Xe đạp dẫn lối đô thị phát thải thấp
Xe đạp từ lâu đã là một phần bản sắc trong dòng chảy phát triển du lịch bền vững ở Hội An. Trong xu thế phát triển xanh, Hội An càng có thêm triển vọng trở thành một trong những “thủ phủ xe đạp” của Việt Nam gắn với mô hình đô thị phát thải thấp.
Nền tảng kiến tạo đô thị xe đạp
Khác với nhiều đô thị lớn đang chịu áp lực từ mật độ dân cư và giao thông, Hội An sở hữu quy mô vừa vặn cùng cự ly di chuyển ngắn. Nơi đây được nhìn nhận là môi trường lý tưởng để xe đạp trở thành phương tiện gắn kết mật thiết với đời sống lẫn hành trình trải nghiệm của du khách.
Cạnh đó, Hội An sở hữu hệ sinh thái cảnh quan đa dạng. Chỉ với hành trình ngắn, du khách có thể đạp xe xuyên qua các tuyến phố cổ, băng qua những cánh đồng lúa xanh mướt, làng quê thanh bình, hay ghé thăm rừng dừa nước và những bãi biển trải dài. Xe đạp trở thành phương tiện tương thích hoàn hảo với tinh thần “sống chậm” vốn dĩ là bản sắc của vùng đất này.
Việc gia tăng tỷ lệ sử dụng xe đạp không chỉ góp phần giảm thiểu khí thải và tiếng ồn mà còn giải tỏa áp lực giao thông, nâng cao chất lượng môi trường sống. Hội tụ lợi thế về cảnh quan, văn hóa cùng định hướng phát triển bền vững, Hội An đang đứng trước cơ hội lớn để định vị hình ảnh một đô thị phát thải thấp gắn liền với văn hóa xe đạp đặc sắc.
Theo TS. Phan Mạnh Tuấn, chuyên gia cao cấp về “Net Zero” tại Việt Nam, Hội An sở hữu quy mô đô thị lý tưởng khi các điểm đến cốt lõi đều nằm gọn trong bán kính 2 - 5km. Thách thức hiện nay chính là làm thế nào để bảo tồn và nâng tầm quốc tế cho bản sắc xanh cùng không gian sinh tồn của xe đạp.
TS. Phan Mạnh Tuấn khuyến nghị địa phương cần nâng cấp các lối đi hiện hữu thành hành lang xe đạp xanh, thiết lập làn ưu tiên an toàn kết nối lõi di sản với các điểm du lịch sinh thái. Đồng thời, cần hình thành hệ sinh thái trung chuyển đa phương thức và hạ tầng phụ trợ thông minh tại các điểm tập kết ở cửa ngõ thành phố.
Đòn bẩy cho du lịch cộng đồng
Vượt ra khỏi ý nghĩa môi trường, xe đạp còn đóng vai trò chất xúc tác thúc đẩy du lịch cộng đồng. Những hành trình trải nghiệm bằng xe đạp giúp lan tỏa lợi ích kinh tế rộng khắp thay vì chỉ tập trung ở khu vực trung tâm. Dòng khách dễ dàng tiếp cận các làng nghề, cơ sở sản xuất thủ công hay các hộ kinh doanh nông nghiệp nhỏ lẻ. Nhờ đó, sinh kế của người dân địa phương được cải thiện rõ rệt theo hướng bền vững.
Xu hướng này đặc biệt tương thích với nhóm du khách trung niên và cao tuổi từ châu Âu, Bắc Mỹ hay Úc – những thị trường vốn dạn dày văn hóa xe đạp. Đây cũng là tệp khách hàng ưu tiên lựa chọn các điểm đến có trách nhiệm với môi trường và tôn trọng giá trị bản địa sâu sắc.
Ông Lê Quốc Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Điểm đến xứ Quảng (Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng), gợi mở rằng từ hạt nhân Hội An, nhiều tuyến du lịch xe đạp có thể mở rộng ra toàn vùng. Điển hình như tuyến Hội An - Đà Nẵng dọc sông Cổ Cò; tuyến Hội An - Mỹ Sơn kết nối không gian văn hóa Chăm; hay tuyến Hội An - Tam Kỳ men theo đường ven biển, hứa hẹn mang đến trải nghiệm dài ngày cho những du khách yêu thiên nhiên và vận động.
Song song đó, các cung đường kết nối làng nghề truyền thống, vùng nông nghiệp hữu cơ và khu sinh thái cộng đồng sẽ hợp thành mạng lưới “hành trình di sản xanh”. Tại đây, xe đạp đóng vai trò mắt xích kết nối hài hòa giữa các giá trị văn hóa, thiên nhiên và đời sống cư dân.
Theo giới chuyên gia, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Bên cạnh quy hoạch hạ tầng thân thiện, địa phương nên xây dựng bản đồ số các tuyến đạp xe, phát triển trạm dừng chân, điểm sửa chữa và khu vực gửi xe mang đậm bản sắc Hội An. Các giải pháp như thuê xe công cộng, tích hợp vé tham quan số qua mã QR hay chính sách ưu đãi cho khách sử dụng phương tiện xanh là những hướng đi giàu tiềm năng.
Ông Phan Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, nhận định việc xây dựng đô thị phát thải thấp cần được lượng hóa bằng các tiêu chí cụ thể để doanh nghiệp và người dân áp dụng bài bản. Chuyển hóa các giá trị phát thải thấp thành một phần của văn hóa bản địa là hành trình dài hạn, đòi hỏi sự đồng hành kiên trì của mọi bên liên quan.
“Khi triển khai bất kỳ mô hình nào, việc cân bằng lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp và cộng đồng là yếu tố then chốt. Dù là tổ chức tuyến phố ưu tiên xe đạp hay hạn chế xe cơ giới, mọi giải pháp đều phải đảm bảo sự đồng thuận. Chỉ khi cộng đồng nhận thấy giá trị thực chất và tự nguyện trở thành chủ thể bảo vệ mô hình, những thành quả đó mới có thể tồn tại bền vững”, ông Phan Xuân Thanh nhấn mạnh.