Đưa “Học kỳ doanh nghiệp” vào thực tiễn đào tạo nhân lực

Nâng cao kỹ năng cho sinh viên

Theo các nhà quản lý giáo dục, từ kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt tại các quốc gia như Đức, Nhật Bản, Hoa Kỳ và Hàn Quốc, các mô hình hợp tác đại học - doanh nghiệp thành công đều dựa trên cấu trúc liên kết ba bên: nhà trường - doanh nghiệp - nhà nước.

Tại Đức, mô hình Dual Study Program cho phép sinh viên vừa học tại trường đại học vừa làm việc có lương tại doanh nghiệp, với chương trình được chính phủ công nhận, quy đổi tín chỉ và hỗ trợ thể chế rõ ràng.

Tại Nhật Bản, Chương trình Center of Innovation (COI) và các quỹ đồng tài trợ từ METI và MEXT đã thúc đẩy mạnh mẽ các dự án nghiên cứu hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao. Ở Hàn Quốc, chính phủ triển khai chính sách ưu đãi thuế và tài trợ nghiên cứu cho các doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo và đổi mới sáng tạo tại trường đại học.

Trên cơ sở thực tiễn của trường đại học các nước, PGS. TS. Huỳnh Phương Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng cho biết, nhà trường đã triển khai mô hình làm đồ án tốt nghiệp có sự tham gia của doanh nghiệp nhiều năm nay.

Mỗi sinh viên có giảng viên hướng dẫn và một chuyên gia từ doanh nghiệp đồng hành. Mô hình “Co-op Project” được nhà trường mở rộng ra toàn bộ các chương trình đào tạo của trường, từ các ngành Cơ khí, Điện, Điện tử đến Xây dựng...

Trong lĩnh vực cơ khí hàng không, Trường Đại học Bách khoa là trường đại học đầu tiên tại miền Trung - Tây Nguyên mở chuyên ngành đào tạo theo đơn đặt hàng của Tập đoàn Universal Alloys Corporation (UAC, Hoa Kỳ) - doanh nghiệp sản xuất linh kiện hàng không đặt tại Khu công nghệ cao Đà Nẵng. Mô hình đào tạo theo nhu cầu đã giúp đáp ứng trực tiếp nguồn kỹ sư chuyên biệt, giảm thiểu thời gian đào tạo lại và tạo nền tảng hợp tác phát triển công nghệ lâu dài.

“Sự tham gia của doanh nghiệp không chỉ giúp sinh viên tiếp cận bài toán thực tế mà còn hiểu quy trình sản xuất, áp lực tiến độ, yêu cầu kỹ thuật. Có những doanh nghiệp trả lương cho sinh viên lên đến 14 triệu đồng/ tháng trong giai đoạn thực tập và làm đồ án tốt nghiệp. Nhiều doanh nghiệp khác cũng có mức hỗ trợ ổn định cho sinh viên thực tập, tạo ra hướng đi thuận lợi và có thể triển khai nhân rộng”, ông Nam chia sẻ.

Tăng cường hợp tác doanh nghiệp - nhà trường

PGS.TS. Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng cho biết, hiện nhà trường có hai trung tâm gồm Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Hỗ trợ khởi nghiệp, Trung tâm Hỗ trợ sinh viên và Quan hệ doanh nghiệp. Đây là hai nơi ươm mầm các ý tưởng và hỗ trợ các dự án khởi nghiệp của sinh viên và đóng vai trò là đầu mối (hub) kết nối sinh viên với các doanh nghiệp.

Năm 2026, Trường Đại học Sư phạm tiến hành thiết kế lại toàn bộ hệ thống chương trình đào tạo để phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Do đó, việc hợp tác với các doanh nghiệp, trong đó thông qua cầu nối Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng để tăng cường hợp tác doanh nghiệp - nhà trường đi vào chiều sâu.

Để hợp tác doanh nghiệp - nhà trường thực chất, có hiệu quả, ông Từ Thanh Thủy, quyền Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp (Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng) cho biết, thời gian tới, việc hợp tác đào tạo nhân lực cần gắn chặt với nhu cầu cụ thể của từng dự án đầu tư.

Khi có dự án mới, ban quản lý sẽ phối hợp doanh nghiệp xác định rõ số lượng, trình độ, chuyên ngành cần tuyển, đặc biệt là kỹ sư công nghệ cao. Trên cơ sở đó, trung tâm trao đổi với các trường để xây dựng lộ trình đào tạo phù hợp. Cách làm này giúp nhà trường chủ động hơn trong kế hoạch tuyển sinh, điều chỉnh nội dung giảng dạy sát thực tế, đồng thời tạo cơ hội việc làm rõ ràng cho sinh viên.

Trên cơ sở ký kết hợp tác với doanh nghiệp, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Vũ, Giám đốc Đại học Đà Nẵng cũng giao các cơ sở giáo dục đại học chủ động “thiết kế lại” lộ trình thực tập và xây dựng các diễn đàn kết nối thường xuyên với cộng đồng doanh nghiệp. Thực tập không nên chỉ là học phần ở cuối khóa. Sinh viên cần được tiếp cận môi trường làm việc sớm hơn, ngay từ giữa khóa. Điều này không chỉ giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm mà còn tạo tiền đề cho các hoạt động nghiên cứu khoa học có tính ứng dụng cao, giải quyết đúng các bài toán mà thực tiễn đang đặt ra.

Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Vũ, Đại học Đà Nẵng được Trung ương chọn là 1 trong 4 đại học để đầu tư trọng điểm, làm hình mẫu trong hệ thống giáo dục theo Kết luận số 45-TB/TGV. Nhằm cụ thể hóa các định hướng, chiến lược, thực hiện Kết luận số 45-TB/TGV, Đại học Đà Nẵng chuẩn bị kỹ lộ trình nâng cao chất lượng đào tạo.

Trong đó, nâng tỷ lệ các môn học có thực hành hoặc học thông qua trải nghiệm dự án, nghiên cứu chiếm 50% chương trình đào tạo; có đợt thực tập tại doanh nghiệp tối thiểu 1 học kỳ cho sinh viên. Đồng thời, các cơ sở đào tạo rà soát chương trình đào tạo, hệ thống phòng thực hành, thí nghiệm, hợp tác chặt chẽ với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất để đảm bảo 50% số môn học có thực hành, thực tập đúng yêu cầu hoặc học thông qua dự án, nghiên cứu.

Các cơ sở đào tạo triển khai đợt thực tập tối thiểu 1 học kỳ theo chương trình đào tạo của đơn vị cho sinh viên đại học, tạo điều kiện tối đa để sinh viên có thời gian thực tập hiệu quả tại doanh nghiệp trong nước và nước ngoài; khuyến khích các cơ sở đào tạo có khối ngành kỹ thuật, công nghệ phối hợp với các Khu công nghệ cao triển khai chương trình “học - làm” kéo dài 6 tháng để tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

“Đây là cơ hội để triển khai sâu rộng liên kết 3 nhà: Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp. Việc hợp tác sẽ giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường làm việc thực tế, trau dồi, thực hành chuyên môn, kỹ năng và thái độ để “thực học, vững nghiệp”. Đồng thời, doanh nghiệp chủ động tiếp cận, tuyển chọn nguồn nhân lực tiềm năng; cùng tham gia sâu, đồng hành, góp ý, tham vấn hoàn thiện các chương trình đào tạo; thể hiện trách nhiệm xã hội trong sứ mệnh phát triển nguồn nhân lực thực sự là đột phá cùng phát triển bền vững”, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Vũ cho biết.

NGỌC HÀ