Các đồng minh của Mỹ mở rộng hợp tác với Trung Quốc
Trước chính sách thương mại khó đoán của Mỹ, nhiều đồng minh truyền thống chủ động tìm kiếm đối tác thay thế. Đáng chú ý, Trung Quốc nổi lên như lựa chọn thực tế, dù các nước vẫn giữ sự thận trọng chiến lược cần thiết.
Thúc đẩy ngoại giao kinh tế
Những chuyến thăm cấp cao liên tiếp tới Trung Quốc thời gian gần đây không phải là động thái ngẫu nhiên mà là xu hướng đáng chú ý trên bản đồ địa kinh tế toàn cầu. Từ Canada, Ireland, Anh đến Phần Lan, Đức và Hàn Quốc, các nhà lãnh đạo đều mang theo thông điệp chung: ổn định kinh tế, đa dạng hóa thị trường, mở rộng không gian hợp tác và củng cố “dư địa chiến lược” trở thành ưu tiên hàng đầu.
Canada là điển hình cho cách tiếp cận này. Theo AP, trong chuyến thăm Trung Quốc giữa tháng 1/2026, Thủ tướng Canada Mark Carney công bố quyết định cắt giảm mạnh thuế nhập khẩu đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc, cho phép nhập khẩu tới 49.000 xe với mức thuế ưu đãi đáng kể. Đổi lại, Trung Quốc hạ thuế đối với hạt cải dầu Canada xuống khoảng 15%. Hai bên công bố “quan hệ đối tác chiến lược mới” bao trùm các lĩnh vực then chốt. Diễn biến này cho thấy Canada đặt tính ổn định chuỗi cung ứng và lợi ích kinh tế dài hạn lên hàng đầu.
Châu Âu cũng chứng kiến động thái ngoại giao đáng chú ý. Chuyến thăm Bắc Kinh của Thủ tướng Ireland Micheál Martin tháng 1/2026, đánh dấu chuyến công du đầu tiên của một lãnh đạo Ireland tới Trung Quốc sau 14 năm, mang nhiều ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ song phương. Với Trung Quốc, Ireland được xem là “cánh cửa” chiến lược tiếp cận “mái nhà chung” Liên minh châu Âu (EU), đặc biệt khi nước này đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên EU cuối năm 2026.
Tương tự, chuyến thăm Trung Quốc từ ngày 29-31/1 của Thủ tướng Keir Starmer mang tính biểu tượng rõ nét, đánh dấu chuyến công du đầu tiên của một Thủ tướng Anh tới Bắc Kinh kể từ năm 2018, trong bối cảnh mối liên kết truyền thống đối mặt với nhiều thách thức. Việc London gần đây phê duyệt xây dựng Đại sứ quán Trung Quốc quy mô lớn mới được xem là bước đi tạo điều kiện tái khởi động đối thoại, phản ánh cách tiếp cận thực dụng trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Theo Reuters, Thủ tướng Starmer sẽ dẫn đầu phái đoàn hơn 50 doanh nghiệp và tổ chức trong các lĩnh vực, trong đó dự kiến ký kết văn kiện về thương mại và đầu tư; đồng thời tăng cường trao đổi chính sách, xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch cho hợp tác song phương.
Tại Bắc Âu và Trung Âu, xu hướng này ngày càng rõ nét. Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo đã thăm Trung Quốc từ ngày 25-28/1; trong khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng dự kiến có chuyến công du Bắc Kinh vào tháng tới, qua đó cho thấy nhịp tiếp xúc cấp cao thúc đẩy trở lại.
Tại Đông Á, tuyên bố của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung về mong muốn khôi phục hoàn toàn quan hệ với Trung Quốc cũng phản ánh xu thế chung. Chuyến thăm Trung Quốc của ông, sự kiện ngoại giao cấp cao đầu tiên của Seoul trong năm 2026, được xem là phép thử cho chính sách ngoại giao thực dụng, trong nỗ lực cân bằng tinh tế giữa lợi ích an ninh và kinh tế.
Dấu hiệu tái cân bằng địa kinh tế
Rõ ràng, không quốc gia nào có thể đủ khả năng cắt đứt quan hệ hoặc thực sự đối đầu thương mại với Mỹ - nền kinh tế lớn nhất thế giới. Song, trong tính toán duy trì sự ổn định, các đồng minh của Mỹ đang nhìn về Trung Quốc. Nhận định về động thái này, The New York Times dẫn lời ông Mikko Huotari, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator (Berlin), cho rằng: “Không phải Trung Quốc trở nên hấp dẫn hơn, mà là trở nên cần thiết hơn” khi các quốc gia phải thích ứng với một nước Mỹ khó đoán hơn.
Đồng quan điểm, Giáo sư kinh tế tại Đại học Boston, Aleksandar Tomic nhận định, được hậu thuẫn bởi nền kinh tế trị giá 20 nghìn tỷ USD, cùng thị trường chứng khoán và trái phiếu trị giá 45 nghìn tỷ USD, Trung Quốc đang nổi lên như “đối tác ổn định” cho nhiều quốc gia. Dù EU vẫn duy trì lập trường thận trọng với chính sách “giảm thiểu rủi ro”, các chuyến thăm cấp cao cho thấy EU vẫn coi đối thoại là kênh không thể thiếu để bảo vệ lợi ích kinh tế dài hạn.
Xu hướng này cũng phản ánh nỗ lực chủ động của Trung Quốc trong việc cải thiện môi trường đầu tư, mở rộng tiếp cận thị trường thông qua các chương trình thí điểm tại nhiều đô thị lớn. Đồng thời thúc đẩy vai trò quốc tế của đồng nhân dân tệ khi hơn một nửa giao dịch xuyên biên giới hiện được thanh toán bằng đồng tiền này giữa lúc đồng USD trở nên kém hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư.
Thực tế, sự phụ thuộc kinh tế của các đồng minh phương Tây vào Mỹ vẫn rất lớn và khó có thể thay thế hoàn toàn trong ngắn hạn. Năm 2024, khối này xuất khẩu khoảng 630 tỷ USD hàng hóa sang Mỹ, chiếm gần 1/5 tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ khoảng 250 tỷ USD. Song, chính khoảng cách đó lại củng cố động lực đa dạng hóa. Những gì đang diễn ra không phải là sự “xoay trục” triệt để, mà là quá trình tái cân bằng chiến lược thận trọng, nhằm gia tăng khả năng chống chịu trước các “cú sốc chính sách”.