Bắc Ninh: Trải nghiệm phiên chợ Âm Dương huyền bí chỉ họp một đêm duy nhất
Diễn ra vào đêm mùng 4 Tết tại làng Xuân Ổ, chợ Âm Dương là điểm hẹn văn hóa tâm linh độc đáo, nơi người dân đi chợ trong bóng tối để cầu may và tưởng nhớ tổ tiên.
Chợ Âm Dương tại làng Xuân Ổ (phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh) là một trong những phiên chợ dân gian kỳ lạ nhất Việt Nam, chỉ họp duy nhất một lần mỗi năm vào đêm mùng 4 rạng sáng mùng 5 Tết Nguyên đán. Nằm sát cạnh nghĩa trang, phiên chợ thu hút đông đảo du khách thập phương đến để thực hiện nghi thức "mua may, bán rủi", cầu mong một năm mới bình an và tài lộc.
Khi đồng hồ điểm giờ Tý, khu chợ bên nghĩa trang làng Ó (nay là làng Xuân Ổ) bắt đầu sáng đèn. Trước đó nhiều giờ, dòng người đã đổ về chật kín các lối đi, kiên nhẫn chờ đợi thời khắc khai phiên trong không khí vừa háo hức vừa trang nghiêm.
Không gian huyền bí không ánh sáng điện
Khác với sự náo nhiệt của các phiên chợ thông thường, chợ Âm Dương mang một vẻ trầm mặc đặc trưng. Để đảm bảo an ninh, lực lượng chức năng được bố trí túc trực nghiêm ngặt tại các cổng vào. Chỉ đến đúng thời khắc khai phiên, cổng chợ mới chính thức mở để dòng người lần lượt tiến vào bên trong.
Đáng chú ý, toàn bộ không gian chợ hoàn toàn không sử dụng ánh sáng điện. Theo tục lệ xưa, người đi chợ phải dò dẫm từng bước trong bóng tối, chỉ có ánh sáng lờ mờ từ đèn dầu và nến dẫn lối. Điều này tạo nên một không gian huyền ảo, đan xen giữa thực và ảo, đúng như tên gọi của phiên chợ.
Tục lệ mua may bán rủi với vật phẩm đặc trưng
Ngay tại lối vào, các quầy hàng bày bán đủ loại vật phẩm phục vụ tâm linh như vàng mã, hương, gạo, muối và bật lửa. Những mặt hàng này được người dân chọn mua để sắm lễ hóa cho người đã khuất hoặc mang về nhà lấy khước đầu năm. Bên cạnh đó, trầu têm cánh phượng và hoa quả tươi cũng là những lựa chọn phổ biến.
Cô Bích, một người bán hàng tại làng Xuân Ổ chia sẻ, dù việc buôn bán trong bóng đêm có nhiều khó khăn, nhưng cô và nhiều tiểu thương khác vẫn luôn háo hức tham gia. Đối với họ, việc mở quầy không chỉ vì lợi nhuận mà còn là góp phần duy trì một nét văn hóa tâm linh đặc sắc của quê hương đã được phục dựng trong 4 năm qua.
Gà đen - "Lộc chợ" được săn đón nhất
Điểm nhấn đặc biệt nhất tại phiên chợ chính là khu vực bán gà đen. Theo quan niệm dân gian, nếu mua được gà đen tại chợ Âm Dương làng Ó vào đêm mùng 4 Tết, gia chủ sẽ gặp nhiều may mắn, bình an và công việc hanh thông trong suốt cả năm. Chính vì vậy, gà đen luôn là mặt hàng hết sớm nhất.
Để đảm bảo trật tự, người mua phải nhận phiếu được phát trước và xếp hàng chờ đến lượt. Nhiều người như cô Nhẫn (xã Đào Xá) đã phải có mặt từ rất sớm với mong muốn mua được con gà đen ưng ý để dâng cúng tổ tiên và cầu phúc cho gia đình.
Giá trị nhân văn và niềm an ủi tinh thần
Vượt lên trên một phiên chợ thông thường, chợ Âm Dương là nơi người dân thực hiện các nghi thức tâm linh để tưởng nhớ người thân đã khuất. Trong không gian mờ ảo, những mâm lễ vật được chuẩn bị trang trọng như một sợi dây kết nối giữa hai thế giới, mang theo lòng thành kính và hy vọng về một năm mới tốt đẹp.
Không gian chợ được sắp đặt tỉ mỉ với nhiều chi tiết gợi liên tưởng đến cõi âm, tạo nên bầu không khí linh thiêng và trầm mặc. Đây là dịp để mỗi người tìm lại sự cân bằng cảm xúc, gửi gắm những nỗi niềm riêng và tìm kiếm sự an ủi tinh thần trong những ngày đầu xuân.
