Hướng đi nào cho việc phục hồi Dinh trấn Thanh Chiêm?

Tại hội thảo khoa học bảo tồn và phát huy giá trị di tích Dinh trấn Thanh Chiêm diễn ra vào ngày 30/1, hầu hết chuyên gia, nhà nghiên cứu tham dự hội thảo cùng chung nhận định về việc cần quy hoạch lại di tích này theo hướng xây dựng công viên.

Hướng tới công viên lịch sử - văn hóa Dinh trấn Thanh Chiêm

PGS.TS. Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia đề xuất xây dựng công viên sinh thái - lịch sử Thanh Chiêm là mô hình không gian văn hóa sáng tạo đa chức năng gắn với 3 trụ cột gồm: bảo tồn di sản, cảnh quan sinh thái, công nghiệp văn hóa.

Trong khi đó, KTS. Đặng Khánh Ngọc, Viện trưởng Viện Bảo tồn di tích (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) gợi mở về việc quy hoạch công viên văn hóa Thanh Chiêm là không gian công cộng đa chức năng với quy mô khoảng 10ha. Một số kiến trúc sư khác tham dự hội thảo cũng đề xuất triển khai công viên gắn với tôn vinh chữ Quốc ngữ và con người xứ Quảng khi phục hồi di tích Dinh trấn Thanh Chiêm.

Theo UBND phường Điện Bàn, địa phương thống nhất định hướng tiếp cận Dinh trấn Thanh Chiêm theo hướng xây dựng một công viên lịch sử - văn hóa, trong đó giá trị cốt lõi là không gian lịch sử, ký ức di sản và trải nghiệm văn hóa. Không gian công viên lịch sử - văn hóa Dinh trấn Thanh Chiêm được định hướng là không gian mở, kết hợp hài hòa giữa cảnh quan, các công trình gợi nhắc, hệ thống bảng dẫn giải, nhà trưng bày, không gian sinh hoạt cộng đồng và các hoạt động giáo dục - trải nghiệm. Đặc biệt, việc tôn vinh chữ Quốc ngữ được xác định là một trục nội dung quan trọng.

TS. Lưu Anh Rô, Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng lưu ý, bên cạnh việc chú trọng quảng bá di tích gắn với nơi hình thành chữ Quốc ngữ cũng cần làm rõ nét dấu ấn về tính thiêng của một tổ hợp kinh tế - xã hội hàng đầu xứ Đàng Trong thời điểm đó. Cụ thể là cần phục dựng một số công trình bên trong dinh trấn, có tượng các trấn thủ và phải tái hiện kiến trúc thuần Việt như thực tế của lịch sử.

Tăng tính khả thi cho dự án

Ý tưởng phục dựng di tích Dinh trấn Thanh Chiêm đã có hơn chục năm qua. Một số động thái đáng chú ý như triển khai dự án Công viên văn hóa - lịch sử Dinh trấn Thanh Chiêm giai đoạn 1 với tổng kinh phí 8,8 tỷ đồng hay việc tổ chức thi tuyển ý tưởng quy hoạch khu vực Dinh trấn Thanh Chiêm kết nối phát triển du lịch, tái hiện kiến trúc dinh trấn và xây dựng bia chữ Quốc ngữ - ghi dấu sự ra đời của chữ Quốc ngữ tại Thanh Chiêm, tuy nhiên đến nay việc phục dựng di tích vẫn còn bỏ ngỏ.

Ông Bùi Văn Tiếng, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử thành phố Đà Nẵng khuyến nghị, hệ thống giải pháp, đề án liên quan dự án phục hồi di tích Dinh trấn Thanh Chiêm cần lồng ghép theo Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa vừa được ban hành để tăng sức nặng, tính khả thi trong quá trình xúc tiến triển khai.

Theo UBND phường Điện Bàn, vấn đề đặt ra cho địa phương hiện nay không chỉ là tái hiện hình hài của một di tích, mà quan trọng hơn là phải kể lại câu chuyện lịch sử của Thanh Chiêm một cách thuyết phục, sinh động, để di sản thực sự sống trong đời sống đương đại, có khả năng giáo dục truyền thống, bồi đắp bản sắc văn hóa và tạo động lực phát triển bền vững.

Ông Huỳnh Hùng, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao thành phố Đà Nẵng cho rằng, địa phương nên cân nhắc lại việc giải tỏa Trường THCS Nguyễn Du nhằm triển khai dự án này, đồng thời xem xét triển khai quy mô phù hợp, chú trọng gắn việc phục dựng với công nghiệp văn hóa, cụ thể là du lịch văn hóa để dự án khả thi và phát huy giá trị về lâu dài.

Còn PGS.TS. Đặng Văn Bài cho rằng, trong trường hợp cần nguồn lực xã hội để triển khai dự án, cơ quan chức năng cần xem xét mô hình hợp tác công tư. Cụ thể ở đây có thể nghiên cứu phương án kêu gọi nhà đầu tư đầu tư và hợp tác vận hành, thành lập “quỹ di tích Thanh Chiêm” để doanh nghiệp chung tay hỗ trợ thậm chí là mô hình “cổ phần hóa trải nghiệm” dành cho cộng đồng địa phương muốn đóng góp, đưa người dân trở thành chủ thể thực sự để di tích này tồn tại bền vững.

SA KHÊ - VĨNH LỘC