Chuyển dịch kinh tế thủy sản:Cấp thiết chuyển đổi số
Chuyển đổi số trong nghề khai thác thủy sản là xu hướng tất yếu, không chỉ góp phần hiện đại hóa đội tàu cá mà còn minh bạch chuỗi cung ứng, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản chế biến.
Kiểm soát chặt tàu cá
Thời gian qua, quá trình chuyển đổi số trong khai thác thủy sản trên địa bàn thành phố đã chuyển biến rõ nét. Điểm nhấn nổi bật trong số hóa nghề khai thác thủy sản Đà Nẵng là triển khai hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT).
Ngư dân Đặng Quốc Tuấn (chủ tàu cá ĐNa-91319) cho biết, theo quy định, thuyền trưởng hoặc chủ tàu cá có chiều dài từ 12m trở lên phải nộp nhật ký khai thác chuyến biển cho ngành chức năng sau khi cập cảng. Nhật ký phải ghi đúng quy định về thời điểm sản xuất trên biển, vị trí thả lưới, thu lưới, sản lượng các loài hải sản, tổng sản lượng thủy sản của chuyến biển, các thông tin liên quan đến tàu cá. Do sản xuất trong điều kiện sóng gió nên ghi chép gặp trở ngại.
Từ khi áp dụng truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử, thực hiện các thủ tục trên rất thuận lợi. Thông qua hệ thống này, hoạt động xuất cảng, cập cảng, sản lượng khai thác, các thông tin hành trình của tàu cá đều được ngành chức năng cập nhật công khai, minh bạch.
Ông Phạm Trung Thành, Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý âu thuyền, cảng cá Thọ Quang (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, trên địa bàn Đà Nẵng hiện có 2 cảng cá đang triển khai hệ thống eCDT là cảng cá Thọ Quang (phường Sơn Trà) và cảng cá Tam Quang (xã Núi Thành).
Từ ngày 1/3 đến 15/6, số lượt tàu thực hiện khai báo rời cảng trên hệ thống eCDT là 7.571 lượt (tỷ lệ 100%); trong đó cảng cá Tam Quang là 2.361 lượt, cảng cá Thọ Quang là 5.210 lượt. Số lượt tàu thực hiện khai báo cập cảng trên hệ thống eCDT từ ngày 1/3 đến 15/6 là 7.263 lượt (đạt 100%) với 8.903 tấn hải sản; trong đó cảng cá Tam Quang là 2.195 lượt với 3.432 tấn, cảng cá Thọ Quang là 5.068 lượt với 5.471 tấn.
Các thông tin về hoạt động của tàu cá trong mỗi chuyến biển, nhất là sản lượng thủy sản được cơ quan chức năng cập nhật lên hệ thống, kết nối với phần mềm quản lý tàu cá quốc gia. “Việc áp dụng eCDT không chỉ giúp tiết kiệm thời gian xử lý hồ sơ mà còn giảm thiểu sai sót kiểm soát dữ liệu. Truy xuất nguồn gốc thủy sản được triển khai thông suốt tạo thuận lợi cho xuất khẩu thủy sản vì đáp ứng các yêu cầu của nước nhập khẩu, thị trường quốc tế”, ông Thành nói.
Cùng với sử dụng hệ thống eCDT, thành phố Đà Nẵng đẩy nhanh sử dụng thiết bị giám sát hành trình (VMS) đối với tàu cá khai thác vùng biển xa bờ. Đến nay, tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đang hoạt động đều đã lắp đặt, vận hành VMS xuyên suốt chuyến biển.
Thiết bị này khi được kết nối, ngành chức năng sẽ quản lý chặt hoạt động của tàu cá trên các vùng biển xa. Khi phát hiện tàu cá vượt ranh giới cho phép trên biển, cơ quan chức năng yêu cầu tàu cá quay trở lại vùng biển Việt Nam để sản xuất. Lắp đặt và duy trì hoạt động của thiết bị VMS, ngư dân sẽ được cơ quan chức năng cứu hộ, cứu nạn khi không may gặp sự cố trên biển.
Khắc phục hạn chế
Có thực tế là khi cập cảng cá Tam Quang (xã Núi Thành), nhiều chủ tàu (hoặc thuyền trưởng) chưa thể thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử mà nộp bản nhật ký khai thác chuyến biển bằng giấy.
Thông tin được ghi chép bằng sổ sách, giấy tờ đôi khi không chính xác, mang tính đối phó, gây khó khăn cho ngành chức năng khi kiểm tra, đối chiếu và truy xuất nguồn gốc. Đáng nói, ngư dân viết nhật ký sơ sài hoặc vào đến cảng mới viết dẫn đến khó cấp giấy xác nhận nguyên liệu hải sản khai thác (SC) và giấy chứng nhận nguồn gốc hải sản sau khai thác (CC), gây ách tắc thủ tục cho doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu.
Ông Ca Văn Thiện, Phó Trạm trưởng phụ trách Trạm Quản lý cảng cá Tam Quang (Ban Quản lý âu thuyền, cảng cá Thọ Quang) cho biết, ứng dụng công nghệ số ngay ở khâu ghi nhật ký khai thác hải sản của ngư dân là việc cấp thiết.
Từ ngày 1/7, tất cả tàu cá có chiều dài từ 24m trở lên khi cập cảng bắt buộc phải chấm dứt nộp nhật ký khai thác chuyến biển bằng giấy. Từ ngày 1/9 tới, quy định trên áp dụng cho tất cả tàu cá có chiều dài từ 15m đến dưới 24m. Đến ngày 1/1/2027, tất cả tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m cũng sẽ áp dụng quy định trên. Đây là bước đi quan trọng nhằm số hóa toàn bộ chuỗi thủy sản khai thác.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, chuyển đổi số trong quản lý chuỗi cung ứng thủy sản đang được ngành chức năng của thành phố chú trọng triển khai.
Theo đó, sẽ cung cấp thông tin cần thiết về năng lực cung ứng nguyên liệu thủy sản khai thác, các sản phẩm, thời gian… để những doanh nghiệp có nhu cầu dễ dàng tiếp cận thông tin, nhanh chóng tìm được nguồn nguyên liệu theo đúng nhu cầu chế biến xuất khẩu. Mô hình này không chỉ tiết kiệm chi phí trung gian mà còn tăng hiệu quả tiêu thụ, góp phần ổn định thị trường.