Trách nhiệm và đạo đức của người làm báo

Gió ngược là tựa sách thứ 5 được xuất bản của tác giả Phạm Sông Thu - bút danh của nhà báo - chuyên gia truyền thông Phạm Tấn Lời, viết theo thể loại hồi ký. Với lần trở lại này, tác giả chọn kể một câu chuyện dài hơn, riêng tư hơn. Đó là câu chuyện của một người đã bước qua nhiều giai đoạn cuộc đời, từ tân sinh viên đến nhà báo, từ “lính mới” đến chuyên gia trong lĩnh vực truyền thông, từ thuở hàn vi đến khi đủ trải nghiệm và bản lĩnh để nhìn lại con đường mình đã đi.

Mỗi câu chuyện là một mảnh ghép sống động, tái hiện những đoạn đường đã đi, những lần chậm lại, những khúc quanh buộc phải rẽ. Đó cũng là đoạn hồi ký về một hành trình sống lặng lẽ, bền bỉ và đầy cảm xúc, của một người con xứ Quảng đi lên bằng nghị lực, lòng tự trọng và niềm tin vào những giá trị lao động chân chính.

Lật mở những trang đầu tiên của Gió ngược, tác giả đã mời mọi người ngồi lại, lắng nghe từng mẩu chuyện nhỏ nhắc nhớ về một Sài Gòn những năm cuối thế kỷ 20. Một thành phố bao dung theo cách riêng, khi ở đó có cô bán xôi cho nợ tiền ăn sáng, có bác bán cơm thỉnh thoảng cho thêm miếng thịt, có vị phụ huynh âm thầm đưa thêm tiền xe…

Những điều tử tế nhỏ bé ấy, với một thanh niên xa quê chật vật mưu sinh, lại trở nên ấm áp đến lạ. Gió ngược, vì thế, không đơn thuần là hồi ký của riêng tác giả, mà còn là bức ký họa về một Sài Gòn bao dung và nghĩa tình, luôn sẵn sàng cưu mang những phận người “ngược gió”.

Từ chương thứ hai, khi kể về hành trình 30 năm làm nghề, Gió ngược trở nên sâu lắng và nhiều chiêm nghiệm hơn. Ở đó, tác giả kể về nghề không bằng sự hào hứng của người gặt hái nhiều thành tựu, mà với sự điềm tĩnh của người đã đi qua nhiều ngã rẽ và thấu hiểu cái giá của mỗi sự lựa chọn.

Không tô đậm sự khắc nghiệt của nghề báo theo hướng bi tráng, cũng không lãng mạn hóa nghề truyền thông, Gió ngược kể về 3 thập kỷ làm nghề vui có, buồn có, thành công có, và cũng không ít những thử thách, khó khăn.

Những giấc mơ nghề nghiệp dang dở, những cánh cửa đóng lại vì lý lịch, giọng nói vùng miền… được kể lại một cách thẳng thắn bằng tất cả sự trân trọng. Ấy thế mà làm nên cái hay của Gió ngược, khi tác giả không trách nghề, không trách mình, mà xem đó như những khúc quanh cần thiết để nhận ra đâu là con đường phù hợp để bước tiếp.

Đi qua 12 chương với 97 câu chuyện, điều đọng lại rõ ràng nhất trong từng câu chuyện bỏ nhỏ kể về nghề, về nghiệp trong Gió ngược có lẽ không gì khác ngoài tinh thần tử tế với nghề - giữ giới hạn, sống tự trọng, dám nói “không” và chấp nhận đi chậm để “nhìn kỹ hơn, để lắng nghe bản thân, để cảm nhận trọn vẹn từng bước chân”.

Gió ngược cũng khiến người ta dễ đọc, dễ chạm bởi chất chứa bao nhiêu sự biết ơn - biết ơn Sài Gòn, biết ơn nghề dạy kèm, biết ơn những tòa soạn đã rèn giũa, và những người ơn đã xuất hiện trong suốt 30 năm làm nghề. Mỗi trang sách được kể lại chậm rãi mà ung dung, như cách người ta nhớ về một chặng đường đã qua, không nặng lòng, không day dứt, chỉ còn sự bình thản và nhẹ nhàng.

Gió ngược phù hợp với những ai từng đi qua giai đoạn chông chênh, từng phải lựa chọn giữa ước mơ và thực tế, từng lặng lẽ bước tiếp mà không biết đích đến ở đâu; cũng dành cho những người bắt đầu từ con số 0, những sinh viên xa quê lên thành phố với chiếc balo nhẹ hơn nỗi lo, những người trẻ chưa có gì ngoài niềm tin và ý chí.

Gió ngược không hô hào, không dạy bảo, mà để chính hành trình rất đời, rất thật của tác giả trở thành lời động viên lặng lẽ: Rằng đi chậm không có nghĩa là thất bại; rằng chỉ cần sống tử tế với nghề, với người và với chính mình, thì dù gió có ngược đến đâu, vẫn luôn có cách để con đường bản thân bước đi trở nên đủ đầy và trọn vẹn.

NGỌC HÂN