Động Kính Chủ: Nam Thiên đệ lục động và kho tàng bia ma nhai tại Hải Phòng
Được vua Lê Thánh Tông phong tặng là hang động đẹp thứ sáu trời Nam, động Kính Chủ lưu giữ hệ thống 47 bia ma nhai quý hiếm được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Động Kính Chủ là hang động đá vôi tự nhiên tọa lạc tại Dương Nham, Hải Phòng, từng được vua Lê Thánh Tông (1442 - 1497) phong tặng danh hiệu Nam Thiên đệ lục động. Hiện nay, địa danh này nằm trong số 12 điểm thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc vừa được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Hệ thống bia ma nhai - Bảo vật quốc gia hơn 7 thế kỷ
Điểm độc đáo nhất của động Kính Chủ chính là hệ thống 47 bia ma nhai được khắc trực tiếp vào vách đá và trần hang. Đây là những tác phẩm của các danh nhân văn hóa lớn qua nhiều thời kỳ, ca ngợi cảnh trí thiên nhiên và ghi lại các sự kiện lịch sử quan trọng. Năm 2017, hệ thống bia ma nhai này đã chính thức được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia.
Văn bia cổ nhất tại đây do danh sỹ Phạm Sư Mạnh thời nhà Trần khắc lên vách đá vào năm 1368. Tấm bia này có kích thước 124 x 90 cm, khắc bài thơ chữ Hán gồm 131 chữ ca ngợi vẻ đẹp vùng đất Kinh Môn và hoài niệm chiến thắng Bạch Đằng, qua đó khẳng định chủ quyền dân tộc.
Đáng chú ý trên nóc động còn lưu giữ bài thơ của vua Lê Thánh Tông với bút danh Thiên Nam Động Chủ. Bia hình chữ nhật ngang, kích thước 85 x 145 cm, gồm 22 câu thơ 7 chữ được chạm khắc tinh xảo bởi các thợ điêu khắc từ Bộ Công.
Kiến trúc hang động và không gian thờ tự
Để tiếp cận cửa động, du khách phải vượt qua 71 bậc đá từ chân núi Dương Nham. Cửa động hướng về phía nam, rộng 18,6 m và cao 7,9 m, dẫn vào không gian gồm ba hang chính nối thông với nhau qua các ngách nhỏ. Bên trong hang, ánh sáng tự nhiên len qua khe đá tạo nên khung cảnh huyền ảo.
Không gian bên trong được bài trí thờ tự trang nghiêm. Phía trái là ban thờ Tứ trụ Triều đình và các quan lớn; khu vực trung tâm thờ Phật. Phía bên phải động đặt bệ thờ các vị vua Lý Thần Tông, Lý Chiêu Hoàng cùng các vị Thánh Hiền. Sâu trong cùng là tượng Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang tôn giả.
Chứng tích lịch sử qua các thời kỳ kháng chiến
Động Kính Chủ không chỉ là một thắng cảnh mà còn là căn cứ quân sự quan trọng trong hai cuộc kháng chiến. Giai đoạn 1966 - 1975, nơi đây từng là kho xăng dầu sơ tán của Công ty Xăng dầu Hải Phòng. Những dấu vết của chiến tranh vẫn còn hiện hữu, điển hình là hồ nước trong khuôn viên vốn là một hố bom cũ.
Trước đó, năm 1962, động đã được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Dù trải qua nhiều lần bị tàn phá bởi bom đạn, động Kính Chủ vẫn giữ vững giá trị là một di sản văn hóa, lịch sử và tâm linh quan trọng của vùng cửa ngõ Đông Bắc.
