Chờ đợi sự trở lại Mặt trăng sau nửa thế kỷ
Sau hơn nửa thế kỷ kể từ sứ mệnh Apollo, việc con người rời quỹ đạo Trái đất để tiến sâu vào không gian xa trở thành điều hiếm hoi. Chính vì vậy, Artemis II - sứ mệnh đưa con người bay vòng quanh Mặt trăng sắp tới - thu hút sự chú ý toàn cầu.
“Sứ mệnh Apollo” của thế kỷ 21
Theo CNN, Artemis II được ví như bài kiểm tra nghiêm ngặt đối với hoạt động của tàu vũ trụ, hệ thống hỗ trợ sự sống, định vị phi hành đoàn trong môi trường khắc nghiệt của không gian.
Artemis II sẽ “cất cánh” sớm nhất vào ngày 6/2 và kéo dài 10 ngày, đưa 3 phi hành gia NASA - Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch, cùng Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Canada tới quỹ đạo bay vòng qua Mặt trăng. Đáng chú ý, đây là chuyến bay vượt ra ngoài quỹ đạo Trái đất thấp đầu tiên của một phụ nữ, một người da màu và một phi hành gia Canada.
Khác với Apollo, nơi mục tiêu tối thượng là “cắm cờ và trở về”, Artemis II không thực hiện màn hạ cánh mà thay vào đó, đưa 4 phi hành gia bay vòng quanh Mặt trăng để kiểm chứng toàn bộ hệ thống cho những chuyến đi dài ngày trong tương lai. Theo The Space, tàu Orion sẽ thực hiện “quỹ đạo trở về tự do”, cho phép di chuyển vòng quanh Mặt trăng rồi được đẩy về Trái đất nhờ lực hấp dẫn, ngay cả khi động cơ gặp sự cố.
Artemis II mang ý nghĩa chuẩn bị cho sự hiện diện bền vững của con người trên Mặt trăng. Từ hệ thống hỗ trợ sự sống, khả năng liên lạc ở khoảng cách xa, đến sức chịu đựng của cơ thể con người trước bức xạ và môi trường không gian sâu, tất cả được kiểm nghiệm bằng con người thật, chứ không phải mô hình hay robot.
Điểm khác biệt lớn nhất của Artemis II so với các sứ mệnh trước đây nằm ở tư duy “mở” và hợp tác quốc tế. Artemis không chỉ là dự án của riêng Mỹ, mà quy tụ nhiều đối tác thông qua thỏa thuận quốc tế giữa các chính phủ tham gia, qua đó định hình những nguyên tắc mới cho việc khai thác và sử dụng không gian minh bạch, hòa bình và có trách nhiệm.
Một chi tiết giàu ý nghĩa khác nằm ở đội hình Artemis II khi phi hành đoàn gồm cả nam và nữ, khẳng định hành trình chinh phục không gian hôm nay là sứ mệnh chung, phản chiếu diện mạo đa dạng và cởi mở của kỷ nguyên không gian mới.
Về công nghệ, Artemis II thừa hưởng những bài học quý báu từ Artemis I - chuyến bay không người lái đưa Orion bay quanh Mặt trăng thành công năm 2022. Song, sứ mệnh có người lái Artemis II buộc mọi tiêu chuẩn phải khắt khe hơn gấp bội. Mỗi chi tiết, từ tấm chắn nhiệt chịu được nhiệt độ hàng nghìn độ khi quay về khí quyển, đến hệ thống thoát hiểm khẩn cấp, đều phải đạt mức an toàn gần như tuyệt đối.
Mục tiêu lớn hơn
Theo kế hoạch, tàu Orion sẽ bay vượt qua phía khuất của Mặt trăng, nơi con người hiếm khi tiếp cận. Với quỹ đạo tối ưu, Artemis II có thể lập kỷ lục mới về khoảng cách xa nhất mà con người từng đi khỏi Trái đất, vượt mốc hơn 400.000km do Apollo 13 thiết lập.
Song, câu hỏi lớn đặt ra: Vì sao Artemis II không hạ cánh xuống bề mặt Mặt trăng? Theo CNN, bà Patty Casas Horn, Phó Trưởng nhóm phân tích nhiệm vụ của NASA giải thích, Artemis II không được thiết kế để hạ cánh, mà là thử nghiệm các năng lực cốt lõi khi có con người trên tàu. Trong triết lý của NASA, mỗi bước tiến đều phải được xây dựng và kiểm chứng tuần tự, gồm phát triển năng lực, thử nghiệm, rồi mới mở rộng mục tiêu. Với Artemis II, trọng tâm là sự an toàn, sức khỏe và khả năng vận hành của hệ thống khi có phi hành đoàn.
Nhìn rộng ra, Artemis II không chỉ đánh dấu bước khởi đầu cho kế hoạch thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt trăng và mà còn là bước đệm cho sao Hỏa, đích đến tiếp theo trong giấc mơ không gian của loài người. Những gì học được từ chuyến bay này sẽ định hình cách nhân loại thiết kế tàu, bảo vệ phi hành gia và tổ chức các sứ mệnh kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm. Artemis II chính lời cam kết dài hạn: con người sẽ quay lại Mặt trăng, không phải để ghé thăm, mà để học cách sống, làm việc và mở rộng sự hiện diện ra ngoài Trái đất.
Đến nay, 12 người đã đặt chân lên Mặt trăng, tất cả đều là phi hành gia nam của NASA, quốc tịch Mỹ. Người đầu tiên là Neil Armstrong trong sứ mệnh Apollo 11 (1969). Sau đó, NASA tiếp tục thực hiện các chuyến đổ bộ thành công, với lần gần nhất là Apollo 17 năm 1972, khi Eugene Cernan và Harrison Schmitt đi bộ trên Mặt trăng. Eugene Cernan được ghi nhận là người cuối cùng đi bộ trên Mặt trăng cho đến ngày nay.