Kinh tế tuần hoàn trong làm nấm
Sản xuất nấm từ phụ phẩm nông nghiệp; sau khi thu hoạch, bã nấm được tái chế làm phân bón hữu cơ cho cây trồng... Mô hình kinh tế tuần hoàn từ nấm này giúp loại bỏ rác thải, giảm ô nhiễm môi trường, tạo thu nhập kép cho người dân.
Đa lợi ích từ nấm rơm
Sau mỗi vụ thu hoạch lúa, người dân thường đốt rơm trên đồng ruộng gây ô nhiễm không khí và làm chai cứng tầng đất mặt. Tuy nhiên, ứng dụng vào nông nghiệp tuần hoàn, rơm được các nông hộ thu gom để làm giá thể trồng nấm rơm.
Ông Võ Trung Năng (thôn Tú Trà, xã Thăng Phú) cho biết, lượng rơm sau mỗi vụ canh tác lúa của người dân trên địa bàn rất dồi dào nên ông mua về tích trữ để sản xuất nấm rơm.
Mỗi tháng, vào 2 dịp rằm và mùng một, ông Năng cung ứng ra thị trường chừng 800kg nấm, thu được 64 triệu đồng, sau khi trừ chi phí, lãi hơn 20 triệu đồng. Ngoài ra, sau khi thu hoạch nấm rơm, ông bán bã rơm cho người dân dùng làm phân bón, thu được hàng chục triệu đồng mỗi năm.
“Các công đoạn sản xuất nấm rơm khá đơn giản nhưng đem lại hiệu quả kinh tế ổn định. Nhờ nguyên liệu rơm sạch nên nấm đạt chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm, được người dùng ưa chuộng. Tôi dự tính tăng quy mô sản xuất, tạo thêm việc làm cho người dân địa phương”, ông Năng nói.
Bà Nguyễn Thị Thạnh, quyền Trưởng phòng Kinh tế xã Thăng Phú cho biết, trên địa bàn có đến hơn 1.500ha đất trồng lúa nước 2 vụ mỗi năm nên lượng rơm rất nhiều. Thời gian qua, ngành nông nghiệp địa phương phối hợp với các sở, ngành mở các lớp tập huấn, vận động, phổ biến kiến thức trồng nấm rơm theo phương thức kinh tế tuần hoàn để người dân tiếp cận, ứng dụng trong thực tiễn. Đến nay, trên địa bàn có 15 mô hình làm nấm rơm hiệu quả, đem lại thu nhập ổn định.
“Sau khi thu hoạch nấm, phần bã được nông hộ thu gom để ủ hoai mục. Ủ cùng chế phẩm sinh học, bã nấm trở thành phân bón hữu cơ giàu mùn, có nhiều vi khuẩn có lợi, giúp cải tạo độ phì nhiêu cho đất và tăng khả năng giữ nước. Loại phân bón này giúp nông dân giảm tới hơn 30% lượng phân bón hóa học thường dùng, cắt giảm chi phí đầu vào và dần chuyển hướng sang dùng phân bón hữu cơ thường xuyên”, bà Thạnh nói.
Bà Thạnh cũng cho biết, kinh tế tuần hoàn từ nấm rơm đem lại 3 lợi ích về kinh tế, môi trường và xã hội.
Trước hết là tạo chuỗi giá trị tuần hoàn từ lúa - nấm - nông sản sạch - phân hữu cơ. Mô hình giúp giảm phát thải khí nhà kính từ đốt rơm hoặc để rơm phân hủy yếm khí dưới ruộng. Nông nghiệp tuần hoàn từ rơm còn mang lại ý nghĩa xã hội khi thúc đẩy ý thức sản xuất sạch, tạo việc làm cho lao động nông thôn và cung cấp nguồn thực phẩm an toàn cho cộng đồng.
Bởi vậy, địa phương tiếp tục thúc đẩy phát triển sâu rộng kinh tế tuần hoàn từ nấm trong thời gian tới, qua đó dịch chuyển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.
Thúc đẩy nông nghiệp tuần hoàn
Đà Nẵng đang chuyển dịch nhanh từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn. Với nông nghiệp, kinh tế tuần hoàn không chỉ dừng lại ở việc tận dụng chất thải sau sản xuất mà là tổ chức lại chuỗi giá trị khép kín từ đầu vào, sản xuất, thu gom, chế biến, phân phối, tiêu dùng đến tái sử dụng hiệu quả. Nông nghiệp tuần hoàn của thành phố vào thời điểm này không chỉ là các mô hình riêng lẻ, tự phát mà dần đi vào chiều sâu, kết nối và lan tỏa trong hệ sinh thái bền vững với sự trợ lực của Nhà nước.
Anh Nguyễn Thành Luận, Giám đốc Hợp tác xã Nấm đông trùng hạ thảo Quảng Nam (thôn Phú Bình, phường Quảng Phú) cho biết, trong bối cảnh cạnh tranh hàng hóa nông sản ngày càng gay gắt, ưu thế của sản phẩm không chỉ được quyết định bởi chất lượng, giá thành, mẫu mã mà quan trọng hơn là yếu tố thân thiện với môi trường, tính minh bạch thông tin.
Anh Luận sản xuất nấm đông trùng hạ thảo từ các nguyên liệu nông nghiệp sạch sẵn có của địa phương như gạo lứt, bột ngũ cốc… qua công nghệ sinh học, tự động hóa và kinh tế tuần hoàn, nhất là áp dụng hệ thống kiểm soát môi trường tự động. Cách làm này không chỉ minh bạch sản phẩm, tiết kiệm chi phí mà còn giảm phát sinh chất thải, bảo vệ môi trường, sản xuất xanh, bền vững.
“Kinh tế tuần hoàn trong nuôi cấy nấm đông trùng hạ thảo của chúng tôi là mô hình khép kín từ nguyên liệu và phụ phẩm nông nghiệp. Sau khi thu hoạch nấm đông trùng hạ thảo, chúng tôi dùng bã nấm để làm phân bón hữu cơ hoặc thức ăn cho chăn nuôi”, anh Luận nói.
Trong bối cảnh thị trường nội địa lẫn các nước nhập khẩu đòi hỏi tiêu chuẩn về tiêu dùng xanh, phát thải thấp, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm môi trường thì kinh tế tuần hoàn nói chung là xu thế tất yếu. Đây là “giấy thông hành” giúp nông sản trên địa bàn thành phố nâng cao uy tín, mở rộng thị trường, gia tăng giá trị thương mại.
Theo ông Nguyễn Đình Vương, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khuyến nông (Sở Nông nghiệp và Môi trường), điều cần thiết nhất cho các sản phẩm nấm từ kinh tế tuần hoàn là xây dựng thương hiệu. Đây là yếu tố cốt lõi để nâng cao vị thế cạnh tranh cho hàng hóa, qua đó đón đầu chuỗi cung ứng, tăng giá trị hàng hóa.
“Chúng tôi đã và đang tiếp tục xây dựng các mô hình sản xuất các loại nấm theo phương thức nông nghiệp tuần hoàn để nhân rộng, lan tỏa, phát triển rộng khắp, bền vững vì lợi ích kinh tế của người dân, bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng”, ông Vương nói.