Đan Mạch kết thúc kỷ nguyên thư tay
Tập đoàn bưu chính PostNord ngừng giao thư từ ngày 30/12/2025 sau 400 năm hoạt động, và Đan Mạch trở thành quốc gia đầu tiên chấm dứt hoàn toàn dịch vụ thư tay do nhà nước vận hành.
Với khối lượng thư giảm 90% kể từ năm 2000, quyết định này phản ánh cuộc cách mạng số toàn diện và có thể là tín hiệu báo trước xu hướng cho các dịch vụ bưu chính trên toàn thế giới.
Cuộc cách mạng số
Những chiếc hộp thư đỏ rực từng là biểu tượng quen thuộc trên các góc phố Copenhagen giờ đang biến mất. Khi PostNord giao bức thư cuối cùng hôm 30/12, Đan Mạch chính thức kết thúc một truyền thống kéo dài từ thời vua Christian 4 năm 1624.
Điều đáng chú ý không phải việc một quốc gia từ bỏ thư tay mà là tốc độ chuyển đổi. Theo PostNord, chỉ trong hai thập kỷ, số lượng thư gửi đi sụt giảm từ hơn 1,4 tỷ xuống dưới 200 triệu. Các chuyên gia quốc tế đang theo dõi sát sao: liệu Đan Mạch có phải là "cánh chim báo bão", báo trước tương lai của ngành bưu chính toàn cầu?
Đan Mạch nằm trong số các quốc gia số hóa nhất thế giới với hệ thống E-Boks (hộp thư số an toàn cho cơ quan công và tư gửi thông tin chính thức), NemID/MitID (hệ thống định danh số) và Digital Post đã trở thành bắt buộc từ năm 2014. Theo đài CNN, chỉ 250.000 người, tương đương dưới 5% dân số, vẫn nhận thông tin chính thức qua thư giấy.
Ông Andreas Brethvad, Giám đốc truyền thông của PostNord Đan Mạch, giải thích với CNN: "Hầu như mọi người Đan Mạch đều hoàn toàn số hóa, nghĩa là thư vật lý không còn phục vụ mục đích như trước. Hầu hết thông tin liên lạc hiện gửi đến hộp thư điện tử, thương mại điện tử cùng thị trường bưu kiện đã vượt xa thư truyền thống".
Đằng sau những con số là câu chuyện đầy cảm xúc. Ông Andreas Birch, 31 tuổi, nhân viên truyền thông ở thành phố Odense, nhớ lại công việc đầu tiên khi còn nhỏ là dán tem giúp cha, một bác sĩ thú y ở vùng nông thôn miền trung Đan Mạch. Theo New York Times, ông thừa nhận: "Tôi thật sự không nhớ lần cuối cùng mình gửi thư". Bưu điện nơi cha ông từng mang túi thư đến giờ đã thành trường mẫu giáo.
Sự hoài niệm bùng lên mạnh mẽ khi PostNord bắt đầu tháo dỡ 1.500 chiếc hộp thư đỏ từ tháng 6/2025. Theo New York Times, khi 1.000 chiếc hộp thư được bán trực tuyến đầu tháng 12, chúng bán hết trong vòng chưa đầy ba giờ với giá từ 236-315 USD, số tiền thu được dùng để giúp trẻ em ở các khu vực nghèo.
PostNord đã sa thải 1.500 trong tổng số 4.600 nhân viên, theo Smithsonian. Từ nay, người dân muốn gửi thư phải mang đến các cửa hàng của công ty tư nhân DAO hoặc trả phí để được thu gom tận nhà. DAO dự kiến mở rộng quy mô từ 30 triệu lên 80 triệu thư mỗi năm.
Xu thế toàn cầu
Đan Mạch không phải trường hợp cá biệt. Theo CNN, Dịch vụ Bưu chính Mỹ năm 2024 chỉ còn giao được một nửa lượng thư so với năm 2006. Tạp chí Economist cũng cho biết các dịch vụ bưu chính ở Hy Lạp, Canada và Mỹ đang lâm vào cảnh khó khăn tương tự.
Ông Marvin Ryder, chuyên gia nghiên cứu thị trường tại Đại học McMaster (Canada), nói với đài CBC News rằng Đan Mạch là "hồi chuông cảnh báo" cho ngành bưu chính thế giới. Theo Universal Postal Union - cơ quan bưu chính của Liên Hợp Quốc - đây là động thái chưa từng có tiền lệ.
Tuy nhiên, chuyển đổi số toàn diện cũng đặt ra thách thức nghiêm trọng. Theo Universal Postal Union, gần 2,6 tỷ người trên thế giới vẫn chưa có kết nối internet, và nhiều người khác thiếu khả năng kết nối có ý nghĩa do thiết bị không đầy đủ, phủ sóng kém và hạn chế về kỹ năng số. Cộng đồng nông thôn, phụ nữ và những người nghèo khó nằm trong số những đối tượng bị ảnh hưởng nhất.
Bà Marlene Rishoej Cordes, phát ngôn viên Hiệp hội DaneAge, chia sẻ với CNN: "Chúng ta dễ dàng đọc thư trên điện thoại... nhưng lại quên mất những người không biết dùng công nghệ số". Bà cho biết thêm, ngay cả dịch vụ của DAO cũng "vẫn đòi hỏi phải số hóa vì chỉ chấp nhận thanh toán qua hình thức điện tử".
Nghịch lý thú vị là trong khi lượng thư sụt giảm mạnh, lại có một số nhóm quay trở về với thư viết tay. Theo The Press Pad, nghiên cứu của DAO cho thấy những người từ 18-34 tuổi gửi thư nhiều gấp hai đến ba lần so với các nhóm tuổi khác.
Giáo sư Dirk van Miert từ Viện Huygens (Hà Lan) nhận định với CNN rằng các mạng lưới tri thức mà thư từ từng kết nối trong nhiều thế kỷ giờ đây "đang được mở rộng hơn nữa" trong môi trường trực tuyến. Còn bà Nicole Ellison, giáo sư tại Đại học Michigan, cho rằng thư viết tay đã trở thành "biểu tượng hoài niệm" với sức bền mà công nghệ khó lòng thay thế. Song bà cũng thừa nhận giao tiếp số đã tiến hóa để bù đắp phần nào những cảm xúc cá nhân qua emoji, GIF và những màu sắc khác nhau. Bà Ellison nhấn mạnh: "Chúng ta là con người. Và rốt cuộc, chúng ta sẽ luôn tìm cách tận dụng mọi công cụ có thể để truyền tải thế giới cảm xúc phong phú của mình".
Lịch sử và di sản
Tòa nhà Bưu điện Trung tâm Copenhagen khai trương năm 1912 với mặt tiền gạch đỏ chạm trổ tinh xảo và mái vòm đồng đã phai sang màu xanh lục theo năm tháng. Nơi đây từng là trái tim của mạng lưới bưu chính và điện báo kết nối người Đan Mạch. Hơn một thế kỷ sau, tòa nhà đã biến thành khách sạn sang trọng, đứng giữa thủ đô nơi dịch vụ bưu chính không còn giao thư nữa.
Ông Magnus Restofte, Giám đốc bảo tàng truyền thông Enigma ở Copenhagen, chia sẻ với New York Times: “Cả một kỷ nguyên đang khép lại. Năm mươi năm trước, người ta nhận thư nhiều đến mức cho đó là chuyện bình thường. Hôm nay, thư trở nên quý giá hơn bao giờ hết - bởi vì chúng ta nhận rất ít”.