Nuôi dưỡng đam mê Bài chòi trong nhà trường

Thích thú với câu thai

Mỗi khi theo ba mẹ đến phố cổ Hội An, em Lê Nhật Linh Đan (học sinh lớp 4B, Trường Tiểu học Trần Phú, xã Thăng Trường) thường nán lại rất lâu tại các chòi tre để lắng nghe các nghệ nhân trình diễn Bài chòi. Lúc đầu, Linh Đan chỉ bị thu hút bởi âm thanh của tiếng trống, tiếng phách và những giai điệu lạ tai; nhưng càng về sau, em càng say mê, đến nỗi mỗi lần đến Hội An, cô bé đều nằng nặc xin ba mẹ cho ở lại thưởng thức trọn vẹn buổi diễn.

Khi Trường Tiểu học Trần Phú thành lập Câu lạc bộ Bài chòi cách đây hơn hai năm, Linh Đan đã là một trong những học sinh đầu tiên mạnh dạn ghi danh.

Với một học sinh nhỏ tuổi, việc ghi nhớ lời các câu thai hay giữ đúng nhịp điệu dân ca ban đầu không hề đơn giản. Có những buổi tập, em phải luyện tập lặp đi lặp lại từng câu hát nhiều lần để chỉnh sửa phát âm và giữ vững nhịp phách.

"Lúc đầu em thấy khá khó khăn bởi Bài chòi khác biệt hoàn toàn so với các bài hát thiếu nhi thông thường. Nhiều câu ca dài đòi hỏi phải lấy hơi sâu và ghi nhớ nhịp điệu. Tuy nhiên, sau thời gian luyện tập, em dần yêu thích bởi mỗi câu hát đều ẩn chứa một câu chuyện riêng, mang đến cảm giác vừa vui tươi vừa gần gũi", Linh Đan chia sẻ.

Sau hơn một năm tham gia câu lạc bộ, cô học trò nhỏ đã tự tin trình diễn trong nhiều chương trình văn nghệ của trường và các hoạt động văn hóa địa phương. Với Linh Đan, điều ý nghĩa nhất là cảm giác được đứng trên sân khấu trong trang phục truyền thống, cất lên những giai điệu dân gian mà trước đây em chỉ được nghe tại phố cổ Hội An.

Ở khu vực đô thị, phong trào hô hát Bài chòi trong trường học cũng thu hút sự quan tâm của đông đảo học sinh. Em Nguyễn Phương Nghi (học sinh lớp 5/4, Trường Tiểu học Kim Đồng, phường Tam Kỳ) hiện là một trong những gương mặt nổi bật trong nhiều chương trình biểu diễn Bài chòi cấp trường, địa phương và thành phố.

Theo cô giáo Nguyễn Thị Minh Phụng, giáo viên âm nhạc, trực tiếp phụ trách Câu lạc bộ Bài chòi của Trường Tiểu học Kim Đồng, Phương Nghi có khả năng cảm nhịp tốt và ghi nhớ các câu thai rất nhanh. Điều đáng trân trọng hơn là em đã duy trì được niềm say mê với bộ môn nghệ thuật dân gian này trong suốt nhiều năm sinh hoạt tại câu lạc bộ.

"Em yêu thích nhất là cảm giác được khoác lên mình trang phục biểu diễn và tự tin hô hát trước mọi người. Càng tìm hiểu, em càng nhận ra Bài chòi vô cùng hấp dẫn bởi mỗi câu ca đều chứa đựng nhiều câu chuyện về quê hương và con người miền Trung. Sau này, em mong muốn tiếp tục theo đuổi và giới thiệu loại hình nghệ thuật này đến nhiều người hơn, bao gồm cả bạn bè quốc tế", Phương Nghi chia sẻ.

[VIDEO] - Các em học sinh chia sẻ suy nghĩ của mình về nghệ thuật hô hát Bài chòi:

Lan tỏa di sản văn hóa

Cô Nguyễn Thị Xuân Hoa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Tam Kỳ) cho biết, Câu lạc bộ Dân ca trong trường học của trường được thành lập vào năm 2022, sau khi nhà trường cử cô giáo Nguyễn Thị Kim Phụng tham gia các khóa tập huấn về việc đưa nghệ thuật dân gian vào trường học do ngành văn hóa tổ chức.

"Ban đầu, chúng tôi chỉ mong muốn học sinh biết đến dân ca Bài chòi và hiểu rằng đây là một di sản văn hóa phi vật thể của miền Trung. Tuy nhiên, sau một thời gian, nhiều em đã thực sự yêu thích, vì vậy nhà trường đã tập hợp các em lại thành câu lạc bộ và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ phía phụ huynh", cô Hoa chia sẻ.

Theo cô Hoa, để duy trì hoạt động hiệu quả, nhà trường đã nhận được sự hỗ trợ từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chính quyền địa phương và các nghệ nhân. Thời gian qua, nhà trường đã mời nghệ nhân Dương Quý (Hội An) cùng nhiều nghệ sĩ quần chúng tại địa phương khác đến giao lưu, trực tiếp hướng dẫn học sinh cách hô hát, gõ phách và biểu diễn. Hiện câu lạc bộ có khoảng 30 học sinh tham gia thường xuyên, đồng thời liên tục tuyển chọn lớp kế cận khi các em trưởng thành hoặc chuyển cấp học.

Tuy nhiên, theo cô Hoa, việc duy trì sinh hoạt câu lạc bộ trong môi trường học đường vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt khi lịch học và các hoạt động ngoại khóa của học sinh ngày càng dày đặc. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm nhạc công, xây dựng kịch bản phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi, hay vấn đề kinh phí tổ chức cũng tạo áp lực đáng kể cho nhà trường.

Tại Trường Tiểu học Trần Phú (xã Thăng Trường), thầy Phan Quang Trung, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, Câu lạc bộ Bài chòi của trường hiện có hơn 25 học sinh tham gia, thường xuyên biểu diễn trong các sự kiện văn hóa địa phương như lễ cúng tiền hiền, các chương trình bảo tồn nghệ thuật hô hát Bài chòi hay hoạt động văn nghệ cộng đồng.

Theo thầy Trung, phần lớn kinh phí duy trì hiện vẫn phụ thuộc vào nguồn ngân sách thời vụ của nhà trường, do đó, việc tổ chức sinh hoạt thường xuyên còn khá hạn chế. Câu lạc bộ chỉ tập trung luyện tập nhiều hơn khi có sự kiện, chưa thể duy trì đều đặn do khó khăn về kinh phí. Nhà trường cũng chưa có điều kiện mời nghệ sĩ về giao lưu thường xuyên hay đặt viết các kịch bản riêng biệt dành cho thiếu nhi.

"Khi di sản được tiếp cận học sinh thông qua trải nghiệm thực tế, qua tiếng trống, nhịp phách và niềm vui biểu diễn, Bài chòi đã bước ra khỏi không gian lễ hội, hiện diện một cách tự nhiên hơn trong môi trường học đường. Do vậy, để di sản văn hóa phi vật thể này được lan tỏa rộng rãi hơn nữa, chúng tôi mong muốn cấp trên sẽ quan tâm, hỗ trợ và đồng hành nhiều hơn để các cháu tiếp tục nuôi dưỡng niềm đam mê này", thầy Trung kỳ vọng.

[VIDEO] - Đại diện nhà trường chia sẻ về những thuận lợi, khó khăn và mong muốn khi duy trì các câu lạc bộ Bài chòi trong học đường:

PHAN VINH