Sản lượng gạo toàn cầu lần đầu sụt giảm sau một thập kỷ, lo ngại lạm phát lương thực gia tăng

Sản lượng gạo toàn cầu dự kiến sẽ ghi nhận mức sụt giảm lần đầu tiên sau hơn 10 năm tăng trưởng liên tục, làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về tình trạng khan hiếm nguồn cung và áp lực lạm phát trên diện rộng. Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), sự thay đổi này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng đối với thị trường lương thực thế giới kể từ năm 2015.

Dự báo sụt giảm sản lượng tại các quốc gia trọng điểm

USDA ước tính sản lượng gạo thế giới trong niên vụ 2026-2027 sẽ đạt khoảng 538 triệu tấn. Đây là lần giảm đầu tiên sau chuỗi tăng trưởng kéo dài 11 năm. Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm này đến từ các quốc gia sản xuất và xuất khẩu gạo hàng đầu bao gồm Ấn Độ, Myanmar và Mỹ, với mức giảm dự kiến có thể lên tới 15% so với năm trước.

Việc sản lượng sụt giảm kết hợp với mức tiêu thụ và nhu cầu thương mại đang ở ngưỡng kỷ lục được dự báo sẽ khiến lượng dự trữ gạo toàn cầu bị thắt chặt đáng kể. Điều này tạo áp lực trực tiếp lên thị trường, đặc biệt là tại các khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn gạo nhập khẩu.

Áp lực từ chi phí sản xuất và hiện tượng El Niño

Có nhiều yếu tố cộng hưởng đang gây sức ép lên hoạt động sản xuất lúa gạo toàn cầu. Đáng chú ý nhất là giá phân bón và năng lượng tăng mạnh, một phần do ảnh hưởng từ các xung đột địa chính trị liên quan đến Iran làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Đối với nông dân châu Á, việc chi phí đầu vào tăng vọt trong khi lợi nhuận biên thấp đã khiến nhiều người cân nhắc thu hẹp diện tích gieo trồng.

Bên cạnh đó, thách thức về khí hậu đang trở nên hiện hữu. Các nhà khí tượng học dự báo hiện tượng El Niño sẽ gây thiếu hụt lượng mưa tại Ấn Độ - quốc gia xuất khẩu gạo số một thế giới. Lượng mưa thấp hơn mức trung bình trong mùa gió mùa bắt đầu từ tháng Sáu có nguy cơ làm giảm mạnh năng suất, làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguồn cung vốn đã căng thẳng.

Phản ứng của thị trường và rủi ro lạm phát

Dự báo nguồn cung thắt chặt đã ngay lập tức tác động đến giá cả trên thị trường quốc tế. Theo dữ liệu từ Bloomberg, giá bán buôn gạo trắng Thái Lan – mức giá tham chiếu cho thị trường châu Á – đã tăng khoảng 15% tính từ cuối tháng 3/2026. Tại Sở Giao dịch Chicago, giá gạo kỳ hạn tương lai cũng ghi nhận mức tăng 8% chỉ trong một tuần, đánh dấu biến động mạnh nhất trong vòng hai năm qua.

Lúa gạo hiện cung cấp khoảng 20% năng lượng dinh dưỡng toàn cầu. Việc giá lương thực này tăng cao đe dọa đẩy lạm phát tiêu dùng lên mức mới, đặc biệt tại các quốc gia như Philippines nơi gạo chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách hộ gia đình. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo những cú sốc giá có thể buộc Chính phủ các nước phải áp dụng các biện pháp can thiệp như cấm xuất khẩu hoặc kiểm soát giá, những động thái vốn có thể làm thị trường thêm biến động trong tương lai.

PHỐ HỘI