Khởi nghiệp "một mình" và những điều cần thận trọng
ĐNO - Công nghệ và AI đang thúc đẩy mạnh mẽ xu hướng khởi nghiệp "một mình", cho phép cá nhân vận hành doanh nghiệp tinh gọn. Tuy mở ra nhiều cơ hội tiếp cận thị trường nhanh chóng với chi phí thấp, mô hình này đặt ra thách thức lớn về tính bền vững nếu thiếu tầm nhìn dài hạn và khả năng mở rộng.
Một người - nhiều vai
Anh Dương Ngọc Ảnh (phường Hòa Xuân) là minh chứng tiêu biểu cho mô hình khởi nghiệp cá nhân trong lĩnh vực công nghệ. Sau hơn 15 năm làm việc cho doanh nghiệp nước ngoài, anh quyết định thành lập Công ty Woki.vn vào tháng 3/2026 và phát triển nền tảng Osypus, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tự động hóa các quy trình lặp đi lặp lại như bán hàng, chăm sóc khách hàng, lập báo cáo hay quản lý dữ liệu nội bộ.
Quá trình phát triển sản phẩm được rút ngắn đáng kể nhờ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, từ giao diện, báo cáo đến kiến trúc phần mềm. Các khâu chuyên biệt như sản xuất video được thuê ngoài theo từng dự án. Đồng thời, anh tiếp tục triển khai thêm các nền tảng khác như tooliki.com và myapart.vn, hướng đến các phân khúc thị trường đa dạng hơn.
"Trước đây, muốn làm một sản phẩm công nghệ phải có cả đội ngũ, mỗi người phụ trách một khâu. Bây giờ, với AI hỗ trợ, nhiều phần việc có thể tập trung lại để một người xử lý. Tôi tập trung vào phần cốt lõi, còn những việc cần chuyên môn riêng thì thuê ngoài theo từng giai đoạn. Phương pháp này giúp giảm chi phí ban đầu và rút ngắn thời gian triển khai", anh Ảnh chia sẻ.
Ở lĩnh vực thương mại điện tử, anh Hứa Trọng Đạt (xã Duy Nghĩa) cũng áp dụng mô hình tương tự khi tự mình điều hành hoạt động kinh doanh thảo dược trên nền tảng TikTok. Từ khâu thu mua nguyên liệu, xây dựng nội dung đến bán hàng và chăm sóc khách hàng đều được anh tự mình đảm nhiệm, nhờ sự hỗ trợ của các công cụ AI trong sản xuất nội dung.
"Làm một mình thì phải tự quán xuyến mọi việc, nhưng bù lại, tôi kiểm soát được toàn bộ quá trình. Nhờ các công cụ AI, tôi có thể tự làm video, thiết kế hình ảnh, lồng tiếng mà không cần thuê thêm người. Quan trọng là mình phải hiểu sản phẩm và duy trì sự ổn định trong cách vận hành thì mới duy trì được thu nhập", anh Đạt nói.
Trong khi đó, ở lĩnh vực dịch vụ truyền thông, anh Phạm Thanh Minh, Giám đốc Công ty TNHH Central Media (xã Chiên Đàn), không xây dựng đội ngũ cố định, mà ưu tiên mô hình thuê ngoài theo dự án, dựa trên mạng lưới cộng tác viên chuyên môn.
Làm truyền thông bây giờ mỗi khâu đòi hỏi một chuyên môn rất sâu. Nếu tuyển đủ người cho tất cả vị trí thì chi phí rất lớn mà không phải lúc nào cũng dùng hết. Khi làm theo dự án, tôi chọn đúng người cho từng việc, vừa đảm bảo chất lượng, vừa linh hoạt hơn trong vận hành. Với doanh nghiệp khởi nghiệp trong giai đoạn khó khăn này, cách làm này phù hợp hơn.
Anh Phạm Thanh Minh, Giám đốc Công ty TNHH Central Media
Những trường hợp trên minh chứng cho một điểm chung: công nghệ đang giúp thu hẹp khoảng cách giữa ý tưởng và triển khai, nhờ đó cá nhân có thể đảm nhiệm nhiều vai trò trong cùng một mô hình kinh doanh, từ phát triển sản phẩm đến vận hành.
Chuẩn bị cho lộ trình "dài hơi"
Song hành với sự phát triển của các mô hình khởi nghiệp cá nhân, thị trường cũng xuất hiện những dịch vụ hỗ trợ chuyên biệt, nhằm phục vụ nhóm đối tượng này. Tại Đà Nẵng, hệ thống văn phòng cho thuê X2 Office do ông Đoàn Thiên Việt, Chủ tịch HĐQT Đại Thắng Holdings sáng lập và phát triển, đã điều chỉnh mô hình để phục vụ "doanh nghiệp một người".
Hiện hệ thống này đang vận hành 7 tòa nhà với tổng diện tích khoảng 20.000m2, trong đó mỗi tòa đều dành khoảng 10% diện tích bố trí không gian làm việc nhỏ gọn, từ 3 - 5m2 hoặc phòng làm việc riêng cho một người, cùng với các dịch vụ như đăng ký địa chỉ doanh nghiệp, kế toán - thuế, pháp lý và phòng họp.
"Nhóm khách hàng làm việc độc lập đang gia tăng, họ không cần diện tích lớn nhưng lại cần đầy đủ dịch vụ hỗ trợ vận hành. Vì vậy, chúng tôi thiết kế lại không gian theo hướng nhỏ gọn, linh hoạt, đồng thời bổ sung các tiện ích đi kèm nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế này", ông Việt cho biết.
Theo ghi nhận từ đơn vị vận hành, tỷ lệ lấp đầy tại các không gian này luôn duy trì ở mức cao, minh chứng cho xu hướng rõ nét của mô hình doanh nghiệp tinh gọn nhân sự.
Tuy nhiên, từ góc độ chuyên môn về hỗ trợ khởi nghiệp, TS. Phạm Trần Hồng Diễm, giảng viên BTEC FPT, cho rằng xu hướng "khởi nghiệp một người" (solopreneur) cần được nhìn nhận toàn diện, không chỉ từ tư duy nội tại mà còn từ chu kỳ phát triển dài hạn của doanh nghiệp.
"Thực chất, khởi nghiệp "một mình" hay khởi nghiệp "từ hai bàn tay trắng" không chỉ là câu chuyện về mô hình kinh doanh, mà sâu xa hơn, đó là hành trình rèn luyện nội lực. Ở đó, mỗi cá nhân là một thực thể độc lập, buộc phải tự hoàn thiện, tự học hỏi và nâng cấp tư duy mỗi ngày để vận hành dự án của mình", bà Diễm chia sẻ.
Về yếu tố nguồn lực, chuyên gia này nhận định rằng trong kỷ nguyên số, sự can thiệp sâu rộng của AI và công nghệ đã tạo ra một đòn bẩy khổng lồ. Ở giai đoạn đầu, công nghệ cho phép một cá nhân tối ưu năng suất, đảm nhiệm nhiều khâu phức tạp mà không cần một đội ngũ nhân sự cồng kềnh.
Tuy nhiên, khi doanh nghiệp vượt qua giai đoạn thử nghiệm và bắt đầu mở rộng quy mô, mô hình một người chắc chắn sẽ bộc lộ giới hạn. Lúc này, doanh nghiệp bắt buộc phải chuyển đổi thành một hệ thống thực thụ. Các yêu cầu về quản trị, kiểm soát chất lượng và tổ chức vận hành sẽ gia tăng nhanh chóng.
Theo bà, nếu không sớm xây dựng hệ thống và chuẩn hóa quy trình, doanh nghiệp sẽ đối mặt rủi ro lớn về tính ổn định. Công nghệ giúp tối ưu hóa nhân sự, nhưng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của một cấu trúc tổ chức vững chắc.
Khởi nghiệp "một mình" đang mở ra một lối đi mới đầy tiềm năng, giúp phá vỡ các rào cản gia nhập thị trường. Tuy vậy, để chuyển pha thành công và tiến đến phát triển bền vững, người sáng lập không thể mãi đi một mình. Họ cần một tầm nhìn dài hạn để sẵn sàng đóng gói mọi thứ thành một hệ thống, chuẩn bị nguồn lực và năng lực quản trị phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.
TS. Phạm Trần Hồng Diễm, giảng viên BTEC FPT