Khi nghệ thuật đỉnh cao “đánh thức” nền kinh tế đêm

Những “nam châm” hút khách

Nếu như trước đây, kinh tế đêm của Đà Nẵng chủ yếu gắn với các khu ẩm thực, chợ đêm, phố du lịch hay các hoạt động tham quan sông Hàn về đêm thì nay hoạt động này được mở rộng đáng kể. Du khách được trải nghiệm các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật có chiều sâu và mang bản sắc riêng.

Nổi bật nhất là Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF), là thương hiệu du lịch của thành phố suốt nhiều năm qua.

Những màn trình diễn pháo hoa kết hợp âm nhạc, công nghệ ánh sáng và nghệ thuật sân khấu đã biến mỗi đêm thi thành một sự kiện văn hóa thực thụ, thu hút hàng chục nghìn khán giả.

DIFF 2025, Đà Nẵng đón gần 2 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế gần 770 nghìn lượt. Tổng doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống và lữ hành trong thời gian diễn ra lễ hội ước đạt 5.600 tỷ đồng.

Không chỉ có DIFF, hệ sinh thái giải trí đêm của Đà Nẵng và vùng phụ cận đang ngày càng đa dạng với các chương trình biểu diễn hấp dẫn tại Bà Nà Hills, trình diễn công nghệ 3D Mapping, các show nghệ thuật thực cảnh như “Ký ức Hội An”, “Áo dài Show”, “Charming Show”... tạo nên chuỗi trải nghiệm liên hoàn cho du khách.

Những năm gần đây, Đà Nẵng không chỉ khai thác cảnh quan thiên nhiên mà đang từng bước chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sản phẩm kinh tế. Đà Nẵng sở hữu hệ thống di sản phong phú với các giá trị văn hóa biển, làng nghề truyền thống, lễ hội dân gian, nghệ thuật bài chòi, hát bả trạo cùng những câu chuyện lịch sử gắn với vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng.

Đây là chất liệu để hình thành những sản phẩm nghệ thuật mang bản sắc riêng.

NSƯT Trần Quang Hào, Giám đốc Nhà hát Trưng Vương cho rằng, văn hóa địa phương chính là nguồn tài nguyên sáng tạo quý giá nhất của người làm nghệ thuật. “Muốn du khách ở lại lâu hơn, thành phố phải có lý do để họ bước ra đường khi đêm xuống. Các chương trình nghệ thuật sẽ là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái kinh tế đêm”, ông Hào nói.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thời gian qua, nhiều tour du lịch di sản, du lịch làng nghề ven sông và các tuyến văn hóa kết nối Đà Nẵng - Hội An - Mỹ Sơn đang được nâng cấp và làm mới. Nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống được đưa vào hoạt động du lịch thay vì chỉ tồn tại trong không gian bảo tồn. Đây cũng là hướng đi phù hợp với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố.

Trong giai đoạn 2017 - 2023, công nghiệp văn hóa đóng góp trung bình 4,71% GRDP của thành phố Đà Nẵng cũ, có năm đạt trên 5,5%. Những lĩnh vực như nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, truyền thông, quảng cáo, thiết kế sáng tạo, giải trí số đang dần trở thành những ngành kinh tế mới giàu tiềm năng.

Theo bà Thân Huyền, Giám đốc điều hành Hoian Memories Land, đơn vị quyết định đầu tư vào nghệ thuật thực cảnh xuất phát từ niềm tin rằng văn hóa Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm du lịch chất lượng cao. “Văn hóa không nên chỉ được bảo tồn hay trưng bày mà cần trở thành chất liệu để tạo nên những trải nghiệm giàu cảm xúc. Khi khán giả thực sự rung động, họ sẽ quay trở lại và tiếp tục lan tỏa giá trị của điểm đến”, bà Huyền nói.

Quan trọng hơn, phía sau mỗi chương trình nghệ thuật là sự vận hành của cả một chuỗi ngành nghề liên quan như thiết kế mỹ thuật, âm thanh, ánh sáng, kỹ thuật sân khấu, thời trang, truyền thông, quảng cáo, du lịch, lưu trú và vận tải. Đây chính là giá trị cốt lõi của công nghiệp văn hóa khi một sản phẩm nghệ thuật không chỉ bán vé mà còn tạo việc làm, tạo thị trường và kích thích tăng trưởng kinh tế.

Xây dựng hệ sinh thái để kinh tế đêm bứt phá

Nhiều ý kiến cho rằng, kinh tế đêm của Đà Nẵng vẫn còn nhiều dư địa phát triển.

Theo đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố, ngành công nghiệp văn hóa hiện vẫn chưa có quy mô đủ lớn, mức độ liên kết quốc tế còn hạn chế. Nguồn nhân lực sáng tạo chất lượng cao chưa đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh của thị trường. Đầu tư cho lĩnh vực văn hóa dù đã tăng nhưng vẫn chưa thực sự đồng bộ.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Thân Huyền cho rằng một show diễn thành công chưa đủ để hình thành nền kinh tế đêm bền vững. Điều quan trọng là phải có hệ sinh thái đồng bộ gồm giao thông, lưu trú, ẩm thực, mua sắm và các hoạt động giải trí sau 18 giờ. “Chỉ khi du khách có nhiều lựa chọn trải nghiệm vào ban đêm, họ mới lưu trú dài ngày hơn và gia tăng mức chi tiêu”, bà nhận định.

Thành phố đang triển khai Đề án phát triển kinh tế ban đêm và tiếp tục xây dựng đề án mới đến năm 2030 với phạm vi rộng hơn, với định hướng hình thành các khu kinh tế đêm chuyên biệt, các không gian biểu diễn nghệ thuật, phố đi bộ, khu vui chơi giải trí, trình diễn ánh sáng, nhạc nước và các hoạt động văn hóa phục vụ du khách quanh năm.

Cùng với đó là các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng thông thoáng hơn về thủ tục cấp phép, tạo điều kiện khai thác các không gian ven sông, ven biển để tổ chức sự kiện; khuyến khích xã hội hóa đầu tư vào công nghiệp văn hóa và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong nghệ thuật biểu diễn.

Về dài hạn, Đà Nẵng xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm gồm: phát triển hạ tầng phục vụ sự kiện hiện đại; xây dựng hệ sinh thái du lịch - giải trí - lễ hội đồng bộ; hình thành các sự kiện mang thương hiệu riêng; thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội hóa; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa.

Có thể khẳng định, với lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng du lịch, môi trường sống cùng nguồn nhân lực công nghệ thông tin dồi dào, Đà Nẵng đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành trung tâm sự kiện, lễ hội và công nghiệp văn hóa của khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Khi những ánh đèn sân khấu tiếp tục được thắp sáng mỗi đêm, cũng là lúc Đà Nẵng đang từng bước khẳng định vị thế của một đô thị sáng tạo, năng động và giàu bản sắc trên bản đồ du lịch, văn hóa quốc tế.

ĐẮC MẠNH