Phát triển hợp tác xã và OCOP làm trụ cột kinh tế nông thôn

Tạo nền tảng vững chắc từ kinh tế tập thể

Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, kinh tế tập thể tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong tổ chức sản xuất, liên kết nông dân và nâng cao giá trị nông sản.

Xã Lãnh Ngọc hiện có 4 hợp tác xã cùng nhiều tổ hợp tác với vai trò tập hợp nông dân và tạo cầu nối đưa sản phẩm địa phương tiếp cận thị trường. Đồng thời, góp phần giúp địa phương chuyển từ bán nông sản thô sang chế biến sâu với những sản phẩm OCOP từ chuối, nghệ, mật ong, gừng của Hợp tác xã QNA FARM; viên gừng non bên sườn đồi của Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Đất Quảng; các dòng trà của Hợp tác xã Nhân Tâm...

Bà Hoàng Thị Thúy Nga, Giám đốc Hợp tác xã Nhân Tâm cho biết, đơn vị hiện có 2 sản phẩm OCOP 3 sao là mộc thanh trà và mứt bưởi xứ Tiên. Các sản phẩm được chế biến từ nông sản địa phương, chú trọng chất lượng, an toàn thực phẩm và phù hợp nhu cầu thị trường nên nhận được sự quan tâm của người tiêu dùng.

“Việc tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại giúp sản phẩm địa phương đến gần hơn với khách hàng, từng bước khẳng định thương hiệu và giá trị nông sản bản địa. Đồng thời mong muốn thành phố sớm áp dụng các cơ chế chính sách đặc thù cho nông thôn, nông nghiệp”, bà Nga kiến nghị.

Hiện nay, thành phố Đà Nẵng có 760 hợp tác xã và 4 liên hiệp hợp tác xã đang hoạt động. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn với 458 hợp tác xã.

Nhiều hợp tác xã mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao, sản xuất sạch, liên kết chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu sản phẩm gắn với lợi thế địa phương, tạo đầu ra ổn định và nâng cao thu nhập cho thành viên. Một số mô hình còn kết hợp phát triển nông nghiệp với du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm, mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn.

Ông Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố Đà Nẵng cho rằng: “Chúng tôi đã triển khai nhiều chương trình đào tạo, tập huấn về phát triển sản phẩm nông nghiệp, quản lý chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực quản trị cho cán bộ hợp tác xã. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm củng cố nội lực, tạo nền tảng cho các hợp tác xã phát triển bền vững, đóng góp vào việc phát triển nông nghiệp hiện đại và xây dựng nông thôn mới”.

Ưu tiên đầu tư cho OCOP

Thống kê đến nay, thành phố Đà Nẵng có 552 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 2 sản phẩm 5 sao, 96 sản phẩm 4 sao và 454 sản phẩm 3 sao. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế nông thôn, khai thác hiệu quả tiềm năng đặc sản vùng miền, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp và tăng thu nhập cho người dân nông thôn.

Tại xã Thăng Điền, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế và Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), địa phương đã ban hành kế hoạch giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị đăng ký phát triển sản phẩm dựa trên khả năng tiêu thụ. Hiện xã có 2 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao gồm siro húng chanh tỏi đen và bún gạo lứt khô Lợi Phát. Năm 2026, địa phương tiếp tục đăng ký 7 sản phẩm tham gia chương trình OCOP, trong đó có 6 sản phẩm mới.

Ông Trương Công Sơn, Chủ tịch UBND xã Thăng Điền nói: “Xã Thăng Điền sẽ chú trọng phát triển sản phẩm bằng cách quan tâm, khuyến khích mở rộng quy mô, máy móc, nhân công, không ngừng cải thiện chất lượng cũng như mẫu mã sản phẩm. Ngoài ra, xã đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, tiếp cận bán hàng trực tuyến, kết nối với các sàn thương mại điện tử. Phấn đấu đạt 75% sản phẩm OCOP tiêu thụ thông qua hệ thống điện tử”.

Ở quy mô toàn thành phố, Chương trình OCOP tiếp tục được triển khai đồng bộ với nhiều hoạt động hỗ trợ như tập huấn cho các chủ thể OCOP, hướng dẫn xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, ứng dụng thương mại điện tử và xúc tiến thương mại.

Thành phố cũng đang triển khai các dự án phát triển vùng nguyên liệu tập trung gắn với chuỗi sản phẩm OCOP đặc trưng.

“Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố xác định tiếp tục ưu tiên nâng hạng các sản phẩm hiện có, phát triển OCOP xanh - OCOP du lịch và OCOP số. Đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ thực tế ảo (VR/AR) trong hoạt động xúc tiến thương mại, trải nghiệm sản phẩm OCOP, phát triển các sản phẩm du lịch OCOP gắn với chuyển đổi số”, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Nguyễn Thế Hùng cho biết.

Hướng đến kinh tế nông thôn bền vững

Từ thực tiễn hoạt động của các hợp tác xã và chương trình OCOP cho thấy, phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng sản phẩm đặc trưng đang trở thành hướng đi quan trọng để tái cơ cấu nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn.

Tại xã Sơn Cẩm Hà, toàn xã có 19 hợp tác xã được thành lập. Nhiều hợp tác xã đã làm tốt chức năng hướng dẫn sản xuất, khuyến nông, cung cấp dịch vụ đầu ra, đầu vào cho các thành viên, góp phần tạo việc làm giúp thành viên tăng thu nhập, ổn định cuộc sống.

Trong đó có 4 hợp tác xã tham gia thực hiện Dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị các cây trồng chủ lực kinh tế vườn cho 159 hộ. Cụ thể Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Tấn Phát, Hợp tác xã Nông nghiệp Phước Tuyên, Hợp tác xã Nông nghiệp Tiền Phong liên kết trồng và tiêu thụ 15ha lòn bon, 11,35ha măng cụt; Hợp tác xã Nông nghiệp Phước Hà liên kết trồng và tiêu thụ 12ha cam giấy…

Ngoài ra, xã Sơn Cẩm Hà phê duyệt dự án xây dựng Viet GAP và mã số vùng trồng cho cây chè trên địa bàn thôn Thanh Tân, liên kết theo chuỗi giá trị cho 3ha/15 hộ từ nguồn duy trì nâng chuẩn nông thôn mới. Địa phương hiện duy trì hiệu quả 7 sản phẩm OCOP, trong đó có 1 sản phẩm đạt 4 sao và 6 sản phẩm đạt 3 sao. Các sản phẩm OCOP được nâng cao chất lượng, mẫu mã bao bì đẹp, bảo đảm các chỉ tiêu vệ sinh an toàn thực phẩm bước đầu đã tiếp cận được thị trường, doanh thu tăng góp phần tạo thu nhập cho chủ thể.

Giai đoạn đến, địa phương này sẽ ưu tiên phát triển các mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp xanh gắn với du lịch cộng đồng. “Hỗ trợ phát triển thương hiệu đối với các sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm chế biến nông sản đã được cấp quyền sở hữu công nghiệp. Đồng thời hỗ trợ xây dựng chỉ dẫn địa lý, thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa, truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm chủ lực, tiềm năng của xã từ khâu sản xuất đến tiêu dùng phục vụ công tác theo dõi, quản lý, tạo điều kiện sản phẩm tiếp cận thị trường”, ông Hoàng Anh Tuấn, Phó Chủ tịch xã Sơn Cẩm Hà nói.

Còn tại xã Hòa Tiến, trên địa bàn xã có 2 hợp tác xã là Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất và kinh doanh tổng hợp Hòa Tiến 1 và Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất và kinh doanh tổng hợp Hòa Tiến 2 đã tham gia liên kết với doanh nghiệp sản xuất lúa giống và thu mua lúa giống, diện tích sản xuất 162ha/vụ. Nhiều giống lúa chất lượng cao, thích ứng điều kiện địa phương được đưa vào sản xuất như HG12, HG244, Hà Phát 3... Hiệu quả kinh tế sản xuất lúa giống cao hơn sản xuất lúa thương phẩm từ 15 - 30%, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.

Lãnh đạo xã Hòa Tiến thông tin, địa phương sẽ duy trì diện tích 162ha sản xuất lúa giống hiện có và phát triển mở rộng thêm diện tích sản xuất lúa giống ở các thôn có diện tích sản xuất lúa lớn. Khi thành phố Đà Nẵng ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, xã sẽ tiếp tục phát huy lợi thế hạ tầng hiện có, đẩy mạnh kêu gọi doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ giống, quy hoạch vùng sản xuất ổn định, đầu tư hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất.

Tại khu vực Nam Trà My, Trà Tập, Trà Linh, Trà Leng, hiện có 21 hợp tác xã đang hoạt động, trong đó 14 hợp tác xã tham gia trồng và chế biến dược liệu. Với lợi thế về điều kiện tự nhiên và nguồn tài nguyên dược liệu phong phú, các địa phương đang từng bước hình thành chuỗi giá trị sản phẩm từ sâm Ngọc Linh, quế, ba kích, đẳng sâm và nhiều loại dược liệu khác.

Các xã đã phối hợp tổ chức hội thảo, diễn đàn trao đổi kinh nghiệm giữa hợp tác xã, hộ sản xuất và cơ quan quản lý. Đồng thời, cùng thảo luận về xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, phát triển sản phẩm OCOP từ dược liệu, liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ và tiếp cận các nguồn vốn hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể.

“Việc phát triển kinh tế tập thể, xây dựng các sản phẩm OCOP chất lượng cao không chỉ giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết quy mô lớn mà còn góp phần hình thành các chuỗi giá trị bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương và từng bước xây dựng trung tâm công nghiệp dược liệu theo định hướng của Chính phủ và thành phố Đà Nẵng”, ông Trần Văn Mẫn, Chủ tịch UBND xã Nam Trà My nói.

HOÀNG ĐẠO - MINH KHÁNH