Nơ Xanh và cuộc sinh vuông tròn
Xuân Bính Ngọ - Chung Thúy Linh vẫn giữ liên hệ thường xuyên với nữ y tá Hồ Thị Hiếu. Một người ở Sài Gòn, còn người kia sống trên những rẻo cao Nam Trà My. Họ gặp nhau khi cùng chung hành trình giúp phụ nữ cất lên tiếng nói tự tin...
Chung Thúy Linh - người sáng lập tổ chức Nơ Xanh Việt Nam năm 2021. Đây là một trong những tổ chức tiên phong thực hiện các chiến dịch giáo dục, hỗ trợ cộng đồng trong việc chăm sóc sức khỏe tử cung, sức khỏe sinh sản cho phụ nữ vùng cao.
Lắng nghe bản thân
“Nơ Xanh” là sáng kiến xã hội phi lợi nhuận với sứ mệnh rõ ràng được Chung Thúy Linh vạch ra. Đó là nâng cao sức khỏe và bảo vệ tính mạng của phụ nữ Việt Nam thông qua việc phổ biến kiến thức và đồng hành hỗ trợ các chương trình thăm khám, tầm soát sớm các bệnh phụ khoa hoàn toàn miễn phí.
Vượt ra ngoài khuôn khổ y tế thường thức, Chung Thúy Linh biến những dự án trở thành các câu chuyện để dễ lan tỏa. Thế mạnh của một nhà sáng tạo cộng thêm nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe mẹ bầu và em bé cũng như nhiều cơ hội tiếp cận các chia sẻ về bệnh liên quan phụ khoa và tử cung, Chung Thúy Linh quyết tâm phải làm một việc gì đó cho giới nữ Việt.
Chị nói, những cứ liệu y tế cho thấy, việc chăm sóc sức khỏe tử cung của phụ nữ đã không còn là việc nhỏ nữa, khi mỗi năm có 5.000 phụ nữ mắc ung thư cổ tử cung, tương ứng 14 người mắc mới và 7 người tử vong mỗi ngày vì căn bệnh này. Chưa kể, 90% phụ nữ mắc các bệnh liên quan đến phụ khoa, đặc biệt là viêm âm đạo. Số ca mắc bệnh phụ khoa mỗi năm tăng 15 - 27%. Trong khi tỷ lệ mắc bệnh ngày càng tăng, vẫn chưa có tổ chức nào tập trung vào việc chăm sóc sức khỏe tử cung cho nữ giới và hướng tới mục tiêu dài hạn nhằm phát triển cộng đồng. Và “Nơ Xanh” đã ra đời như vậy!
Năm 2023, từ miền Nam, Nơ Xanh mang đến cho hàng trăm phụ nữ ở Trà Cang (xã Nam Trà My) những điều đặc biệt. Có tới 400 phụ nữ ở các bản, vượt 2 giờ đường núi, để cùng những phụ nữ thành thị lắng nghe bản thân mình, mang tên “câu chuyện chiếc quần nhỏ”. Mục tiêu của dự án là tạo ra các trạm lưu động để tư vấn và thăm khám sức khỏe tử cung cho phụ nữ vùng cao và vùng sâu, vùng xa (tập trung ở khu vực miền Trung và miền Bắc).
Chung Thúy Linh nói, chị có ấn tượng đặc biệt tại Nam Trà My, khi nhìn cách những phụ nữ vùng cao lắng nghe kiến thức một cách nghiêm túc. Nhiều chị em chăm chú quan sát cách sử dụng các sản phẩm thiết yếu cho phụ nữ - những thứ gần như cho đến ngày hôm ấy họ mới nhìn thấy. Có không ít phụ nữ cầm những chiếc quần nhỏ trên tay và bảo rằng muốn để dành cho con, cháu. Họ nói, ở trên núi, đây là một thứ vô cùng quý giá!
Chính những cảm xúc đặc biệt đó đã nối dài thiện chí về con đường thiện nguyện nhiều trúc trắc mà Chung Thúy Linh đeo đuổi. Chị chia sẻ, rất nhiều nơi chị đến, mọi người đều bất ngờ vì các phần quà lẫn hoạt động mà Nơ Xanh thực hiện. Vì nó, theo cách hiểu thông thường từ quán chiếu của nhận thức đám đông, là vấn đề “tế nhị”. Thách thức cũng đến từ hai chữ “tế nhị” này. Nó tạo ra các rào cản về ngôn ngữ và văn hóa, cùng những vấn đề liên quan đến việc kiểm duyệt nội dung tuyên truyền và các thủ tục hành chính tại từng địa phương. Thế nhưng, sự bền bỉ của người làm đầu tàu đã lan tỏa để làm nên những điều tử tế!
Sống và khát vọng
Hồ Thị Hiếu - nữ y sĩ người Xê Đăng, sống trên rẻo cao của vùng Nam Trà My. Người phụ nữ này như gắn chặt đời mình với từng câu chuyện liên quan đến sinh mệnh của phụ nữ, trẻ em. Trong điều kiện sống khắc nghiệt, người ta cũng tự tối giản hóa ý niệm hạnh phúc của mình. Với cộng đồng xứ Quảng, những điều người phụ nữ Xê Đăng này từng làm, vượt ra giới hạn của lòng tốt. Hiếu thì nói chỉ đơn giản đó là công việc của chị.
Những đứa trẻ vùng cao lớn lên ở bìa rừng trong cuộc giành giật sinh mệnh giữa sự sống và hủ tục, nhìn Hiếu như người mẹ thứ hai. Đứa trẻ mà Hiếu cãi lại lũ làng để cứu về nuôi, bây giờ đã qua tuổi 14. Từng ấy năm vượt qua lời nguyền để nuôi cậu bé, Hồ Thị Hiếu vẫn tiếp tục bước chân qua từng nóc, giúp đỡ phụ nữ trong từng cuộc sinh.
Tháng 10/2025, sạt lở, lũ quét bời bời. Căn nhà của Hiếu ở ngôi làng Tắk Giang nằm vắt mình ở lưng chừng ngọn núi Piêu, không thoát cảnh bị đất lở và sập. Vậy mà nửa đêm, sau khi di dời ra ngoài trạm y tế trú, chị lại quày quả lên đường... đỡ đẻ.
Vượt qua những con đồi sạt lở, “đất chảy” như một con suối, trong đêm mịt mùng mưa gió, hai y sĩ Hồ Thị Hiếu và Bùi Xuân Bằng mang theo thuốc men, dụng cụ y tế, nhiều giờ băng rừng tìm đến được nhà sản phụ. Và một cuộc sinh an toàn trên nóc cao, bé gái chào đời giữa vạn yêu thương.
Mỗi cuộc đời cựa quậy nơi thung sâu, đều có đôi bàn tay của nữ y sĩ Hồ Thị Hiếu. Như Chung Thúy Linh nói, giữa những ngày Nơ Xanh tiếp cận với hàng trăm phụ nữ Nam Trà My, hình ảnh và câu chuyện của chị Hồ Thị Hiếu như một dòng sáng để những người phụ nữ bền bỉ duy trì câu chuyện vì cộng đồng của họ. Trong mắt Chung Thúy Linh, Hồ Thị Hiếu là đại diện cho những người phụ nữ dân tộc có tư duy tiến bộ, thực sự muốn thay đổi cuộc sống.
Riêng Linh vẫn tất bật với từng dự án trong chuỗi hoạt động của mình. Nơ Xanh - theo cách cắt nghĩa của thế giới, là biểu tượng ủng hộ cho các chiến dịch sức khỏe cộng đồng. Từ sâu xa, những chiếc nơ là hình ảnh của sự gắn kết, tình yêu thương, sự may mắn. Hồ Thị Hiếu vẫn ngày ngày vượt qua mấy ngọn dốc cao, con suối hung hãn, để vun đắp tròn trịa cho những cuộc đời. Hiếu và Linh - một phụ nữ vùng cao và một đại diện tiêu biểu của phụ nữ thành thị, đều đang làm cùng công việc: kết nối, nuôi dưỡng và nhân lên sự sống... mỗi ngày.