Các “đế chế” thực phẩm rót vốn vào nông nghiệp tái tạo
Những tập đoàn thực phẩm hàng đầu thế giới đang thúc đẩy làn sóng đầu tư vào nông nghiệp tái tạo, coi việc phục hồi đất đai là chiến lược bảo đảm an ninh lương thực và tăng trưởng dài hạn.
Giành lại sự sống cho đất
Trong bức tranh kinh tế toàn cầu hiện nay, nông nghiệp không chỉ xoay quanh chuyện “trồng trọt và thu hoạch”, mà trở thành mắt xích chiến lược liên quan trực tiếp đến khí hậu, tài chính và an ninh chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), hệ thống nông nghiệp và thực phẩm toàn cầu góp gần 1/3 tổng lượng khí thải nhà kính; trong đó riêng hoạt động canh tác chiếm gần một nửa. Song, đây lại là lĩnh vực dễ tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu, đe dọa trực tiếp đến năng suất và ổn định nguồn cung lương thực.
Nghịch lý này buộc các tập đoàn thực phẩm lớn toàn cầu phải tái định nghĩa cách vận hành chuỗi giá trị theo hướng bền vững. CNN dẫn lời CEO và đồng sáng lập Soil Capital Chuck de Liedekerke: “Nếu đất không có độ phì nhiêu, sẽ không có nông trại, đồng nghĩa không có lương thực”. Câu nói với logic đơn giản này lại phản ánh sự dịch chuyển tư duy quan trọng khi xem đất là “tài sản sinh lợi” chiến lược, quyết định sự tồn tại toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm.
Khi hơn 70% phát thải của các công ty thực phẩm đến từ chuỗi cung ứng nguyên liệu, việc cải thiện “sức khỏe đất” đồng nghĩa ổn định đầu vào sản xuất. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận trong tương lai.
Từ góc nhìn này, nông nghiệp tái tạo trở thành chiến lược quản trị rủi ro dài hạn, với việc tập trung phục hồi hệ sinh thái đất, tăng chất hữu cơ, đa dạng sinh học và khả năng giữ nước. Đất “khỏe” giúp hấp thụ carbon tốt hơn và hỗ trợ hệ thống nông nghiệp chống chịu tốt hơn trước biến động khí hậu. Điều này tạo lợi ích kép khi vừa giảm phát thải, vừa tăng độ ổn định của chuỗi cung ứng.
Các “ông lớn” ngành thực phẩm gia nhập làn sóng đầu tư trên quy mô canh tác lớn, mục tiêu tái thiết cách thức sản xuất nguyên liệu ngay từ gốc. Theo Reuters, Nestlé là công ty thực phẩm và đồ uống lớn nhất thế giới, đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ thu mua 50% nguyên liệu chính từ các trang trại áp dụng nông nghiệp tái sinh. Unilever và PepsiCo cũng triển khai các chương trình tương tự trên diện tích lần lượt hàng triệu hecta và hàng chục triệu mẫu Anh đất nông nghiệp.
Từ cánh đồng đến thị trường carbon
Động lực thúc đẩy các “ông lớn” ngành thực phẩm đẩy mạnh nông nghiệp tái tạo không chỉ nằm ở mục tiêu cắt giảm phát thải hay xây dựng hình ảnh xanh. Sâu xa hơn, đây là nỗ lực bảo vệ chính nền tảng kinh doanh của họ trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng rủi ro đối với nguồn cung nguyên liệu. Khi thời tiết cực đoan liên tục tác động sản xuất nông nghiệp, việc duy trì những cánh đồng khỏe mạnh trở thành yếu tố sống còn đối với lợi nhuận dài hạn của doanh nghiệp.
Đáng chú ý, nông nghiệp tái tạo đang mở ra không gian kinh tế mới, nơi giá trị không chỉ được tạo ra từ nông sản mà còn từ chính khả năng hấp thụ carbon của đất. Theo The Guardian, công ty Soil Capital (Bỉ) đang hợp tác với hàng nghìn nông dân để phục hồi độ phì nhiêu của đất.
Lượng carbon được lưu giữ trong đất sau đó được đo lường và chuyển đổi thành các chứng chỉ carbon có thể giao dịch trên thị trường. Mỗi chứng chỉ tương đương một tấn CO2 được hấp thụ hoặc cắt giảm, có giá 20-60 euro. Khoảng 70% doanh thu được chuyển trực tiếp cho nông dân.
Soil Capital hiện hỗ trợ 1.800 nông dân trên diện tích 500 nghìn héc ta tại 6 quốc gia và đặt mục tiêu mở rộng lên 10 triệu héc ta trong thập kỷ tới. Mô hình này cho phép nông dân tạo ra nguồn thu mới từ việc cải thiện chất lượng đất, trong khi doanh nghiệp có thể sử dụng tín chỉ carbon để bù đắp phát thải hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG) khắt khe.
Song song với đó, các công ty công nghệ như Agreena (Đan Mạch) phát triển hệ thống đo lường và xác minh carbon trong đất, tạo ra hạ tầng dữ liệu cho thị trường tín chỉ carbon. Theo Ngân hàng Morgan Stanley, thị trường tín chỉ carbon tự nguyện, nơi các công ty đặt mục tiêu bù đắp lượng khí thải nhà kính của họ bằng các chương trình tài trợ nhằm giảm lượng phát thải carbon hiện có giá trị khoảng 2 tỷ USD và quy mô của thị trường này có thể vượt quá 250 tỷ USD vào năm 2050.
Nông nghiệp tái tạo đang trở thành điểm giao của 3 xu thế lớn định hình kinh tế thế giới: chống biến đổi khí hậu, công nghệ tài chính và an ninh lương thực. Từ những cánh đồng của người nông dân đến các thị trường carbon hàng trăm tỷ USD, giá trị mới được tạo từ độ phì nhiêu của đất. Và trong quá trình đó, những tập đoàn thực phẩm góp phần định hình lại cách sản xuất, định giá và tiêu thụ lương thực trong nhiều thập kỷ tới.