Mở hướng làm kinh tế cho vùng cao:Trợ lực từ cơ chế, chính sách
Các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai hiệu quả đã tạo động lực để người dân phát triển sinh kế bền vững.
Giảm nghèo với sinh kế mới
Từ nguồn lực các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025, xã Trà Tập đã triển khai 10 mô hình kinh tế, tạo điều kiện cho khoảng 400 hộ dân tham gia, với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 13,5 tỷ đồng. Nổi bật là mô hình giảm nghèo từ vườn - ao - chuồng được triển khai tại cụm dân cư C72 (thôn 4), với 10 hộ dân tham gia. Mô hình không mới nhưng phù hợp điều kiện duy trì, phát triển của các hộ dân, đồng thời khơi dậy tinh thần vươn lên, giúp nhau thoát nghèo.
Anh Hồ Văn Đãi (thôn 4, xã Trà Tập) chia sẻ, trước đây mảnh vườn của gia đình chủ yếu trồng lúa, cau, quế nhưng thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống. Được địa phương hỗ trợ cây giống, con giống và hướng dẫn kỹ thuật, 10 hộ dân trong mô hình đã chung sức cải tạo ruộng, vườn, lối đi. Dưới ruộng đắp bờ thả cá, trên vườn quây lưới nuôi gà, còn những khoảng đất trống được tận dụng để trồng các loại rau sạch. “Tham gia mô hình, tôi học được cách làm kinh tế từ những điều kiện sẵn có. Tiền lãi từ bán rau, gà, cá sẽ được dành dụm để mua thêm cây giống, con giống cho những vụ tiếp theo. Khi mô hình được duy trì ổn định thì thu nhập mới bền vững, tạo cơ hội thoát nghèo”, anh Đãi chia sẻ.
Tại khu vực phía tây thành phố, chính quyền địa phương tích cực triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển cây dược liệu, cây trồng chủ lực để người dân phát triển sinh kế.
Theo ông Nguyễn Hồng Nhân, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Trà My, địa phương tập trung hỗ trợ cây giống sâm Ngọc Linh tại những khu vực có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp để người dân phát triển sản xuất; đồng thời chú trọng hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc và bảo vệ sâm.
Cuối năm 2025, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025, địa phương đã hỗ trợ 16.665 cây giống sâm Ngọc Linh cho 36 hộ nghèo và cận nghèo, với tổng kinh phí hơn 3,3 tỷ đồng.
Còn ông Nguyễn Văn Nhị, Phó Chủ tịch UBND xã Trà Vân cho biết, các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 là nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển sản xuất, giảm nghèo và nâng cao đời sống người dân trên địa bàn.
Trong năm 2025, từ nguồn lực Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025, địa phương hỗ trợ người dân trồng mới 60ha quế Trà My, nâng tổng diện tích quế toàn xã lên 700ha.
Ngoài ra, địa phương hỗ trợ 10.800 cây giống tre sinh khối để người dân liên kết với doanh nghiệp sản xuất, với tổng diện tích trồng 13ha; hỗ trợ khoảng 23.784 cây giống sâm Ngọc Linh theo dự án liên kết chuỗi, với 47 hộ tham gia.
Tiếp tục trợ lực phát triển
Theo thống kê, giai đoạn 2020 - 2025, tổng vốn đầu tư ngân sách nhà nước cho khu vực miền núi đạt hơn 7.828 tỷ đồng. Từ nguồn lực này, các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai hiệu quả, góp phần kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn thành phố xuống còn 2,48% vào cuối năm 2025. Riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 26,97%.
Hiện nay, cùng với việc đôn đốc giải ngân nguồn vốn của 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 được kéo dài sang năm 2026, thành phố đang xây dựng kế hoạch triển khai giai đoạn tiếp theo. HĐND thành phố cũng đã ban hành Nghị quyết số 48/2026/NQ-HĐND ngày 29/5/2026 quy định cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 trên địa bàn thành phố (giai đoạn I từ năm 2026 - 2030).
Theo đó, Đà Nẵng ưu tiên phân bổ ngân sách cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng an toàn khu. Qua đó, nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.
Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị quyết là hỗ trợ hộ gia đình đầu tư các mô hình sinh kế đa dạng, với mức không quá 50 triệu đồng/hộ đối với hộ đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo, hộ cận nghèo; không quá 40 triệu đồng/hộ đối với hộ mới thoát nghèo. Đối với các dự án phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị, mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước tối đa 5 tỷ đồng/dự án, trong đó đơn vị chủ trì liên kết được hỗ trợ tối đa 30% tổng mức hỗ trợ. Đối với dự án phát triển sản xuất cộng đồng, mức hỗ trợ tối đa 3 tỷ đồng/dự án.
Riêng về hỗ trợ phát triển dược liệu, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND ngày 29/5/2026 quy định cơ chế khuyến khích bảo tồn, phát triển sâm Ngọc Linh và các cây dược liệu khác giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn thành phố.
Theo đó, Nhà nước hỗ trợ theo nguyên tắc khuyến khích, nhân dân tự làm là chính; đồng thời khuyến khích liên doanh, liên kết giữa người dân, nhóm hộ sản xuất dược liệu với doanh nghiệp, tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm hình thành vùng nguyên liệu tập trung, ứng dụng đồng bộ tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Nổi bật trong chính sách này, thành phố sẽ hỗ trợ 100% giá mua cây giống sâm Ngọc Linh, quế Trà My đặc hữu và các cây dược liệu khác để trồng mới đối với hộ, nhóm hộ, cá nhân có nơi ở tại vùng đặc biệt khó khăn. Riêng đối với sâm Ngọc Linh, tổng số cây giống được hỗ trợ trong giai đoạn 2026 - 2030 cho mỗi hộ, nhóm hộ hoặc cá nhân tối đa 2.000 cây. Hai chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực phát triển, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân.