“Siêu thực phẩm” natto Nhật Bản được săn đón toàn cầu

Vì sao thế giới ngày càng mê natto?

Trước đây, nhiều người nước ngoài thường mô tả natto, món đậu nành lên men truyền thống của Nhật Bản, bằng những từ như “khó nuốt” hay “nặng mùi”. Thế nhưng, thứ thực phẩm có vẻ ngoài kén người thưởng thức này đang âm thầm tạo nên cơn sốt toàn cầu. Đằng sau những sợi nhớt đặc trưng ấy là thị trường hàng tỷ yen và tiềm năng tăng trưởng rất lớn.

Theo AFP, xuất khẩu natto của Nhật Bản đã tăng gấp 3 lần kể từ năm 2017, đạt 5.248 tấn năm 2025. Giá trị xuất khẩu lên tới 3,2 tỷ yen (18,8 triệu USD), tăng gần gấp đôi so với năm trước. Trung Quốc hiện vượt Mỹ trở thành thị trường nhập khẩu natto lớn nhất thế giới.

Sự bùng nổ này phản ánh xu hướng tiêu dùng mới toàn cầu. Sau đại dịch COVID-19, người dân ở nhiều quốc gia quan tâm hơn đến sức khỏe đường ruột và hệ miễn dịch. Cùng với kim chi của Hàn Quốc hay kombucha, natto nổi lên như một trong những thực phẩm lên men được săn đón nhờ hàm lượng chất xơ cao, giàu protein và chứa nhiều lợi khuẩn có lợi cho hệ tiêu hóa. Việc sử dụng thường xuyên còn giúp tăng mật độ xương và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Tại Mỹ, mạng xã hội góp phần biến món ăn truyền thống của Nhật thành “siêu thực phẩm” thời thượng. AFP dẫn lời ông Kenji Suzuki, chủ nhà hàng Nhật Suehiro ở Los Angeles, ngày càng có nhiều thực khách không phải người Nhật tò mò gọi thử natto sau khi nghe những lời ca ngợi về lợi ích sức khỏe.

Ở Trung Quốc, làn sóng sống lành mạnh trong tầng lớp trung lưu và thượng lưu tạo động lực mạnh mẽ cho nhu cầu đối với thực phẩm Nhật Bản. Theo Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), xu hướng tiêu dùng này giúp xuất khẩu natto sang Trung Quốc tăng 2,5 lần. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này tăng thêm khoảng 500 triệu yen, đưa Trung Quốc vượt Mỹ trở thành khách hàng lớn nhất của natto Nhật Bản.

Một động lực khác đến từ sự phục hồi của ngành du lịch. Sau đại dịch, lượng khách quốc tế đến Nhật Bản tăng mạnh. Nhiều du khách châu Á lần đầu thưởng thức natto trong bữa sáng buffet của khách sạn và tiếp tục tìm mua khi trở về nước. Tại Thâm Quyến (Trung Quốc), các sản phẩm natto Nhật Bản hiện đã xuất hiện phổ biến trên kệ siêu thị.

Dư địa tăng trưởng rộng mở

Nguồn cung của loại thực phẩm này vẫn còn dư địa phát triển lớn. Khác với matcha đang đối mặt nguy cơ thiếu nguyên liệu, natto có khả năng mở rộng sản xuất đáng kể. Ông Tatsuya Furujo, chuyên gia của JETRO, nhận định: “Tiềm năng tăng trưởng của natto còn rất lớn”.

Theo Asahi Shimbun, Hokkaido đang nổi lên như trung tâm xuất khẩu natto của Nhật Bản. Công ty Hokkaido Hamanasufoods xây dựng nhà máy mới vào năm 2023 để tăng gấp đôi công suất. Sau khi lên men, natto được cấp đông và xuất khẩu tới Trung Quốc, Singapore, Mỹ và nhiều thị trường khác.

Dù được mệnh danh là “siêu thực phẩm”, natto vẫn có giá cực kỳ bình dân. Một gói 3 hộp, 40-50 gram/hộp, thường chỉ khoảng 100 yen, tương đương 0,6 USD. Tuy nhiên, tình hình phức tạp tại Trung Đông thời gian qua khiến giá dầu tăng, kéo theo tình trạng thiếu hụt naphtha. Đây là nguyên liệu dùng sản xuất bao bì nhựa, khiến chi phí sản xuất natto cũng đi lên.

Ông Yoshihiro Noro, cựu Chủ tịch Liên đoàn Hợp tác xã Natto Nhật Bản, lại xem đây là cơ hội để natto thoát khỏi hình ảnh “món ăn bình dân giá rẻ”. Không chỉ hướng đến phân khúc đại chúng, doanh nghiệp này còn bắt đầu khai phá thị trường cao cấp.

Dòng Kamakurayama Natto do công ty gia đình ông sản xuất có giá cao gấp 3 lần thông thường nhưng vẫn liên tục nhận đơn hàng từ Singapore, Thượng Hải, Hồng Kông (Trung Quốc), thậm chí cả Na Uy. Sản phẩm được quảng bá với độ nhớt cao nhưng giảm mùi hăng và vị đắng để phù hợp hơn với khẩu vị quốc tế.

“Nhiều người ăn natto chỉ vì nghe nói nó tốt cho sức khỏe, dù ban đầu không thích mùi vị của nó. Nhưng cứ ăn tiếp, rồi bạn sẽ bị nó chinh phục”, ông Noro nói. Có lẽ đó cũng là lý do khiến natto ngày càng được yêu thích.

Ra đời từ một phát hiện tình cờ hàng thế kỷ trước, natto hôm nay không chỉ là niềm tự hào ẩm thực của Nhật Bản mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của những giá trị truyền thống trong thời đại hiện đại.

THƯ LÊ