Khi hình ảnh kể câu chuyện về thành phố Đà Nẵng

Nhân chứng thị giác

Ngày 15/3/1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh thành lập “Doanh nghiệp Quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam”, đặt nền móng cho sự ra đời của nền nhiếp ảnh và điện ảnh cách mạng. Từ đó, ngày 15/3 hàng năm được công nhận là Ngày truyền thống Điện ảnh và Nhiếp ảnh Việt Nam. Cùng dấu mốc ấy, nhiều thế hệ nghệ sĩ đã đồng hành với lịch sử dân tộc, ghi lại những khoảnh khắc lớn lao của đất nước và đời sống nhân dân.

Nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố, nhấn mạnh vai trò của các ngành nghệ thuật này. Theo ông, trong suốt các cuộc kháng chiến cũng như thời kỳ hòa bình, những bức ảnh tư liệu và những thước phim chân thực đã trở thành “nhân chứng thị giác” của thời đại.

Từ hình ảnh chiến trường khốc liệt, đời sống lao động bình dị đến khát vọng hòa bình và phát triển của đất nước, tất cả được lưu giữ bằng ngôn ngữ hình ảnh giàu sức lay động. Không ít nghệ sĩ nhiếp ảnh, điện ảnh đã trực tiếp có mặt nơi tuyến lửa, mang máy ảnh và máy quay như một “vũ khí” để phản ánh sự thật của chiến tranh và tinh thần bất khuất của con người Việt Nam.

Bước sang thời đại công nghệ số, nhiếp ảnh và điện ảnh đang đứng trước những cơ hội phát triển mạnh mẽ chưa từng có. Sự ra đời của máy ảnh kỹ thuật số, điện thoại thông minh, phần mềm xử lý hình ảnh và các nền tảng mạng xã hội làm thay đổi căn bản cách thức sáng tạo và lan tỏa tác phẩm. Nghệ sĩ ngày nay có thể chụp, xử lý và công bố tác phẩm nhanh chóng; một bức ảnh hay hoặc một bộ phim chất lượng có thể tiếp cận công chúng toàn cầu chỉ trong thời gian ngắn.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Thân Nguyên, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng, cho rằng công nghệ số đã mở ra một không gian sáng tạo mới cho nhiếp ảnh. Những thiết bị hiện đại như flycam, các phần mềm hậu kỳ chuyên nghiệp hay trí tuệ nhân tạo (AI) giúp người nghệ sĩ vượt qua nhiều giới hạn kỹ thuật, tạo ra những hình ảnh giàu tính biểu đạt. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ; giá trị cốt lõi của nhiếp ảnh vẫn nằm ở góc nhìn nghệ thuật và chiều sâu nhân văn của người sáng tác.

Quảng bá hình ảnh thành phố

Ở góc độ điện ảnh, biên kịch Trà Xuân Phương, Chủ tịch Hội Điện ảnh Đà Nẵng, nhận định rằng điện ảnh ngày nay không chỉ là một loại hình nghệ thuật mà cũng là một ngành công nghiệp sáng tạo. Nhiều quốc gia đã thành công khi biến điện ảnh thành “sức mạnh mềm”, quảng bá hình ảnh đất nước và thúc đẩy du lịch. Đà Nẵng là vùng đất có cảnh quan thiên nhiên phong phú, hạ tầng hiện đại và vị thế trung tâm của miền Trung đang sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển lĩnh vực này.

Những năm gần đây, thành phố bắt đầu khẳng định vị thế trên bản đồ điện ảnh khu vực. Sự thành công của Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF) qua 3 mùa tổ chức liên tiếp đã tạo ra một “cú hích” quan trọng. Từ vài chục suất chiếu ban đầu, liên hoan phim đã mở rộng quy mô với hàng trăm suất chiếu, thu hút nhiều nhà làm phim và chuyên gia quốc tế tham dự. Không chỉ là sự kiện văn hóa, DANAFF còn trở thành cầu nối cho các dự án điện ảnh, góp phần hình thành hệ sinh thái sáng tạo tại địa phương.

Điện ảnh và nhiếp ảnh đều có khả năng lan tỏa mạnh mẽ trong việc quảng bá hình ảnh thành phố. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ông Văn Sinh nhận định rằng nhiếp ảnh giống như “đại sứ không lời” của một đô thị. Những bức ảnh về sông Hàn, các cây cầu, bãi biển hay nhịp sống đời thường của người dân không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn góp phần định hình thương hiệu của một thành phố đáng sống.

Thực tế, nhiều hình ảnh biểu tượng của Đà Nẵng như cầu Rồng, cầu Vàng hay bãi biển Mỹ Khê đã được lan tỏa rộng rãi trên các nền tảng số thông qua nhiếp ảnh và điện ảnh. Những hình ảnh ấy không chỉ thu hút du khách mà còn khắc họa một diện mạo đô thị năng động, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc văn hóa.

Tuy vậy, để nghệ thuật hình ảnh phát triển bền vững, thì cần có chiến lược dài hạn. Trước hết là tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tác thông qua các trại sáng tác, các chuyến đi thực tế và những dự án nghệ thuật quy mô. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ sinh thái chuyên nghiệp trong sản xuất và phổ biến tác phẩm, từ đào tạo nguồn nhân lực, đầu tư thiết bị đến mở rộng không gian triển lãm, chiếu phim và các nền tảng trực tuyến.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là bồi dưỡng lực lượng sáng tác trẻ. Trong thời đại mà mỗi chiếc điện thoại thông minh đều có thể trở thành một “máy ảnh”, việc phát hiện và nuôi dưỡng những tài năng mới sẽ giúp nghệ thuật hình ảnh tiếp tục đổi mới, mang đến những góc nhìn sáng tạo về cuộc sống đương đại.

Có thể nói, nhiếp ảnh và điện ảnh đang bước vào một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Trong thế giới tràn ngập hình ảnh ngày nay, chỉ những tác phẩm chân thực, giàu cảm xúc và mang chiều sâu nhân văn mới có thể chạm đến trái tim công chúng.

Với tiềm năng văn hóa, cảnh quan và sức sáng tạo của đội ngũ nghệ sĩ, Đà Nẵng hoàn toàn có cơ hội trở thành một trung tâm nghệ thuật hình ảnh của khu vực. Khi mỗi bức ảnh, mỗi thước phim không chỉ dừng lại ở giá trị nghệ thuật mà còn góp phần kể câu chuyện về con người và thành phố, đó chính là lúc nghệ thuật hình ảnh phát huy trọn vẹn vai trò của mình trong đời sống đương đại.

MINH KHUÊ