Nghiên cứu: Sự gia tăng xe điện giúp giảm đáng kể ô nhiễm không khí cục bộ tại California

Một nghiên cứu mới tại California (Mỹ) vừa cung cấp bằng chứng thực tế quan trọng về lợi ích của xe điện đối với môi trường đô thị. Theo đó, ngay cả một sự gia tăng nhỏ trong tỷ lệ sử dụng xe điện cũng dẫn đến sự sụt giảm đáng kể lượng khí thải độc hại ở cấp độ khu dân cư, thay vì chỉ dựa trên các mô hình lý thuyết như trước đây.

Hiệu quả đo lường từ dữ liệu vệ tinh

Công trình được công bố trên tạp chí Lancet Planetary Health đã đánh giá dữ liệu từ năm 2019 đến năm 2023 tại California, khu vực có tỷ lệ xe điện cao nhất nước Mỹ. Điểm khác biệt lớn nhất của nghiên cứu này là việc sử dụng công nghệ vệ tinh để đo lường nồng độ nitơ dioxide (NO2) thực tế, thay vì phụ thuộc vào các trạm giám sát mặt đất vốn có số lượng hạn chế.

Phân tích trên phạm vi gần 1.700 mã bưu chính cho thấy một con số ấn tượng: Cứ mỗi khi có thêm 200 xe điện xuất hiện tại một khu vực, nồng độ NO2 tại đó giảm trung bình 1,1%. Nitơ dioxide là sản phẩm phụ của quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch, được biết đến là tác nhân gây ra các vấn đề nghiêm trọng về tim, phổi và làm gia tăng tỷ lệ tử vong sớm.

Tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng

Giáo sư Sandrah Eckel từ Trường Y Keck thuộc Đại học Nam California, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết việc nhìn thấy sự thay đổi ở cấp độ mã bưu chính là một bước tiến lớn. Trước đây, nỗ lực thiết lập mối liên hệ này gặp khó khăn do California chỉ có khoảng 100 thiết bị giám sát mặt đất của Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA), không đủ để tạo ra các con số có ý nghĩa thống kê trên diện rộng.

Dữ liệu vệ tinh cho phép các nhà khoa học bao quát gần như toàn bộ tiểu bang và kiểm soát các biến số phức tạp như ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 hay xu hướng làm việc tại nhà. Mary Johnson, chuyên gia sức khỏe môi trường tại Đại học Harvard, nhận định phương pháp này mang tính cách mạng vì nó cho phép quan sát cả các nguồn phát thải khác như nhà máy và khu dân cư một cách chi tiết hơn.

Thách thức về sự công bằng trong chuyển đổi xanh

Dù kết quả mang lại sự lạc quan, các chuyên gia cũng cảnh báo về khoảng cách thụ hưởng lợi ích môi trường. Các khu dân cư thu nhập thấp thường là nơi chịu ô nhiễm nặng nề nhất từ các trục đường giao thông lớn, nhưng cư dân tại đây lại khó tiếp cận với xe điện do chi phí ban đầu cao.

Bà Eckel hy vọng dữ liệu này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng lộ trình chuyển đổi công bằng hơn, đảm bảo những cộng đồng cần giảm ô nhiễm nhất không bị bỏ lại phía sau. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mức tăng trung bình xe điện hiện đạt khoảng 272 chiếc trên mỗi mã bưu chính, cho thấy tiềm năng làm sạch không khí vẫn còn rất lớn nếu lộ trình này được tiếp tục đẩy mạnh.

PHỐ HỘI