Người tiêu dùng cũng là một “chốt chặn”

Không ít người trở thành nạn nhân vì tin vào quảng cáo, người quen; cũng có người biết là hàng nhái nhưng vẫn mua bởi giá rẻ, vô tình tiếp tay cho thị trường hàng giả tồn tại.

Mua bằng niềm tin, nhận về rủi ro

Đến nay, bà Nguyễn Thị Nh. (64 tuổi, phường Hải Châu) vẫn chưa hết băn khoăn về chất lượng chai nước hoa mua với giá hơn 2 triệu đồng, được người chị họ giới thiệu “xách tay từ Mỹ”. Do biết cháu gái (con của chị họ) đang sinh sống tại Mỹ, bà Nh. không mảy may nghi ngờ. “Khi xịt lên người, mùi cồn bốc rõ, hương bay rất nhanh. Chừng một tiếng sau chỉ còn mùi gắt, khác hẳn hàng tôi mua ở cửa hàng chính hãng”, bà Nh. kể.

Khi bà hỏi lại, người chị họ giải thích có thể do “mỗi lô mùi hơi khác” hoặc “bảo quản trong quá trình vận chuyển”. Không hóa đơn, cũng không có căn cứ đối chứng, bà Nh. đành cất chai nước hoa vào góc tủ. Bà cho biết điều khiến mình băn khoăn không chỉ là thiệt hại tài chính, mà còn là việc giao dịch xuất phát từ sự tin tưởng với người thân.

Không riêng bà Nh., nhiều người tiêu dùng hiện mua hàng dựa trên lời giới thiệu, sự quen biết hoặc cảm giác tin cậy tại điểm bán. Tại các chợ truyền thống, tuyến phố mua sắm và cửa hàng nhỏ lẻ, nhiều mặt hàng được chào bán với đủ mức giá, được giới thiệu bằng những cụm từ như “hàng xách tay”, “hàng xuất dư”, “giống hàng thật đến 90%”.

Chị Hoàng Thị Nghiêng (42 tuổi, nhân viên tại Khu công nghiệp Hòa Khánh) từng mua một hộp kem dưỡng da qua livestream với giá 280.000 đồng, trong khi sản phẩm cùng tên tại cửa hàng chính hãng có giá hơn 700.000 đồng. Người bán giới thiệu đây là “hàng công ty xả kho”, “mẫu cũ đổi bao bì”, số lượng có hạn.

Dù còn đắn đo vì giá thấp, chị vẫn đặt mua khi thấy nhiều bình luận xác nhận đã mua hàng, có video bóc sản phẩm và được miễn phí vận chuyển. Sau ba ngày sử dụng, da mặt chị Nghiêng nổi mẩn đỏ. Khi chị nhắn hỏi lại, tài khoản bán hàng không phản hồi. Trải nghiệm này khiến chị thận trọng hơn với các mặt hàng giá thấp bất thường.

Trong khi đó, chị Đỗ Thị Mai H. (38 tuổi, phường Thanh Khê), nhân viên văn phòng, cho biết nhiều lần lúng túng khi mua mỹ phẩm, nước hoa tại các cửa hàng nhỏ vì không biết đâu là hàng thật, đâu là hàng giả. Theo chị, không phải lúc nào người mua cũng ham rẻ; nhiều trường hợp muốn mua đúng hàng thật nhưng thiếu thông tin để kiểm chứng.

Chia sẻ tại gian hàng trưng bày “Hàng thật - Hàng giả”, kết hợp tư vấn nhận diện hàng hóa trong khuôn khổ Hội chợ Hàng Việt Đà Nẵng 2026 - Tôn vinh sản phẩm OCOP, một cán bộ Chi cục Quản lý thị trường thành phố Đà Nẵng cho biết nhiều người tiêu dùng hiện gặp khó khăn trong việc phân biệt hàng thật/ hàng giả khi bao bì, tem nhãn ngày càng được làm tinh vi. Theo đại diện đơn vị, sự đa dạng của hàng hóa trên thị trường vừa mở rộng lựa chọn cho người mua, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về nhận diện nguồn gốc, chất lượng sản phẩm.

Chống hàng giả từ lựa chọn của người tiêu dùng

Bên cạnh những trường hợp bị đánh lừa vì thiếu thông tin, vẫn có một bộ phận người mua chấp nhận hàng nhái như một lựa chọn tiêu dùng giá rẻ. Anh Trần Văn Minh (phường Sơn Trà), tài xế công nghệ, thừa nhận từng mua giày “rep 1:1”. Dù biết không phải hàng chính hãng, anh vẫn chọn vì giá rẻ. “Chạy xe cả ngày, giày nhanh hỏng. Mua đôi hơn 400.000 đồng dùng vài tháng cũng được”, anh nói.

Tương tự, chị Huỳnh Diệu M. (32 tuổi, phường Hòa Xuân) cho biết thỉnh thoảng vẫn mua túi xách có kiểu dáng tương tự các thương hiệu lớn tại chợ. Theo chị, những sản phẩm này đáp ứng nhu cầu sử dụng hằng ngày, mẫu mã bắt mắt, trong khi giá chỉ bằng một phần nhỏ so với hàng chính hãng. “Mình chỉ cần chiếc túi đẹp để đi làm, đi chơi, lại phù hợp túi tiền nên không bận tâm lắm về xuất xứ”, chị M. nói.

Không chỉ ở nhóm hàng thời trang, tâm lý chọn sản phẩm giá rẻ còn xuất hiện ở một số mặt hàng phục vụ học tập. Chị Lê Hoàng A. (phường Hải Châu) cho biết từng mua bộ giáo trình tiếng Anh cho con với giá khoảng 3 triệu đồng, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 20 triệu đồng nếu mua sách ngoại văn cùng bộ qua kênh phân phối chính thức. “Chênh lệch giá quá lớn nên lúc đó tôi chọn phương án vừa khả năng hơn”, chị A. nói.

Thực tế này cho thấy hàng giả, hàng nhái không chỉ tồn tại vì người mua bị đánh lừa. Không ít người biết sản phẩm không chính thống nhưng vẫn chọn mua do chênh lệch giá lớn, với tâm lý “dùng tạm”, “mua cho tiết kiệm”. Tuy nhiên, khi hàng giả ngày càng tinh vi, người tiêu dùng không phải lúc nào cũng đủ điều kiện, kỹ năng và công cụ để kiểm chứng chất lượng sản phẩm.

Đại diện Sở Công Thương Đà Nẵng cho rằng, bên cạnh công tác kiểm tra, xử lý của cơ quan chức năng, sự chủ động của người tiêu dùng có ý nghĩa quan trọng trong phòng, chống hàng giả, hàng nhái. Việc lựa chọn điểm bán uy tín, kiểm tra thông tin sản phẩm, yêu cầu hóa đơn, chứng từ cần trở thành thói quen, nhất là với các nhóm hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe như mỹ phẩm, thực phẩm và dược phẩm.

Khi mua một sản phẩm, người tiêu dùng không chỉ lựa chọn giá cả, mẫu mã mà còn lựa chọn sự an toàn cho chính mình. Một quyết định mua sắm có trách nhiệm sẽ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân, đồng thời tạo áp lực để hàng hóa minh bạch, rõ nguồn gốc có chỗ đứng trên thị trường.

ĐỨC DUY - NAM BÌNH