Sự dịch chuyển của truyền thông giáo dục

Trong bối cảnh cạnh tranh tuyển sinh và tự chủ đại học, các trường không chỉ cần chất lượng đào tạo mà còn phải biết “kể câu chuyện” của mình một cách hấp dẫn để lan tỏa giá trị giáo dục và thu hút người học trong thời đại số.

Đổi mới cách kể chuyện trường học

Tại Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng), công tác truyền thông những năm gần đây có sự thay đổi rõ nét theo hướng số hóa và tăng tính tương tác.

Theo ThS. Nguyễn Vinh San, Trưởng phòng Hành chính, phụ trách truyền thông nhà trường, nếu trước đây hoạt động truyền thông chủ yếu tập trung vào website, thông tin báo chí hay các đợt tư vấn tuyển sinh trực tiếp thì nay mạng xã hội và nền tảng số trở thành kênh tiếp cận người học quan trọng nhất.

Theo đó, nhà trường chuyển hướng từ truyền thông “một chiều” sang kể chuyện và tương tác nhiều hơn với người học; tập trung giới thiệu môi trường học tập, hoạt động sinh viên, nghiên cứu khoa học, câu chuyện nghề giáo hay những giá trị nhân văn của nhà trường.

Để đáp ứng yêu cầu mới, Trường Đại học Sư phạm đầu tư khá đồng bộ về hạ tầng truyền thông như studio, hệ thống máy quay, máy ảnh và thiết bị sản xuất nội dung số.

Theo ThS. Nguyễn Vinh San, áp lực lớn nhất hiện nay là tốc độ thay đổi rất nhanh của hành vi tiếp cận thông tin. Nếu nội dung truyền thông chậm đổi mới hoặc quá “hành chính” sẽ khó tạo được sự quan tâm từ người học.

Bên cạnh đó, sự cạnh tranh giữa các cơ sở giáo dục trên môi trường số ngày càng lớn, đòi hỏi các trường không chỉ có chất lượng đào tạo mà còn phải biết truyền tải giá trị của mình theo cách phù hợp với thế hệ trẻ.

Trong khi đó, tại Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt - Hàn (VKU) - Đại học Đà Nẵng, truyền thông số đang được triển khai theo hướng tích hợp đa nền tảng và gắn với công nghệ mới.

ThS. Nguyễn Ngọc Hòa, Giám đốc Trung tâm Học liệu và Truyền thông VKU cho biết, hiện nay mạng xã hội đã trở thành kênh tiếp cận chính đối với học sinh, phụ huynh. VKU tập trung phát triển các sản phẩm multimedia như video ngắn, infographic, livestream, vlog trải nghiệm hay các chiến dịch tương tác trên mạng xã hội.

Đặc biệt, nhà trường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công tác truyền thông như hỗ trợ biên tập nội dung, xây dựng kịch bản, thiết kế hình ảnh và sản xuất video. Việc ứng dụng AI giúp rút ngắn thời gian sản xuất nội dung, tăng tính sáng tạo và bắt kịp xu hướng truyền thông hiện đại.

Từ đầu tháng 2/2026 đến nay, VKU đã xây dựng gần 30 video clip ngắn giới thiệu về tuyển sinh, ngành đào tạo, thư viện, ký túc xá, hoạt động hợp tác quốc tế hay các sân chơi học thuật dành cho sinh viên. Các sản phẩm được đăng tải trên các nền tảng Facebook, TikTok của nhà trường nhận được nhiều lượt tương tác tích cực.

Theo ThS. Nguyễn Ngọc Hòa, thuận lợi lớn của VKU là hoạt động trong lĩnh vực công nghệ số nên có đội ngũ giảng viên, sinh viên năng động, dễ tiếp cận các công nghệ mới. Sinh viên cũng trở thành lực lượng đồng hành hiệu quả trong việc sản xuất nội dung và lan tỏa hình ảnh nhà trường.

Tuy nhiên, tốc độ thay đổi của nền tảng số và xu hướng tiếp nhận thông tin của Gen Z, Gen Alpha diễn ra rất nhanh, đòi hỏi đội ngũ truyền thông phải liên tục đổi mới tư duy, cập nhật công nghệ và sáng tạo nội dung để duy trì sức hút.

Giữ giá trị giữa môi trường số

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền tảng số, truyền thông giáo dục đang đứng trước nhiều áp lực đổi mới. Không chỉ cạnh tranh về tốc độ, hình thức thể hiện hay khả năng lan tỏa, các trường đại học còn phải giải bài toán giữ được chiều sâu học thuật và giá trị cốt lõi của giáo dục trong môi trường truyền thông ngày càng ngắn, nhanh và thiên về trải nghiệm.

Ông Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Học liệu và Truyền thông Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) cho rằng, khó nhất hiện nay là làm sao “gói” được những chương trình đào tạo có hàm lượng tri thức cao vào các định dạng truyền thông ngắn gọn, hấp dẫn mà không làm mất đi bản chất của giáo dục.

Theo ThS. Lê Vũ, người học hiện nay tiếp cận lượng thông tin rất lớn mỗi ngày nên xu hướng lựa chọn nội dung cũng nhanh và cảm tính hơn.

Trong khi đó, giáo dục lại là quá trình tích lũy kiến thức, trải nghiệm và năng lực qua thời gian. “Điều quan trọng là phải truyền tải được chiều sâu học thuật, giá trị nhân văn và uy tín đào tạo bằng ngôn ngữ hiện đại, gần gũi với người trẻ”, ông Lê Vũ chia sẻ.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Văn Triều, Giám đốc Trung tâm Học liệu và Truyền thông Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) cho rằng môi trường truyền thông số thay đổi rất nhanh, kéo theo sự thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin của học sinh, sinh viên.

Người học hiện nay ưu tiên các nội dung ngắn, trực quan và có tính tương tác cao, buộc các trường phải liên tục đổi mới nội dung, hình thức thể hiện và nền tảng tiếp cận.

Theo TS. Nguyễn Văn Triều, mỗi nền tảng mạng xã hội đều có đặc điểm riêng nên cách xây dựng nội dung cũng khác nhau. Nếu chạy theo “trend”, thiếu chọn lọc có thể tạo hiệu ứng ngược, ảnh hưởng đến hình ảnh và giá trị của môi trường giáo dục.

Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của AI và công nghệ mới cũng đặt ra yêu cầu đội ngũ truyền thông phải liên tục cập nhật kỹ năng, tư duy sáng tạo và khả năng ứng dụng công nghệ.

Vì vậy, không chỉ thay đổi phương thức truyền thông, các trường đại học còn chuyển sang mô hình “hệ sinh thái truyền thông mở”, tăng kết nối với báo chí, doanh nghiệp và sinh viên để tạo ra các sản phẩm gần gũi hơn với người trẻ.

Theo ThS. Lê Vũ, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật hiện đẩy mạnh phối hợp với các cơ quan báo chí để lan tỏa các giá trị học thuật, sản phẩm nghiên cứu khoa học và những câu chuyện tích cực trong giáo dục. Nhà trường cũng phối hợp với chuyên gia, doanh nghiệp tổ chức các tọa đàm, tập huấn về ứng dụng AI và truyền thông đa phương tiện cho sinh viên.

Một trong những xu hướng được đẩy mạnh hiện nay là trao quyền cho sinh viên tham gia sản xuất nội dung thông qua các câu lạc bộ, mạng lưới “đại sứ truyền thông”. Bởi sinh viên chính là những người hiểu ngôn ngữ của thế hệ mình nên các sản phẩm do sinh viên thực hiện thường gần gũi, chân thực và có tính lan tỏa cao hơn.

TS. Nguyễn Văn Triều cho biết, Trường Đại học Bách khoa tăng cường hợp tác với doanh nghiệp công nghệ trong các hoạt động đào tạo, nghiên cứu và truyền thông sự kiện.

Nhiều doanh nghiệp tham gia talkshow, workshop, video truyền thông để chia sẻ góc nhìn thực tiễn, truyền cảm hứng nghề nghiệp cho sinh viên.

Việc để doanh nghiệp cùng tham gia “kể chuyện” giúp tăng tính khách quan, chân thực và tạo sức hút đối với người học. Chính sự kết hợp giữa nhà trường, báo chí, doanh nghiệp và sinh viên đã góp phần tạo nên những sản phẩm truyền thông gần gũi, chân thực và có sức lan tỏa tốt hơn đối với cộng đồng và người trẻ.

THU HÀ