Hướng đến sản xuất lúa tập trung, chất lượng cao
Với diện tích đất sản xuất lúa hằng năm tương đối lớn, thành phố Đà Nẵng đang hướng đến ổn định diện tích sản xuất lúa tập trung, chất lượng cao, đặc sản và đa dạng hóa sản phẩm từ gạo.
Linh hoạt trong sản xuất
Trên diện tích 25ha ở cánh đồng An Tự thuộc khối phố An Thạnh, phường An Thắng, trong vụ đông xuân năm nay, hầu hết nông dân gieo sạ giống lúa 13/2 (lúa “xiệc”), một giống lúa dài ngày để cung cấp nguyên liệu sản xuất bột gạo làm bún, mỳ Quảng, bánh bèo, bánh xèo…
Những nông dân có thửa ruộng gần nhau đã đồng loạt xóa bỏ các bờ bao bằng đất để tích tụ thành các thửa ruộng lớn có diện tích khoảng từ 1 mẫu trở lên. Việc tích tụ ruộng đất và sản xuất lúa tập trung này dễ áp dụng cơ giới hóa trong các khâu làm đất và thu hoạch, trổ nước tưới đồng loạt, tiết kiệm nước và chi phí…
Trong cơ cấu sản xuất thì vụ đông xuân được gieo sạ giống lúa 13/2 để làm hàng hóa, còn vụ hè thu thì sản xuất các giống lúa cao sản trung, ngắn ngày để ăn.
Ông Đoàn Thanh Hồi (nông dân khối phố An Thạnh, phường An Thắng) cho hay: “Vụ đông xuân năm nào gia đình tôi cũng gieo sạ giống lúa 13/2 để bán cho người thu mua làm bún, mỳ Quảng…, còn vụ hè thu thì gieo sạ các giống lúa ngắn ngày như Bắc Thịnh, ĐT.100… để ăn. Vụ đông xuân năm 2025, tôi thu hoạch được 22 bao lúa tươi trên gần 2 sào, tương đương năng suất 70 tạ/ha. Sản xuất giống lúa này vừa dễ đạt năng suất cao, vừa được giá (giá lúa tươi được thu mua khoảng 8.800 - 9.200 đồng/kg) nên đạt doanh thu cao hơn hẳn các giống lúa khác và có lãi”.
Tương tự, tại cánh đồng khối phố Hà Tây 1, phường Điện Bàn Bắc, nhiều nông dân tranh thủ lượng phù sa màu mỡ sau các trận lũ vừa qua để gieo sạ các giống lúa dài ngày với mong muốn đạt năng suất cao. Nông dân Trần Thị Lan (khối phố Hà Tây 1) cho hay, giống lúa dài ngày cho hạt gạo to hơn, hạt thóc nặng hơn và được giá hơn các giống lúa trung, ngắn ngày, vì thế nhiều nông dân gieo sạ giống này để bán lúa.
Hiện nay, với nhiều tiến bộ trong khâu tạo giống, người dân mong các cơ quan, đơn vị lai tạo, cải tạo được các giống lúa dài ngày và mang tính đặc thù, đặc sản, thích hợp điều kiện thời tiết địa phương, trở thành giống lúa ngắn ngày có năng suất, chất lượng cao, chống chịu được các loại sâu bệnh.
Cải tạo giống lúa để sản xuất hàng hóa
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, để có nguyên liệu là gạo phục vụ sản xuất các sản phẩm địa phương như bún, bánh tráng, mỳ Quảng…, những năm qua, sở đã hướng dẫn các địa phương căn cứ theo nhu cầu của thị trường để có kế hoạch sản xuất cụ thể, phù hợp đối với giống lúa 13/2. Tuy nhiên, do đây là giống lúa dài ngày nên các địa phương bố trí sản xuất không quá 5% diện tích tại vùng sản xuất nguyên liệu và không được sản xuất lẫn lộn trên cùng cánh đồng với giống trung, ngắn ngày khác.
Bên cạnh đó, để phù hợp với định hướng sản xuất lúa trung, ngắn ngày cho năng suất và chất lượng cao, một số địa phương đã phối hợp thí điểm sản xuất giống lúa Dibarice 13/2 có thời gian sinh trưởng ngắn ngày nhằm đánh giá tính thích nghi, tiềm năng sinh trưởng, năng suất, chất lượng của giống lúa trong điều kiện canh tác tại địa phương.
Đây là giống lúa có nguồn gốc từ giống lúa Razư (giống lúa chịu hạn, thiếu nước, thích hợp trồng vùng núi, trung du) và giống lúa 13/2 thông dụng được chọn lọc, lai tạo đột biến đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận. Sau khi lai tạo, giống lúa Dibarice 13/2 trở thành giống lúa ngắn ngày và ngắn gần 1 tháng so với giống lúa dài ngày 13/2 cũ. Đây là giống “độc nhất vô nhị” sở hữu những ưu điểm của giống 13/2 cũ nên gieo sạ, cấy được cả 2 vụ trong năm trên mọi chân đất và tăng khả năng chống bệnh đạo ôn.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đưa giống lúa Dibarice 13/2 vào nhóm giống lúa ngắn ngày triển vọng để gieo sạ khoảng 15% tổng diện tích vụ đông xuân năm nay. Cùng với đó, sở cũng hướng dẫn các địa phương sản xuất các giống lúa trung, ngắn ngày có năng suất, chất lượng cao đã được áp dụng sản xuất thành công trong những vụ gần đây cũng như các giống lúa đã được thí điểm và đánh giá phù hợp với thành phố để vừa đáp ứng nhu cầu đảm bảo an ninh lương thực cho thành phố, vừa có hàng hóa phục vụ thị trường.
Theo Viện Nghiên cứu quy hoạch nông nghiệp và nông thôn, thành phố có triển vọng phát triển lúa chất lượng cao, gạo đặc sản đáp ứng nhu cầu thị trường. Đồng thời, có tiềm năng lớn ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến và bảo quản lúa gạo cũng như phát triển thương hiệu “Gạo Đà Nẵng” dựa trên các vùng lúa đặc trưng.
Thành phố cần đầu tư để nâng cao chất lượng gạo, nhất là gạo được sản xuất từ các vùng Điện Bàn, Thăng Bình… Đồng thời, cần có chiến lược phát triển giống lúa chất lượng cao, chẳng hạn OM490, OM6976… tại khu vực đồng bằng để tập trung phục vụ thị trường. Bên cạnh đó, để đảm bảo an ninh lương thực nội thành, thành phố cần đầu tư để nâng diện tích lúa chất lượng cao được sản xuất hằng năm lên 50.000ha; phát triển vùng sản xuất lúa ổn định tại các vùng Thăng Bình, Duy Xuyên…
TS Nguyễn Võ Kiên, Viện Nghiên cứu quy hoạch nông nghiệp và nông thôn cho rằng, thành phố Đà Nẵng có lợi thế diện tích sản xuất lúa hằng năm rộng, có điều kiện quy hoạch các vùng sản xuất tập trung, chất lượng cao tại các khu vực có điều kiện thuận lợi để tạo ra những sản phẩm đặc trưng, có giá trị kinh tế cao. Cùng với đó, phát triển các nhà máy xay xát công nghệ cao, phát triển sản phẩm gạo giá trị gia tăng và đa dạng hóa các sản phẩm từ gạo…