Thủy sản

Ứng dụng công nghệ thông minh để chống khai thác IUU

HOÀNG HIỆP 05/02/2026 09:40

Thành phố Đà Nẵng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới vào quản lý tàu cá và hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản; trong đó sẽ dán mã QR code lên tàu cá để dễ tra cứu thông tin, áp dụng hệ thống kiểm soát hành trình thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động cảnh báo, giảm thiểu tàu cá vi phạm khai thác IUU.

Một chủ tàu sử dụng thành thạo các chức năng của ứng dụng nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc thủy sản (eCDT) trên điện thoại thông minh. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Cập nhật nhật ký điện tử

Khi nhiều ngư dân chuyển sang dùng điện thoại thông minh (smartphone), thì việc ứng dụng các công nghệ mới trong quản lý tàu cá và hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản cũng trở nên thuận lợi hơn.

Hầu hết các chủ tàu, thuyền trưởng đều đã được hướng dẫn cài đặt và sử dụng các ứng dụng (phần mềm) trên điện thoại thông minh về quản lý tàu cá, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc thủy sản...

Chi cục Biển đảo và Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã tạo một nhóm mạng xã hội Zalo chung gồm tất cả ngư dân và đại diện các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương để thường xuyên gửi thông tin, thông báo... nhằm thực hiện các quy định về chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Ngư dân Nguyễn Văn Thanh (trú phường Sơn Trà) mở điện thoại cho xem các tin nhắn được chuyên viên của Chi cục Biển đảo và Thủy sản gửi vào nhóm Zalo liên quan đến các nội dung chống khai thác IUU, trong đó có tin nhắn mới gửi ngày 30/1 là danh sách các tàu cá sắp hết hạn đăng kiểm và nhắc các chủ tàu đi làm thủ tục đăng kiểm tàu cá.

“Rất nhiều tin nhắn được gửi vào nhóm này, gồm các thông báo, hướng dẫn, nhắc nhở... Các chủ tàu và thuyền trưởng nắm thông tin, thực hiện để không vi phạm khai thác IUU”, ngư dân Nguyễn Văn Thanh nói.

Ngư dân Lê Hữu Thảo (trú phường Thanh Khê) cho hay: “Trong điện thoại của tôi đều cài đặt các ứng dụng quản lý tàu cá và hoạt động khai thác theo yêu cầu của Chi cục Biển đảo và Thủy sản .

Mỗi lần cập cảng cá Thọ Quang, tôi mang giấy tờ, sổ ghi nhật ký khai thác và điện thoại rồi phối hợp với các cán bộ, chuyên viên của các cơ quan chức năng sử dụng các phần mềm để hoàn thành khai báo, cập nhật thông tin, dữ liệu nhất là cập nhật dữ liệu sản lượng hải sản đánh bắt hằng ngày từ sổ nhật ký được ghi chép trên biển lên hệ thống nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc (hệ thống eCDT).

Ban đầu, những công việc này đối với ngư dân hơi phức tạp và khó khăn do trình độ còn hạn chế, nhưng thực hiện trên điện thoại nhiều lần thì quen dần và thao tác nhanh chóng.

Toàn bộ thông tin, dữ liệu của tàu và toàn bộ hoạt động, kết quả của đợt khai thác trên biển đều được báo cáo, cập nhật đầy đủ theo đúng yêu cầu quy định về chống khai thác IUU”.

Theo Trưởng ban Quản lý âu thuyền và cảng cá Đà Nẵng (Sở Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Lại, để triển khai các giải pháp tập trung cao điểm thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm chống khai thác IUU, đơn vị đã trang bị máy vi tính, điện thoại thông tin, hệ thống mạng... đáp ứng việc cập nhật, vận hành, truy xuất dữ liệu trên các hệ thống eCDT, giám sát hành trình, cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase).

Đồng thời, thực hiện nghiêm công tác kiểm tra, kiểm soát, đảm bảo 100% tàu cá khi cập cảng, rời cảng được cập nhật vào sổ theo dõi...

Hiện nay, đơn vị đang tiếp tục tập trung các nguồn lực thực hiện kiểm tra, kiểm soát, xác minh thông tin tàu cá cập cảng, rời cảng; giám sát sản lượng bốc dỡ qua cảng, thực hiện thao tác trên hệ thống eCDT và cập nhật dữ liệu tại cảng cá theo quy định...

Ngư dân vào bờ tiêu thụ hải sản. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Áp dụng kiểm soát hành trình thông minh

Chi cục Biển đảo và Thủy sản cho biết, đơn vị sẽ tiếp tục tổ chức tuyên truyền, chuyển tải các văn bản liên quan đến quản lý tàu cá và hoạt động khai thác hải sản để chủ tàu, thuyền trưởng kịp thời nắm bắt chủ trương cũng như hướng dẫn ngư dân thực hiện, tránh vi phạm khai thác IUU qua nhóm mạng xã hội Zalo.

Song song, truy xuất dữ liệu tàu cá sắp hết hạn các loại giấy tờ gửi các địa phương, chủ tàu; triển khai ứng dụng nhật ký điện tử đối với tàu khai thác hải sản xa bờ...

Đơn vị tiếp tục thống kê, theo dõi, giám sát chặt chẽ hoạt động của đội tàu; không để tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) để gỡ “thẻ vàng” về thủy sản.

Ông Võ Văn Long, Chi Cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản cho rằng, hiện nay, công tác quản lý tàu cá theo các quy định chống khai thác IUU của thành phố Đà Nẵng được đảm bảo.

Thời gian tới, bên cạnh cập nhật kịp thời, thường xuyên lên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về quản lý tàu cá, thành phố sẽ đẩy mạnh việc dán mã QR Code lên tất cả tàu cá để các đơn vị biên phòng, cảng cá, địa phương dễ dàng tra cứu, biết thông tin liên quan đến tàu.

Bên cạnh đó, phối hợp gửi tin nhắn tự động đến chủ tàu khi sắp hết thời hạn đăng kiểm, giấy phép khai thác thủy sản, giấy phép an toàn kỹ thuật... để chủ động thực hiện thủ tục đăng ký.

Thành phố cũng sẽ áp dụng hệ thống kiểm soát hành trình thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động cảnh báo, phát hiện kịp thời tàu bị mất kết nối dữ liệu giám sát hành trình hoặc vượt ranh giới nhằm giảm thiểu thấp nhất vi phạm khai thác IUU.

HOÀNG HIỆP