Sứ giả văn học Việt Nam
Xuân Bính Ngọ - Ông là người Hàn Quốc đầu tiên có học hàm giáo sư và học vị tiến sĩ về văn học Việt Nam. Được gặp và trò chuyện cùng ông quả là điều may mắn. Thơ là cầu nối giữa tôi và ông.
Ông là GS-TS. Bae Yang Soo - Trưởng khoa Tiếng Việt Trường Đại học Ngoại ngữ Busan, Hàn Quốc.
Cơ duyên với tiếng Việt
Bằng giọng phát âm tiếng Việt sành sõi, ông kể cho tôi nghe nguyên cớ nào mà ông lại gắn bó với tiếng Việt và con đường đến với tiếng Việt đã có lúc gian nan như thế nào.
Tốt nghiệp phổ thông, Bae Yang Soo được tuyển vào Trường Đại học Ngoại ngữ Hankuk, Seoul (khóa 1984 - 1988). Ông cười bảo: Ngày ấy, các sinh viên Hàn Quốc học tiếng Việt chỉ biết Việt Nam rất mơ hồ qua các bản tin truyền hình là một đất nước đói nghèo, lạc hậu, mới vừa thoát khỏi chiến tranh. Để hiểu thêm về Việt Nam các sinh viên phải tìm mua các băng đĩa liên quan.
Tốt nghiệp ra trường, chàng cử nhân tiếng Việt không tìm được việc làm trong nước. Đúng lúc ấy, có thông tin công ty bột ngọt Miweoon Hàn Quốc cần tuyển người Hàn biết tiếng Việt đến làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh. Vậy là Bae Yang Soo đầu quân ngay và hăm hở lên đường.
Sài Gòn đón Bae Yang Soo bằng một cơn mưa nhỏ bất chợt vào một buổi chiều cuối năm. Trên đường về khách sạn, qua khung cửa kính ô tô Bae Yang Soo loáng thoáng đọc hiểu được các bảng hiệu tiếng Việt ven đường. Điều đó mang lại cho Bae Yang Soo cảm giác ấm áp, thân thiện và gần gũi như một người đi xa lâu ngày trở về hơn là một người mới đến. Trong mơ hồ Bae Yang Soo hiểu rằng tiếng Việt trong cuộc đời này đối với mình đã duyên số và cũng là định mệnh.
Hành trình trở thành sứ giả văn học Việt Nam
Qua thời gian đi “làm thuê” - theo cách nói của Bae Yang Soo, việc tiếp xúc và lắng nghe những âm thanh, giai điệu từ cuộc sống, ông nhận ra những điểm tương đồng giữa hai nền văn hóa Hàn - Việt. Nhưng để hiểu cặn kẽ hơn về điều này thì cần phải giỏi tiếng Việt. Từ đó, ông quyết chí tích góp tiền của và ở lại Việt Nam lâu dài để được học tiếng Việt.
Đến năm 1992, sau khi tích lũy khoản tài chính đủ để trang trải cho việc học những năm tiếp theo, Bae Yang Soo làm hồ sơ xin học thạc sĩ văn học tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Tháng 12/1992, quan hệ ngoại giao hai nước Việt - Hàn được thiết lập. Sự kiện này mở ra cho Bae Yang Soo một lối đi hay nói đúng hơn là một con đường với nhiều hứa hẹn tốt đẹp trong tương lai.
Sau tốt nghiệp thạc sĩ khóa 1992 - 1994, ông tiếp tục làm nghiên cứu sinh và nhận bằng tiến sĩ văn học Việt Nam, giai đoạn 1995 - 2001. Ông là người Hàn Quốc đầu tiên làm nghiên cứu sinh và nhận bằng tiến sĩ tại Việt Nam. Về nước, ông tham gia giảng dạy tiếng Việt và văn học Việt Nam tại Trường Đại học Ngoại ngữ Busan. Rồi trở thành Trưởng khoa Tiếng Việt, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Asian của trường này.
Tại Hàn Quốc, ông tham gia vận động thành lập Tổ chức Vesamo - năm 2002. Hội Vesamo là tổ chức tự nguyện quy tụ các học giả, giáo sư, nhà văn, nhà báo và các doanh nghiệp yêu mến Việt Nam. Tổ chức này đã góp phần không nhỏ trong việc vun đắp tình hữu nghị Hàn - Việt ngày càng bền chặt. Bae Yang Soo từng giữ chức Tổng thư ký hội.
Tiến sĩ Bae Yang Soo còn dịch trực tiếp các tác phẩm từ tiếng Việt ra tiếng Hàn. Các tác phẩm được lần lượt giới thiệu tại Hàn Quốc như Chinh phụ ngâm (Đặng Trần Côn), tiểu thuyết Thời của thánh thần (Hoàng Minh Tường), tiểu thuyết Áo trắng (Nguyễn Văn Bổng), tiểu thuyết Ông cố vấn (Hữu Mai), thơ Mai Văn Phấn và nhiều truyện ngắn, thơ của các tác giả cổ đại, trung đại và hiện đại.
Mấy chục năm qua, ngoài giảng dạy tiếng Việt, văn học Việt, chuyển ngữ các tác phẩm văn học Việt Nam ra tiếng Hàn, GS-TS. Bae Yang Soo còn đề xuất Viện Chấn hưng nghệ thuật văn hóa, thuộc Bộ Văn hóa Hàn Quốc cho phép thành lập trang web (www. vietnamkorea.org) nhằm giao lưu và giới thiệu văn học của hai nước bằng ngôn ngữ Việt.
Ông còn viết nhiều sách hoặc tham gia biên soạn các sách chuyên khảo về Việt Nam như Vẻ đẹp văn hóa Việt Nam, Con người và văn hóa Việt Nam, Con người và văn hóa Đông Nam Á, Tìm hiểu về Việt Nam… Ngoài ra, ông còn vận động làm công tác từ thiện và xây dựng khu lưu trú tại trường học cho trẻ em nghèo ở vùng sâu vùng xa tại Việt Nam.
Lúc chuyện trò, tôi hỏi ông đã mấy lần đến Đà Nẵng? Ông trả lời: Lần đầu ông đến cách đây 20 năm. Bây giờ Đà Nẵng thay đổi nhiều quá, phát triển mạnh và yên lành. Lần thứ hai này, ông đến chỉ được hai ngày, cùng một đồng nghiệp trẻ vừa là học trò của mình. Và ông lấy làm tiếc khi không được cùng tôi đi lai rai với các văn nghệ sĩ Đà Nẵng...