Tìm lời giải cho tăng trưởng toàn cầu trước thách thức
Hội nghị mùa xuân của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) từ ngày 13 đến 18/4 tại Mỹ không chỉ dừng lại ở việc nhận diện thách thức, mà tập trung xây dựng lộ trình phối hợp chính sách linh hoạt để giúp kinh tế toàn cầu vượt qua giai đoạn biến động hiện nay.
Từ kỳ vọng tăng trưởng đến tâm thế thận trọng
Không khí của kỳ họp năm nay phần nào gợi lại cảm giác “đã từng trải qua”. Nếu như năm trước, các cuộc thảo luận xoay quanh tác động của thuế quan và căng thẳng thương mại, thì năm nay tâm điểm chuyển sang những biến động từ thị trường năng lượng và các yếu tố địa chính trị. Chủ đề “Xây dựng thịnh vượng thông qua khả năng chống chịu” vì thế vừa mang tính định hướng, vừa đặt ra thách thức không nhỏ trong thực tiễn.
Theo Bloomberg, đầu năm 2026, IMF tự tin dự báo kinh tế thế giới sẽ tăng 3,3% trong năm nay, với mức tăng trưởng 2,1% tại Mỹ, 1,4% tại khu vực đồng euro (Eurozone) và 5,4% tại khu vực châu Á mới nổi. Song, theo Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva, các con số này nhiều khả năng sẽ được điều chỉnh giảm trong bản cập nhật sắp công bố trong bối cảnh tình hình phức tạp, khó lường tại Trung Đông, khu vực giữ vai trò then chốt trong cung ứng năng lượng toàn cầu.
Căng thẳng gia tăng tại khu vực này tạo cú sốc mới, đúng vào thời điểm nhiều nền kinh tế vẫn trong trạng thái phục hồi mong manh. Bloomberg dẫn lời chuyên gia kinh tế trưởng Ludovic Subran tại Allianz SE nhận định, vài quý tới sẽ là giai đoạn then chốt để đo lường sức chống chịu của các nền kinh tế, đặc biệt những nơi vốn ở trạng thái “cầm chừng” trước khi biến động xảy ra.
Một trong những tác động rõ rệt nhất đến từ thị trường năng lượng. Theo IMF, “dòng chảy” dầu toàn cầu giảm khoảng 13%, trong khi nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giảm tới 20%. Điều đáng nói là trong khi thế giới thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch, các nguồn năng lượng truyền thống vẫn giữ vai trò then chốt trong ngắn hạn. Chính sự phụ thuộc này khiến kinh tế toàn cầu dễ bị tổn thương hơn.
Các chuyên gia kinh tế thường mô tả chuỗi tác động theo logic khá rõ khi gián đoạn nguồn cung năng lượng dẫn đến giá tăng, kéo theo chi phí sản xuất và vận chuyển leo thang, từ đó tạo áp lực lên lạm phát và tăng trưởng.
Bài toán chính sách thích ứng
Điểm cốt lõi khiến bối cảnh hiện nay trở nên khác biệt nằm ở sự co hẹp của không gian tài khóa. Sau nhiều năm ứng phó với các cú sốc liên tiếp, dư địa tài khóa và tiền tệ không còn dồi dào như trước. Trong điều kiện đó, vai trò của các định chế tài chính toàn cầu như IMF và WB không chỉ mở không gian đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm, trở thành cơ chế điều phối nhằm hạn chế các phản ứng chính sách rời rạc có thể khuếch đại rủi ro toàn cầu.
Tư duy điều hành dịch chuyển rõ rệt từ tối đa hóa tăng trưởng sang tối ưu hóa khả năng chống chịu. Mục tiêu không còn là tăng trưởng nhanh nhất, mà là tăng trưởng ổn định nhất trong điều kiện bất định cao. Theo đó, hội nghị sẽ thảo luận lộ trình để các chính phủ và ngân hàng trung ương hỗ trợ nền kinh tế hiệu quả nhất mà không gây ra những hệ lụy mới.
Khoảng 80% quốc gia là nước nhập khẩu năng lượng, trong đó các nền kinh tế thu nhập thấp và các quốc đảo nhỏ chịu rủi ro lớn nhất do hạn chế về dư địa chính sách. IMF khuyến nghị các nước cần linh hoạt duy trì ổn định tiền tệ, kiểm soát lạm phát khi cần thiết và tránh thực thi “các hành động đơn lẻ”, chẳng hạn trợ cấp bảo hộ, áp giá và kiểm soát xuất khẩu.
Bên cạnh đó, biện pháp hỗ trợ năng lượng nên hướng tới mục tiêu rõ ràng nhằm hạn chế chi phí và tránh làm gia tăng bất bình đẳng khi hỗ trợ dàn trải. IMF cũng dự báo nhu cầu hỗ trợ tài chính có thể dao động 20 - 50 tỷ USD; đồng thời khẳng định sẵn sàng hỗ trợ các quốc gia dễ bị tổn thương.
Cuộc gặp năm nay cũng mở ra những hướng đi quan trọng. Với các nền kinh tế đang phát triển, bài toán đặt ra là làm thế nào để tài trợ cho khả năng chống chịu trong bối cảnh chi phí vay tăng và nguồn hỗ trợ phát triển suy giảm, đòi hỏi các giải pháp tài chính linh hoạt và bền vững hơn. Song song đó, thị trường lao động toàn cầu đang đứng trước áp lực lớn.
Theo WB, khoảng 1,2 tỷ người có thể cạnh tranh cho 400 triệu việc làm, trong khi khoảng 40% việc làm toàn cầu có thể chịu tác động từ trí tuệ nhân tạo. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết nâng cao kỹ năng và khả năng thích ứng - yếu tố then chốt để bảo đảm tăng trưởng bao trùm trong giai đoạn tới.
Thông điệp xuyên suốt của hội nghị nhấn mạnh: trong bối cảnh các cú sốc bên ngoài ngày càng khó lường, chính chất lượng nền tảng chính sách, mức độ linh hoạt trong điều hành và hiệu quả của hợp tác quốc tế sẽ quyết định khả năng duy trì ổn định và nâng cao năng lực thích ứng của các nền kinh tế.