Trễ lịch thời vụ do nhiễm mặn
Hơn 360ha đất nông nghiệp tại hai phường Điện Bàn Đông và Ngũ Hành Sơn đang đối mặt nguy cơ sản xuất trễ lịch vụ hè thu 2026 khi nguồn nước tưới từ hệ thống sông Vĩnh Điện bị xâm nhập mặn nghiêm trọng.
Mặn xâm nhập sông Vĩnh Điện
Ghi nhận thực tế tại cánh đồng Khái Tây (phường Ngũ Hành Sơn) và khu vực Ngân Câu (phường Điện Bàn Đông), hầu hết diện tích đất trồng lúa đã được nông dân thuê cày ải từ sớm, chỉ chờ khâu đổ nước làm đất là có thể tiến hành gieo sạ.
Theo lịch thời vụ của ngành nông nghiệp, đến ngày 5/6/2026 sẽ phải hoàn thành toàn bộ công tác đổ ải và gieo sạ trên toàn địa bàn thành phố.
Tuy nhiên, tại thời điểm ngày 4/6/2026, tình trạng xâm nhập mặn trên sông Vĩnh Điện vẫn diễn biến hết sức phức tạp. Cụ thể, khu vực lấy nước tại trạm bơm Tứ Câu và Cẩm Sa thường xuyên ghi nhận chỉ số vượt ngưỡng cho phép để vận hành bơm nước tưới. Tình trạng này kéo dài đến tận ngày 16/6/2026 mới bắt đầu có dấu hiệu giảm độ mặn.
Ông Mai Siêng, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất nông nghiệp 1 Hòa Quý cho biết, từ chục năm trở lại đây, việc sản xuất vụ hè thu vẫn luôn được triển khai đúng theo kế hoạch do nguồn nước phục vụ sản xuất được bảo đảm. Năm nay là lần đầu tiên 75ha đất nông nghiệp tại khu vực Khái Tây không thể gieo sạ do nguồn nước cung cấp bị nhiễm mặn.
Được biết, vụ hè thu năm 2026 tại khu vực trạm bơm Tứ Câu và Cẩm Sa, tổng diện tích không thể đổ nước làm đất và gieo sạ sau ngày 5/6/2026 theo lịch thời vụ là 360,81 ha.
Đến ngày 16/6/2026, khi phóng viên tiếp tục có mặt tại khu vực Khái Tây và Ngân Câu, các cánh đồng nói trên vẫn chưa có nước để đổ ải. Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng Đào Văn Thiên lý giải, nguyên nhân cốt lõi khiến nguồn nước sông Vĩnh Điện bị xâm nhập mặn là do việc đắp đập ngăn mặn tạm thời trong năm nay bị trễ hạn hơn 3 tháng so với chu kỳ thông thường.
“Sau khi công đoạn chặn dòng, ngăn mặn, giữ ngọt được hoàn thành vào ngày 24/5/2026, thì các doi mặn đã thâm nhập quá sâu vào lòng sông, vượt qua đoạn ngăn đập. Do đó, tình trạng nhiễm mặn vẫn tồn tại. Dù công ty và chính quyền các địa phương đã thường xuyên vận hành bơm nước xả mặn với cường độ cao, nhưng vẫn không thể giải quyết dứt điểm tình hình, khiến hơn 360ha đất nông nghiệp không có nguồn nước ngọt để cung cấp cho sản xuất”, ông Thiên phân tích.
Kiến nghị đầu tư xây đập cố định
Được biết, chủ đầu tư và đơn vị trực tiếp chỉ đạo triển khai công trình đập tạm ngăn mặn trên sông Vĩnh Điện là UBND phường Điện Bàn Đông. Lý giải về nguyên nhân dẫn đến sự chậm trễ trong việc triển khai đắp đập, Phó Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Đông Trương Anh Quốc cho biết, sau khi thành lập đơn vị hành chính mới để triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc lập kế hoạch đầu tư công cho năm 2026 (trong đó có kế hoạch đầu tư đập tạm ngăn mặn trên sông Vĩnh Điện) đã bị trễ hạn.
Sau khi có kế hoạch từ cuối năm trước, phường đã chủ động rà soát, triển khai để kịp thời đắp đập. Tuy nhiên, khi bắt tay vào thực hiện, địa phương lại vướng phải tình trạng thiếu hụt nguyên vật liệu (cát) để đắp đập. “Khi địa phương kiến nghị và được lãnh đạo UBND thành phố chỉ đạo tháo gỡ thì mới giải quyết được bài toán nguồn vật liệu đắp đập”, ông Quốc chia sẻ.
Ngay sau khi có vật liệu, việc đắp đập được hoàn thành nhanh chóng chỉ trong vòng 1 ngày, từ ngày 23 đến 24/5. Dù đập hoàn thành, nhưng các doi mặn đã thâm nhập sâu vào lòng sông Vĩnh Điện. Phải mãi đến ngày 17/6, độ nhiễm mặn trên các khu vực trạm bơm lấy nước cung cấp cho 360ha đất trồng lúa mới giảm về mức an toàn để có thể bơm hút nước phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, lúc này thời hạn gieo sạ đã trễ lịch kéo dài hơn 10 ngày.
Về hướng giải quyết trước mắt, ông Quốc thông tin thêm, dựa theo tập quán sản xuất của địa phương, người dân vẫn có thể tiến hành đổ ải gieo sạ và sẽ kịp thu hoạch vào thời điểm rằm tháng 8 âm lịch.
Tuy nhiên, từ góc độ người nông dân, ông Mai Siêng cho biết hiện nay bà con đã phải chi tiền thuê cày ải đối với số diện tích không thể sản xuất nói trên. Nguyện vọng thiết tha của người dân lúc này là mong chính quyền các cấp xem xét, hỗ trợ kinh phí cày ải và tiền lúa giống để chuẩn bị cho vụ mùa tiếp theo.
Phản hồi về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND phường Ngũ Hành Sơn Nguyễn Đức Việt khẳng định, trên cơ sở rà soát và báo cáo từ hợp tác xã, địa phương sẽ xem xét kỹ lưỡng và có phương án hỗ trợ cụ thể, đúng theo quy định của nhà nước.
Đây cũng là quan điểm thống nhất của ông Trương Anh Quốc. Ông Quốc cho biết thêm, đối với các đề xuất vượt ngoài thẩm quyền và quy định hiện hành, phường buộc phải trình lên cấp có thẩm quyền xem xét, khi có ý kiến chỉ đạo cụ thể mới có thể trả lời chính thức cho người dân.
Để không tái diễn tình trạng xâm nhập mặn gây thiệt hại nặng nề như năm nay, ông Quốc cho biết phường Điện Bàn Đông đã chủ động đưa công trình đập ngăn mặn tạm vào kế hoạch đầu tư công cho năm sau. Ngay khi được thông qua, dự án sẽ được triển khai từ những tháng đầu năm. Về chiến lược lâu dài, phường cũng đã kiến nghị thành phố xem xét, đầu tư xây dựng một công trình đập ngăn mặn cố định.
Được biết, dự án đập cố định này có tổng kinh phí ước tính khoảng 350 tỷ đồng. Hiện tại, dự án đang được UBND thành phố chỉ đạo lấy ý kiến thẩm định đề xuất chủ trương đầu tư từ các sở, ban, ngành liên quan, nhằm mang lại giải pháp căn cơ, bền vững cho hệ thống thủy lợi trên sông Vĩnh Điện.