương. Từ đó, nông nghiệp xứ Quảng dần hình thành nền sản xuất hàng hóa có tổ chức, có giá trị gia tăng, góp phần tạo nên sức bật mới cho kinh tế nông thôn trong những năm tới.