Cách sống tạo nên giá trị đời người

Đạo đức bắt đầu từ cái tâm

Inamori Kazuo là một trong những doanh nhân nổi bật của Nhật Bản thế kỷ 20. Ông sáng lập Tập đoàn Kyocera, góp phần xây dựng KDDI - một trong những doanh nghiệp viễn thông lớn của Nhật Bản, đặc biệt ông còn góp sức vực dậy hãng hàng không Japan Airlines khi hãng này rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng.

Tuy nhiên, điều khiến Inamori Kazuo được nhiều người kính trọng không chỉ là thành công trong kinh doanh mà còn là triết lý sống ông kiên trì theo đuổi. Đó là mọi thành tựu của con người đều bắt đầu từ cái tâm.

Cuốn sách Tâm - Sức mạnh khiến cuộc đời như mình mong muốn (NXB Công Thương, 2025, Thanh Huyền dịch) có thể xem như những suy ngẫm lớn nhất của ông sau nhiều thập kỷ trải nghiệm. Từ những câu chuyện đời thực, tác giả đặt ra câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại mang ý nghĩa căn bản: điều gì quyết định vận mệnh của một con người?

Câu trả lời của ông không nằm ở tài năng, xuất thân hay may mắn. Theo Inamori Kazuo, cuộc đời mỗi người được hình thành từ cách họ suy nghĩ.

Suy nghĩ giống như hạt giống gieo vào mảnh đất của cuộc đời. Nếu hạt giống ấy tích cực, chân thành và hướng thiện, nó sẽ dẫn dắt con người đến những hành động đúng đắn. Những hành động ấy, khi lặp lại trong thời gian dài, sẽ trở thành thói quen. Chính thói quen ấy tạo nên số phận.

Triết lý này không phải là một lời khuyên mang tính động viên đơn thuần. Inamori Kazuo trình bày nó bằng trải nghiệm cá nhân, từ những năm tháng tuổi trẻ đầy khó khăn cho đến hành trình xây dựng các doanh nghiệp lớn. Trong nhiều quyết định quan trọng của đời mình, ông luôn tự đặt ra một câu hỏi: việc này có đúng với lẽ phải của con người hay không? Với ông, đó là chiếc la bàn giúp định hướng mọi hành động.

Một điểm đáng chú ý của cuốn sách là sự kết hợp giữa triết lý sống và triết lý kinh doanh. Trong khi nhiều cuốn sách quản trị hiện đại nhấn mạnh chiến lược, cạnh tranh hay tối đa hóa lợi nhuận, Inamori Kazuo lại đặt đạo đức ở vị trí trung tâm. Ông tin rằng thành công thật sự chỉ có thể bền vững khi nó được xây dựng trên nền tảng của sự chính trực.

Theo tác giả, khi con người hành động chỉ vì lợi ích cá nhân, thành công nếu có cũng thường khó bền. Ngược lại, nếu mục tiêu của công việc là tạo ra giá trị cho xã hội và mang lại lợi ích cho người khác, kết quả tốt đẹp sẽ đến một cách tự nhiên.

Quan điểm ấy không chỉ là lý thuyết. Trong quá trình điều hành doanh nghiệp, Inamori Kazuo luôn nhấn mạnh rằng doanh nghiệp phải phục vụ xã hội và con người, chứ không chỉ tồn tại vì lợi nhuận. Từ góc nhìn ấy, cuốn sách mở rộng ra triết lý sống rộng lớn hơn là con người có thể lựa chọn cách mình tồn tại trong thế giới này. Mỗi hành động, mỗi quyết định đều phản ánh cái tâm của người thực hiện.

Nỗ lực đến cùng

Bên cạnh yếu tố đạo đức, cuốn sách cũng nói về sự nỗ lực. Inamori Kazuo cho rằng suy nghĩ đúng đắn chỉ là điểm khởi đầu. Để biến suy nghĩ thành hiện thực, con người cần nỗ lực rất lớn. Ông nhiều lần nhấn mạnh rằng phải làm việc với sự tận tâm gần như tuyệt đối, đến mức công việc trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống.

Theo ông, nhiều người thất bại không phải vì thiếu năng lực mà vì chưa thực sự dốc toàn bộ sức lực cho mục tiêu của mình. Khi một người làm việc với tinh thần trách nhiệm cao và ý thức rõ giá trị của công việc, họ sẽ tự nhiên vượt qua những giới hạn mà trước đó tưởng chừng không thể.

Inamori Kazuo cho rằng khi con người tìm thấy ý nghĩa trong công việc, nỗ lực sẽ trở thành niềm vui. Làm việc không chỉ để đạt được thành tựu cá nhân mà còn để đóng góp cho cộng đồng, cho xã hội, đó chính là nguồn động lực bền vững nhất.

Một trong những điểm hấp dẫn của cuốn sách nằm ở cách tác giả truyền tải thông điệp. Inamori Kazuo không sử dụng những khái niệm phức tạp hay thuật ngữ học thuật. Ngôn ngữ của ông giản dị, giống như lời tâm sự của một người từng trải đang chia sẻ kinh nghiệm với thế hệ sau. Chính sự giản dị ấy khiến cuốn sách trở nên dễ tiếp cận.

Mỗi chương sách giống như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng, buộc người đọc phải dừng lại và suy nghĩ về cách mình đang sống. Liệu những quyết định của chúng ta có thực sự xuất phát từ một động cơ tốt đẹp? Liệu chúng ta đã nỗ lực hết mình cho những điều mình theo đuổi?

Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhịp sống gấp gáp và áp lực thành công ngày càng lớn, Inamori Kazuo nhắc chúng ta nhớ rằng phía sau mọi thành tựu vật chất, điều quan trọng hơn cả vẫn là cách con người xây dựng nhân cách và lựa chọn con đường sống của mình.

Tâm - Sức mạnh khiến cuộc đời như mình mong muốn vì thế không chỉ là một cuốn sách về phát triển bản thân. Nó giống như một cuộc đối thoại với chính mình. Khép lại trang sách, điều còn lại là câu hỏi: mình đang sống với cái tâm như thế nào? Thông điệp của cuốn sách nhắc ta rằng, con người không thể kiểm soát hoàn toàn những biến cố của cuộc đời nhưng luôn có thể lựa chọn cách suy nghĩ và cách hành động.

THIÊN LAM