Giải phóng mặt bằng đường sắt tốc độ cao: Vào cuộc xử lý vướng mắc từ cơ sở
Việc UBND thành phố Đà Nẵng thành lập 2 Tổ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam được đánh giá là bước đi chủ động, kịp thời, góp phần chuẩn bị nền tảng cho các giai đoạn tiếp theo.
Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam có quy mô lớn, phạm vi ảnh hưởng rộng, liên quan trực tiếp đến đời sống của nhiều hộ dân. Do đó, việc hình thành cơ chế phối hợp liên ngành, liên địa phương ngay từ đầu được xem là yếu tố then chốt nhằm hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai.
Chủ động từ cơ sở, tăng cường phối hợp
Ngay sau khi được kiện toàn, hai Tổ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam (thành lập theo Quyết định số 1877/QĐ-UBND) đã tổ chức khảo sát thực địa, làm việc với các địa phương và cơ quan chuyên môn nhằm thống nhất phương thức triển khai giải phóng mặt bằng, bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Theo Sở Xây dựng - cơ quan thường trực của các Tổ công tác, từ tháng 10/2025 đến nay, công tác điều phối giữa các tổ và các địa phương nơi dự án đi qua được triển khai thường xuyên, đồng bộ hơn; tập trung rà soát ranh giới dự án, tiếp nhận phản ánh của người dân và đẩy mạnh tuyên truyền chủ trương của Nhà nước.
Ông Nguyễn Hà Nam, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, việc thành lập 2 Tổ công tác là giải pháp phù hợp với tính chất đặc thù của dự án. Từ khi 2 tổ đi vào hoạt động, sự phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương được tăng cường rõ rệt, nhất là trong khâu thống nhất phương án khảo sát hiện trạng đất đai, tài sản trên đất và chuẩn bị quỹ đất tái định cư.
Hai Tổ công tác đã chủ động làm việc trực tiếp với từng địa phương để thu thập số liệu, nắm chắc hiện trạng, trên cơ sở đó đề xuất phương án tái định cư phù hợp với đặc điểm dân cư từng khu vực. Việc vào cuộc sớm giúp hạn chế phát sinh vướng mắc trong giai đoạn đo đạc, kiểm đếm và chi trả bồi thường, đồng thời rút ngắn thời gian phối hợp, nâng cao tính chủ động ngay từ cơ sở.
Bên cạnh đó, việc phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong Tổ công tác đã góp phần rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ, kịp thời tháo gỡ các khó khăn liên quan đến quy hoạch, định mức bồi thường, bố trí tái định cư... Quá trình phối hợp chặt chẽ với các phường, xã nơi dự án đi qua cũng giúp cập nhật đầy đủ danh sách các hộ dân bị ảnh hưởng, ổn định dư luận và nâng cao hiệu quả công tác dân vận.
Chuẩn bị tái định cư, bảo đảm an sinh
Song song với công tác giải phóng mặt bằng, các Tổ công tác phối hợp với Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố triển khai hồ sơ các khu tái định cư phục vụ dự án. Đến nay, khu tái định cư Điện Bàn Bắc đã được khởi công; các khu tái định cư tại phường Hòa Khánh và phường Liên Chiểu đang được công khai quy hoạch, lấy ý kiến cộng đồng dân cư theo đúng trình tự, thủ tục.
Ông Đặng Ngọc Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Hòa Khánh cho biết, địa phương vừa công bố đồ án quy hoạch khu tái định cư phục vụ dự án, với quy mô hơn 22ha, gồm 442 lô đất. Việc công bố quy hoạch được thực hiện công khai, minh bạch, thể hiện sự chủ động của địa phương trong tổ chức thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.
Đa số người dân cơ bản đồng thuận với chủ trương của thành phố; đồng thời kiến nghị cần có chính sách bồi thường hợp lý, hỗ trợ chuyển đổi nghề đối với các hộ sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng, nhằm bảo đảm ổn định đời sống lâu dài sau khi di dời.
Dự án đi qua địa bàn phường Hòa Khánh và phường Liên Chiểu, với tổng diện tích khu đất lập quy hoạch hơn 221.000m2. Khu tái định cư được định hướng xây dựng theo hướng hiện đại, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, đáp ứng nhu cầu nhà ở cho khoảng 1.370 người.
Tại các buổi lấy ý kiến cộng đồng, nhiều hộ dân bày tỏ sự đồng thuận và kỳ vọng dự án sẽ góp phần thay đổi diện mạo đô thị, thúc đẩy phát triển giao thông và dịch vụ của thành phố. Bên cạnh đó, người dân cũng đề nghị thành phố quan tâm đầy đủ chính sách bồi thường, hỗ trợ sinh kế và chú trọng hạ tầng thoát nước nhằm hạn chế nguy cơ ngập lụt cho khu vực lân cận.
Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố, mô hình Tổ công tác đã góp phần tăng cường trao đổi thông tin hai chiều giữa cơ quan thực hiện nhiệm vụ và người dân bị ảnh hưởng, qua đó hạn chế phát sinh khiếu nại trong quá trình đo đạc, kiểm đếm và triển khai các bước tiếp theo. Nhiều hộ dân tại các xã, phường nơi dự án đi qua bày tỏ sự đồng thuận với chủ trương đầu tư dự án.
Ông Nguyễn Văn Huân, trú tại phường Hòa Khánh chia sẻ: “Gia đình tôi sẵn sàng di dời nếu nhà nước bố trí tái định cư rõ ràng, chính sách bồi thường minh bạch và bảo đảm ổn định cuộc sống”. Tương tự, bà Nguyễn Thị Thủy, trú tại phường Điện Bàn Bắc cho biết, khi quy hoạch khu tái định cư được công khai, người dân nắm được thông tin cụ thể thì yên tâm hơn.
Theo đánh giá của 2 Tổ công tác, bên cạnh những kết quả bước đầu, tiến độ giải phóng mặt bằng hiện vẫn phụ thuộc vào việc Bộ Xây dựng bàn giao mốc giới ngoài thực địa, hoàn thiện hướng tuyến chi tiết và bố trí nguồn vốn theo đề nghị của thành phố. UBND thành phố xác định công tác giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà nước, nhân dân và doanh nghiệp.
Sở Xây dựng cho biết trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp, vừa đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị tái định cư, vừa tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận xã hội. Công tác tái định cư không chỉ dừng ở việc bố trí chỗ ở mới mà phải gắn với ổn định lâu dài đời sống và sinh kế của người dân.
“Việc thành lập các Tổ công tác là giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao tính chủ động và hiệu lực điều hành, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai đồng bộ công tác giải phóng mặt bằng giai đoạn 2025 - 2028, phục vụ mục tiêu khởi công dự án đường sắt tốc độ cao vào cuối năm 2026”, ông Nguyễn Hà Nam nói.