Đi chợ bằng... rác

Vòng đời mới của rác

Chợ Cộng đồng giảm rác được tổ chức tại khuôn viên UBND xã Cẩm Kim (cũ), dưới những tán cây rợp mát, bên không gian nên thơ của ốc đảo Kim Bồng. Từ 8 giờ sáng, những gian hàng bày bán nông sản, đồ thủ công, đặc sản địa phương… tấp nập người dân địa phương và du khách đến tham quan, mua bán.

Tại đây, người dân, các cơ sở kinh doanh và du khách có thể mang rác đã được phân loại đến để đổi lấy các sản phẩm được tái tạo từ chính rác thải: phân hữu cơ, nước tẩy rửa, xà phòng làm từ dầu ăn thừa, than củi từ bã cà phê, giống cây thuốc nam... Đến chợ, khách không khó để bắt gặp bó rau tươi xanh mơn mởn mới hái từ vườn, cục đường bát mộc mạc, lọ mật mía, mẹt bánh bèo dân dã. Mọi thứ đều gần gũi, thân thuộc với đời sống bản địa, bảo đảm yếu tố xanh, sạch và thân thiện với môi trường.

Mang vỏ củ quả, lá cây… đến đổi quà, bà Nguyễn Thị Liễu (phường Hội An) được hỗ trợ đổi rác lấy dung dịch nước tẩy rửa sinh học. Bà chia sẻ, từ hồi biết đến Chợ Cộng đồng giảm rác, gia đình bà đã hình thành thói quen phân loại rác tại nhà, không còn việc để chung rác thải sinh hoạt như trước.

Chợ Cộng đồng giảm rác là một trong những hoạt động do Hoi An Eco Hub - Community Zero Waste Center tổ chức tại địa phương thời gian qua. Chị Vũ Mỹ Hạnh, sáng lập và Giám đốc điều hành Hoi An Eco Hub cho hay, đây là nơi người tiêu dùng gặp trực tiếp các nông hộ, nhà sản xuất quy mô nhỏ, đại diện các sáng kiến bền vững tại địa phương.

“Mục tiêu của chúng tôi là giảm bao bì, rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng, hỗ trợ sinh kế quy mô nhỏ, đồng thời tạo không gian gặp gỡ, học hỏi và truyền cảm hứng về lối sống bền vững cho người dân và du khách”, chị Hạnh nói.

Hướng tới một Hội An xanh, sạch và bền vững

Gắn bó nhiều năm với Hội An, chị Hạnh nhìn nhận cộng đồng dân cư nơi đây luôn ý thức với môi trường quê hương và sẵn sàng phân loại rác. Tuy nhiên lại thiếu một đội ngũ gắn bó đủ lâu, vận hành cố định để hỗ trợ bà con xử lý rác. Trong khi đó, lượng rác, đặc biệt rác hữu cơ đang phát sinh nhiều từ các khu dân cư, cơ sở kinh doanh…

Trong bối cảnh đó, Hoi An Eco Hub - Community Zero Waste Center hình thành như một nền tảng hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng người dân, du khách tại Hội An - tất cả cùng tham gia hành trình giảm thiểu, tái sử dụng và tuần hoàn tài nguyên. Từ năm 2021 đến nay, đơn vị đón hàng trăm lượt khách mỗi năm đến học tập, trao đổi và trải nghiệm mô hình “Cộng đồng giảm thiểu và tuần hoàn rác thải”.

Từ tháng 5/2026, mô hình “Cộng đồng giảm thiểu và tuần hoàn rác thải” được UBND phường Hội An thí điểm triển khai tại địa bàn Cẩm Kim (cũ) với các tổ dân phố Phước Trung, Trung Hà và Đồng Hà. Thời gian và quy trình thu gom rác được sắp xếp khoa học. Rác dễ phân hủy được thu gom vào thứ Ba và thứ Bảy, rác khó phân hủy được thu gom vào thứ Năm và Chủ nhật.

Cũng trong tháng Năm, UBND phường Hội An và Hoi An Eco Hub phối hợp tổ chức hội nghị tuyên truyền, phổ biến Luật Bảo vệ môi trường và phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn cho bà con địa phương. Người dân được khuyến khích phân loại rác theo mô hình “2 thùng, 1 túi” với thùng 1 đựng rác hữu cơ, dễ phân hủy; thùng 2 đựng rác khó phân hủy.

Rác tái chế sạch và khô được mang đến trao đổi tại Hội An Eco-Hub trong khuôn khổ hoạt động Chợ cộng đồng giảm rác. Tại đây, Hội An Eco Hub hỗ trợ xử lý rác cho khoảng 1.200 hộ dân khu vực Cẩm Kim, trong đó tập trung vào rác hữu cơ. Trung bình mỗi ngày có 400-500 kg rác hữu cơ được đơn vị xử lý. Theo UBND phường Hội An, việc phân loại rác tại nguồn góp phần giảm lượng rác chôn lấp, tăng cường tái chế - tái sử dụng và hướng tới một Hội An xanh, sạch và bền vững hơn.

Tại nơi tổ chức Chợ Cộng đồng giảm rác, khách có thể tham quan các khu vực xử lý rác thải, tìm hiểu quy trình biến rác hữu cơ thành phân bón, dung dịch tẩy rửa, nuôi trùn quế… dưới sự hướng dẫn của các thành viên Hoi An Eco Hub.

Theo chị Hạnh, sự hiện diện lâu dài của một mô hình phân loại rác giữa lòng cộng đồng cùng các hoạt động thường xuyên với sự chung tay của nhiều bên liên quan là yếu tố giúp mô hình có khả năng duy trì và phát triển vượt ra khuôn khổ của một dự án đơn lẻ.

Định hướng lâu dài của Hoi An Eco Hub là có thêm nhiều điểm phân loại rác tương tự được triển khai tại cộng đồng. “Khi mọi người cùng tham gia vào việc giảm phát sinh, phân loại, tái sử dụng và tuần hoàn tài nguyên, kinh tế tuần hoàn mới thực sự vận hành hiệu quả và bền vững”, chị Hạnh chia sẻ.

XUÂN SƠN