An ninh năng lượng 2026: Nhu cầu điện tăng 9%, Việt Nam hướng tới 30 GW điện khí LNG
Trước biến động địa chính trị toàn cầu và nhu cầu điện tăng trưởng 8-9% mỗi năm, Việt Nam đẩy mạnh hạ tầng LNG và chuyển dịch xanh để đảm bảo ổn định vĩ mô.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu năm 2026 đối mặt với nhiều biến số phức tạp, năng lượng đã trở thành nhân tố trung tâm chi phối cục diện tăng trưởng. Đối với Việt Nam, bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ là yêu cầu cấp thiết để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô mà còn là cơ hội chiến lược để thúc đẩy chuyển dịch mô hình phát triển bền vững.
Rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu
Bước sang năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục lộ trình phục hồi nhưng trong trạng thái phân hóa. Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tăng trưởng toàn cầu năm nay duy trì quanh mức 3,1%, thấp hơn mức trung bình 3,8% giai đoạn tiền đại dịch. Đáng chú ý, thị trường năng lượng vẫn đối mặt với rủi ro gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng dù đầu tư vào năng lượng sạch đã vượt ngưỡng 2.000 tỷ USD mỗi năm.
Xung đột tại khu vực Trung Đông đã tác động mạnh mẽ đến các tuyến vận tải huyết mạch. Báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhấn mạnh việc duy trì dòng chảy qua eo biển Hormuz là yếu tố then chốt để giảm áp lực lên giá cả. Ngoài ra, sự gián đoạn hạ tầng tại Qatar có thể khiến thị trường khí đốt tự nhiên thiếu hụt khoảng 120 tỷ m³ trong giai đoạn 2026 - 2030.
Áp lực lên hệ thống năng lượng quốc gia
Tại Việt Nam, nhu cầu năng lượng đang tăng nhanh tương ứng với tốc độ công nghiệp hóa. Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy trong giai đoạn 2021 - 2025, điện thương phẩm tăng bình quân 8 - 9%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng GDP. Năm 2025, khi kim ngạch xuất nhập khẩu chạm mốc 760 tỷ USD, áp lực lên hệ thống điện quốc gia càng trở nên hiện hữu.
Việt Nam hiện đã trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng, đặc biệt là than và khí. Để giải quyết bài toán này, Quy hoạch điện VIII xác định tổng công suất các nhà máy điện phục vụ nhu cầu trong nước đạt khoảng 150 GW vào năm 2030. Trong đó, điện khí LNG được xác định là nguồn điện nền quan trọng với mục tiêu công suất đạt 22 - 30 GW, chiếm khoảng 14 - 20% tổng hệ thống.
Cơ hội từ chuyển dịch năng lượng xanh
Dù việc gia tăng nhập khẩu nhiên liệu tạo áp lực trung hạn, quá trình chuyển dịch năng lượng lại mở ra cánh cửa hình thành các ngành công nghiệp mới. IEA dự báo chuỗi giá trị năng lượng sạch toàn cầu có thể tạo ra thị trường trị giá hàng nghìn tỷ USD vào năm 2030, nơi Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến hấp dẫn.
TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, nhận định: "Năng lượng xanh không chỉ đơn thuần là yếu tố đầu vào mà đã trở thành điều kiện cần để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Việt Nam cần biến tài nguyên xanh thành năng lực xanh thông qua chính sách nhất quán và hệ thống truyền tải đủ năng lực".
Việc chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn về điều chỉnh carbon xuyên biên giới không chỉ giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Bảo đảm an ninh năng lượng chính là nhiệm vụ chiến lược để tái cơ cấu nền kinh tế và hiện thực hóa các cam kết quốc tế về môi trường.