“Thư viện sống” bảo tồn đa dạng sinh học

1. Trước nguy cơ tuyệt chủng của hàng loạt loài sinh vật biển do tình trạng đánh bắt cá bất hợp pháp và không bền vững, ô nhiễm, biến đổi khí hậu và dịch bệnh, các “ngân hàng” sinh học của Australia lưu trữ mọi thứ, từ tế bào đến mô của các loài sinh vật quý hiếm. Thực tế, bên cạnh mang lại nguồn lợi kinh tế to lớn từ thức ăn cho con người đến du lịch, sinh vật biển đóng vai trò thiết yếu trong việc điều hòa khí hậu, duy trì cân bằng sinh thái và bảo vệ bờ biển.

Tại Vịnh Swan, bang Victoria (Australia), những chú cò thìa hoàng gia (tên khoa học: Platalea regia), loài chim lội nước quý hiếm thuộc họ Cò quăm, dùng chiếc mỏ hình mái chèo của chúng quét qua vùng nước nông. Gần đó, dưới mái nhà phủ đầy cỏ của trung tâm nghiên cứu biển Queenscliff, các nhà nghiên cứu từ Đại học Deakin đang cố gắng cứu vãn hệ sinh thái mà loài chim này cũng như nhiều loài khác phụ thuộc vào khỏi bờ vực tuyệt chủng, theo Guardian.

Phó Giáo sư Prue Francis chỉ vào các chiếc cốc chứa đầy chất nhầy màu nâu sủi bọt. Đó là tảo vàng và được chiếu sáng bằng ánh sáng đỏ, đặt trong chiếc tủ lạnh có trang bị cảm biến, chuông báo động và máy phát điện dự phòng. Ánh sáng đỏ giữ cho chúng luôn ở giai đoạn đầu của vòng đời tảo. Trong khi đó, một chiếc tủ lạnh khác, nhỏ hơn và lạnh hơn, chứa các khay đựng những chiếc lọ nhỏ xíu cùng loại chất đó, nhưng ở trạng thái “ngủ đông”.

Những chiếc tủ lạnh này là một phần của “thư viện sống”: một “ngân hàng” sinh học, hay nơi lưu trữ dài hạn các dạng sinh vật biển có nguy cơ tuyệt chủng tại Australia. Ngân hàng này đóng vai trò như “chính sách bảo hiểm” chống lại sự tuyệt chủng của các loài, phục vụ các nhà khoa học nghiên cứu về di truyền học, phát triển và phục hồi của các loài. Giáo sư Francis nói với Guardian: “Việc phục hồi trở thành nhu cầu cấp thiết không chỉ đối với bờ biển này mà còn đối với các bờ biển trên khắp Australia và thế giới”.

2. Trong khi đó, bảo tàng Melbourne (thành phố Melbourne, Australia) có bộ sưu tập độc đáo hơn: các tế bào sống nhưng được đông lạnh bằng phương pháp đông lạnh cực thấp của động vật hoang dã. Các mẫu mô (như mẫu tai của động vật có vú hoặc chóp đuôi của bò sát), DNA và tế bào sống được giữ trong các ống 2ml ở nhiệt độ -960C, nhiệt độ mà tất cả hoạt động sinh học đều ngừng lại. Thậm chí còn có khả năng lưu trữ phôi của các loài đang bị đe dọa.

Tại trung tâm khoa học biển Queenscliff, nơi nhà khoa học Kathy Overton quản lý một quần thể hàu dẹt bản địa. Năm ngoái, bà Overton thu thập các mẫu từ rạn san hô còn sót lại ở các vùng khác nhau của Victoria để hiểu hơn về sự đa dạng di truyền của chúng và xem liệu bà có thể khiến các quần thể di truyền khác nhau sinh sản hay không. Theo thống kê, 3/4 quần thể hàu dẹt mà bà Kathy Overton tiến hành thử nghiệm đều thành công.

3. “Thư viện sống” của Đại học Deakin là một trong số các ngân hàng sinh học tại Australia, có thể lưu trữ mọi thứ từ hạt giống của các loài thực vật bản địa đến tế bào và mô của các loài động vật bị đe dọa. Vườn bách thảo quốc gia Australia ở Canberra thu thập hạt giống thực vật bản địa từ vùng ACT, dãy Alps, Uluru, Kakadu và các đảo Norfolk, Christmas và Cocos. Hạt giống được thu hoạch từ tự nhiên và bảo quản trong hầm ở nhiệt độ -200C, nhưng có thể được trồng thành cây trưởng thành nếu cần.

Ở phía bên kia phòng thí nghiệm, nhà sinh thái biển Laney Callahan tiến hành thí nghiệm trên hạt giống thu hoạch từ loài thực vật biển có hoa duy nhất, cỏ biển. Đây là loài thực vật bậc cao, hỗ trợ ngành thủy sản thương mại và đa dạng sinh học, làm sạch nước xung quanh và giúp hấp thụ CO2 từ khí quyển. Vào 6 tháng trước, bà Laney Callahan trồng 300m2 cỏ biển ở Vịnh Coronet, đang cho thấy kết quả tích cực bước đầu. “Chúng tôi thực sự muốn đạt được mục tiêu phục hồi quy mô lớn hơn trong năm nay, hy vọng là vậy”, bà Callahan nói, theo Guardian.

NAM VIỆT