Giữ nhịp kinh doanh khi chi phí nhiên liệu biến động
ĐNO - Giá xăng dầu liên tục biến động gây áp lực lên toàn bộ chuỗi sản xuất, buộc doanh nghiệp vừa và nhỏ vừa xoay xở trong ngắn hạn, vừa tìm cách giữ nhịp hoạt động lâu dài.
Áp lực chi phí
Tại Công ty TNHH Triết Minh (xã Chiên Đàn), nơi chuyên sản xuất và thương mại các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh và dược liệu, biến động giá nhiên liệu đã tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi vận hành.
Bà Lê Thị Bích Luyện, Giám đốc Công ty TNHH Triết Minh cho biết, chi phí vận chuyển nguyên liệu từ vùng trồng về nhà máy tăng mạnh, có thời điểm gần gấp đôi, kéo theo chi phí logistics tăng khoảng 30 - 40%.
"Mỗi chuyến đi từ vùng trồng sâm Ngọc Linh về nhà máy hơn 100km, kéo dài khoảng 4 giờ, chủ yếu sử dụng xe bán tải chạy dầu. Với đặc thù nguyên liệu cần vận chuyển thường xuyên và bảo quản nghiêm ngặt, đây là khoản chi gần như không thể cắt giảm", bà Luyện nói.
Theo bà Luyện, áp lực còn lan sang toàn bộ hoạt động gắn với vùng nguyên liệu, từ tổ chức nhân sự, kiểm tra chất lượng đến bố trí nhịp sản xuất, nhất là giai đoạn cao điểm.
Ở khâu tiêu thụ, chi phí logistics tăng nhanh trong khi giá bán không thể điều chỉnh tương ứng buộc doanh nghiệp phải gánh một phần chi phí vào biên lợi nhuận.
"Chi phí logistics hiện nay trở thành áp lực rất rõ trong cơ cấu giá thành. Khi chi phí tăng mà giá bán không thể điều chỉnh cùng tốc độ, doanh nghiệp buộc phải chia sẻ phần áp lực đó để giữ thị trường", bà Luyện chia sẻ.
Áp lực tương tự cũng diễn ra ở các ngành khác, đặc biệt là doanh nghiệp cung cấp suất ăn công nghiệp, lĩnh vực có đặc thù giá đầu vào biến động từng ngày nhưng hợp đồng lại cố định theo tháng hoặc quý.
Đại diện một doanh nghiệp trên địa bàn phường Quảng Phú cho biết, doanh nghiệp đang phải gồng mình trước biến động đồng thời của giá nguyên liệu và chi phí vận hành.
"Có thời điểm giá thịt heo tăng từ khoảng 55 nghìn đồng/kg lên 70 - 75 nghìn đồng/kg, rau xanh tăng 20 - 50% theo mùa, dầu ăn tăng 30 - 40%. Trong khi đó, giá suất ăn ký với đối tác gần như không thay đổi. Một suất ăn 22 nghìn đồng trước đây còn dư khoảng 2.000 đồng, nhưng khi chi phí tăng, có thể chỉ hòa vốn hoặc lỗ 500 - 1.000 đồng mỗi suất", đại diện doanh nghiệp này cho biết.
Với quy mô khoảng 1.000 suất ăn mỗi ngày, khoản lỗ tích lũy có thể lên đến hàng chục triệu đồng mỗi tháng. Trong khi đó, chi phí vận chuyển (chiếm 8 - 15% giá thành) tiếp tục tăng theo giá xăng dầu, khiến áp lực chi phí càng lớn.
Đại diện doanh nghiệp này nói: "Chúng tôi không thể giảm tần suất giao hàng, không thể giao trễ, cũng không thể gom chuyến như các ngành khác. Điều đó đồng nghĩa phải chấp nhận gần như toàn bộ chi phí phát sinh từ vận chuyển và áp lực dồn hết vào vận hành".
Tái tổ chức vận hành
Trước áp lực chi phí tăng trên nhiều mặt, các doanh nghiệp vừa và nhỏ buộc phải thay đổi cách vận hành theo hướng linh hoạt hơn, thay vì chỉ tìm cách cắt giảm từng khoản chi riêng lẻ.
Tại Công ty TNHH Triết Minh, thay vì điều chỉnh giá bán ngay, doanh nghiệp lựa chọn tái tổ chức toàn bộ nhịp vận hành. Việc di chuyển giữa vùng trồng và nhà máy được gom theo từng đợt, giảm tần suất phát sinh chi phí.
Hoạt động sản xuất được chia nhỏ theo từng mẻ để kiểm soát tồn kho và dòng vốn, trong khi khâu phân phối cũng được sắp xếp lại nhằm tối ưu quãng đường vận chuyển.
Bà Lê Thị Bích Luyện cho biết: "Chúng tôi không lựa chọn tăng giá ngay trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, bởi điều đó có thể tạo thêm áp lực cho khách hàng. Thay vào đó, doanh nghiệp ưu tiên tổ chức lại vận hành và chấp nhận co hẹp biên lợi nhuận trong một giai đoạn nhất định để giữ ổn định thị trường".
Ở lĩnh vực suất ăn công nghiệp, doanh nghiệp cũng buộc điều chỉnh nhiều khâu để thích ứng. Từ việc tối ưu thực đơn, thay thế nguyên liệu, liên kết mua hàng theo cụm đến kiểm soát định lượng và giảm hao hụt trong chế biến, mỗi giải pháp đều nhằm mục tiêu giảm áp lực chi phí trong điều kiện biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.
Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp, những giải pháp này chỉ mang tính tình thế. Về lâu dài, khó khăn lớn nhất vẫn nằm ở việc chi phí đầu vào tăng đồng loạt trong khi cơ chế hợp đồng thiếu linh hoạt, khiến doanh nghiệp không có đủ dư địa để điều chỉnh.
"Biên lợi nhuận của ngành chỉ khoảng 5 - 10%, nên khi chi phí tăng, doanh nghiệp gần như không có "vùng đệm" để xoay xở. Nếu tình trạng kéo dài, nguy cơ thu hẹp quy mô hoặc dừng hoạt động là điều có thể xảy ra", đại diện một doanh nghiệp cho biết.
Trong khi đó, ở lĩnh vực thương mại nông sản, bà Phạm Thị Hồng Vân, đại diện Sạch Food (phường Liên Chiểu) cho rằng doanh nghiệp đang rơi vào tình thế bị "kẹp" giữa hai đầu chuỗi.
Bà Vân nói: "Ở đầu vào, chi phí vận chuyển tăng gần như ngay lập tức khi giá nhiên liệu biến động. Ở đầu ra, khách hàng lại ký hợp đồng theo tháng hoặc quý, nên không thể điều chỉnh giá ngay. Doanh nghiệp buộc phải gánh phần chi phí chênh lệch trong một khoảng thời gian nhất định".
Theo bà Vân, đặc thù nông sản tươi sống khiến việc tối ưu chi phí càng gặp hạn chế, bởi yêu cầu vận chuyển nhanh, tần suất cao và khó lưu kho dài ngày. Do đó, nhiều doanh nghiệp phải mở rộng nguồn cung gần hơn, điều chỉnh tuyến giao hàng và tổ chức lại phân phối theo khu vực để giảm quãng đường.
Từ thực tế hoạt động, các doanh nghiệp cho rằng điều cần thiết hiện nay là tạo được sự ổn định tương đối về chi phí, đặc biệt là nhiên liệu và logistics để có thể chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất và định giá sản phẩm.
Doanh nghiệp cần nhất là khả năng dự báo được chi phí trong trung và dài hạn. Khi chi phí đầu vào ổn định hơn, doanh nghiệp mới có thể giữ giá bán hợp lý, đầu tư cho chất lượng sản phẩm và duy trì sự phát triển bền vững.
Đại diện Công ty TNHH Triết Minh cho rằng, trong bối cảnh biến động còn tiếp diễn, năng lực thích ứng của doanh nghiệp vừa và nhỏ đang được thử thách rõ rệt.
Khi chi phí trở thành biến số khó kiểm soát, việc giữ được nhịp vận hành, giữ được thị trường và giữ được chất lượng sản phẩm không chỉ là chuyện nội bộ của từng doanh nghiệp mà còn gắn với sự ổn định của cả chuỗi cung ứng trên thị trường.