Thúc đẩy phát triển bảo hiểm nông nghiệp: Chưa đủ sức hấp dẫn

Ngày 18/4/2018, Chính phủ ban hành Nghị định số 58/2018/NĐ-CP về bảo hiểm nông nghiệp, quy định rõ đối tượng áp dụng và các loại hình bảo hiểm, cũng như nguyên tắc thực hiện và chính sách hỗ trợ. Đến năm 2022, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 150/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 - 2030, trong đó có giải pháp xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách đột phá để áp dụng rộng và đa dạng hóa sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp. Sau thời gian triển khai trên địa bàn thành phố, chính sách bảo hiểm nông nghiệp cho thấy tồn tại một số vướng mắc.

Ông Nguyễn Đức Dương, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Hiệp Thuận (thôn Thuận An, xã Hiệp Đức) cho biết, năm 2018 hợp tác xã trồng, cung cấp giống keo cho người dân trên địa bàn và khu vực lân cận sản xuất trên diện tích 500ha, nhưng năm 2020, cơn bão số 9 gây thiệt hại 1,5 tỷ đồng. Năm 2024, ông Dương liên hệ với một công ty bảo hiểm trong nước và một công ty bảo hiểm nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam để ký kết thỏa thuận hợp tác và ra mắt sản phẩm bảo hiểm chỉ số bão.

Theo hợp đồng ký kết, tùy theo chức năng, các công ty bảo hiểm sẽ xử lý yêu cầu bồi thường dựa trên sức gió và khoảng cách (trong phạm vi 100km) từ tâm bão đến tài sản được bảo hiểm (155ha rừng trồng đạt tiêu chí quản lý rừng bền vững của hợp tác xã). Với gói bảo hiểm chỉ số bão, số tiền sẽ nhận bồi thường khi ảnh hưởng bởi gió bão bằng tiền đóng bảo hiểm nhân với chỉ số tổn thất (đơn vị % dựa vào các khoảng cách của tâm bão tại thời điểm bão đi qua gần tọa độ tài sản được bảo hiểm). Ông Dương chia sẻ, hợp tác xã rất kỳ vọng về gói bảo hiểm này nhưng cách thức xác định thiệt hại và yêu cầu bồi thường khá phức tạp.

Ông Trần Văn Thắng, cán bộ phụ trách bảo hiểm của Công ty Bảo Việt Quảng Nam cho biết, đối với bảo hiểm nông nghiệp, từ đầu năm đến nay, doanh nghiệp chỉ bán được bảo hiểm tàu cá cho 15 ngư dân trên địa bàn với tổng phí bảo hiểm chỉ 350 triệu đồng (tổng giá trị bảo hiểm hơn 28,3 tỷ đồng). Từ năm 2014, khi Nghị định số 67/2014/NĐ-CP có hiệu lực, các chủ tàu cá được hỗ trợ 90% chi phí mua bảo hiểm tàu cá. Đến năm 2018, khi Nghị định số 67 được đổi thành Nghị định số 17/2018/NĐ-CP thì các chủ tàu được hỗ trợ 50% chi phí mua bảo hiểm.

Trong khi đó, Văn phòng Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn thành phố Đà Nẵng khu vực Tam Kỳ cho hay, đơn vị chỉ mới triển khai chương trình bảo hiểm vay vốn tín dụng sản xuất nông nghiệp, hiện chưa triển khai gói bảo hiểm cho cây trồng, con vật nuôi.

Theo tìm hiểu, do phí bảo hiểm nông nghiệp trên địa bàn khá cao nên khách hàng khó đủ khả năng tài chính để tiếp cận. Ông Nguyễn Văn Hiệu (thôn Kỳ Trân, xã Thăng Trường) nuôi tôm trên diện tích 10.000m2 cho biết, đã nhiều lần dự tính mua bảo hiểm cho tôm nuôi nhưng đắn đo rồi… thôi. Bởi điều kiện để hưởng bảo hiểm chưa tạo niềm tin cho người mua, trong trường hợp đơn vị bán bảo hiểm cho rằng người mua bảo hiểm chưa tuân thủ đầy đủ các quy trình, quy chuẩn, tiêu chuẩn nuôi tôm theo hợp đồng ký kết thì không được bồi thường rủi ro.

“Tôi chưa đủ niềm tin vào công tác giám định bồi thường thiệt hại của đơn vị bán bảo hiểm nông nghiệp. Mua bảo hiểm tốn nhiều chi phí nhưng nếu lỡ xảy ra tranh chấp pháp lý thì ai sẽ bảo vệ giúp người nông dân được bồi thường”, ông Hiệu nói.

Một đơn vị bán bảo hiểm trên địa bàn thừa nhận, còn nhiều điểm nghẽn trong triển khai bảo hiểm nông nghiệp. Cụ thể, quy trình, thủ tục xác định thiệt hại, bồi thường còn phức tạp, nhất là chưa ứng dụng công nghệ mới, kỹ thuật mới để xác định thiệt hại.

Bảo hiểm nông nghiệp có tính thời vụ, rủi ro cao, lại khó kiểm soát việc tuân thủ quy trình sản xuất của người dân nên doanh nghiệp còn lúng túng. “Khoảng trống” bảo hiểm nông nghiệp trên địa bàn đến từ bên mua lẫn bên bán bảo hiểm. Nông dân thường thụ động khi đối phó với các rủi ro, từ đó ảnh hưởng không nhỏ đến quyết tâm mua bảo hiểm nông nghiệp. Doanh nghiệp bảo hiểm chưa thực sự mặn mà khi triển khai bảo hiểm nông nghiệp bởi rủi ro trong chăn nuôi, trồng trọt phức tạp, khó quản lý.

Theo ông Đặng Ngọc Sơn, Chi Cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và thú y (Sở Nông nghiệp và Môi trường), bảo hiểm chăn nuôi trên địa bàn đang là điểm nghẽn. Số lượng cơ sở chăn nuôi tham gia bảo hiểm còn ít. Nhà cung cấp dịch vụ bảo hiểm chưa thật sự mặn mà nên phạm vi bảo hiểm trong chăn nuôi còn hạn hẹp. Phí bảo hiểm chăn nuôi còn cao so với khả năng tài chính của nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ.

“Nguyên nhân bảo hiểm chăn nuôi còn chậm là do quy mô chăn nuôi trên địa bàn còn phân tán, nhỏ lẻ, mức độ liên kết chưa cao. Người chăn nuôi chưa thực sự quen với việc tham gia bảo hiểm. Dịch bệnh trên vật nuôi diễn biến phức tạp nên chủ dịch vụ bảo hiểm e ngại đầu tư...”, ông Sơn nói.

ĐĂNG CAO