Hiến kế chính sách phát triển đô thị, xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế Đà Nẵng

Tại hội nghị, các chuyên gia, nhà quản lý trong nước và quốc tế đã chỉ ra nhiều thách thức, đồng thời đề xuất những nhóm giải pháp đột phá nhằm giúp Đà Nẵng chuyển đổi mô hình tăng trưởng thành công.

Đà Nẵng cần xác định lợi thế cạnh tranh riêng

GS. Urs Lustenberger, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Thụy Sĩ tại châu Á (SwissCham Asia) cho rằng, thành phố Đà Nẵng cần xác định rõ lợi thế cạnh tranh riêng thay vì chạy theo các mô hình mà địa phương khác cũng đang triển khai.

Khi nhiều địa phương đều mong muốn có cảng nước sâu, sân bay quốc tế hay trung tâm tài chính, liệu sự cạnh tranh đó có thực sự làm nền kinh tế mạnh hơn hay chỉ khiến nguồn lực bị phân tán. Theo ông, việc xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng cần được nhìn nhận trong tổng thể nền kinh tế quốc gia.

Đặc biệt, muốn thu hút các tổ chức tài chính quốc tế, cần xem xét mối quan hệ giữa khu vực tư nhân và doanh nghiệp Nhà nước, bởi thực tế nhiều nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải hợp tác với các doanh nghiệp Nhà nước khi hoạt động tại Việt Nam.

Ông nhận định, để trở thành Trung tâm tài chính quốc tế, thành phố cần một lộ trình cải cách sâu rộng hơn cùng quyết tâm chính trị mạnh mẽ.

Ở góc độ phát triển lâu dài, GS. Urs Lustenberger nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực trẻ. Đà Nẵng cần xây dựng các vườn ươm khởi nghiệp (incubator), tạo điều kiện để sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể khởi nghiệp, tiếp cận nguồn vốn và nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

"Nếu người trẻ nhìn thấy Đà Nẵng là nơi thuận lợi để kinh doanh, tiếp cận tài chính và phát triển sự nghiệp, họ sẽ ở lại, tạo dựng doanh nghiệp và đóng góp vào sự phát triển của thành phố", GS. Urs Lustenberger chia sẻ.

Xây dựng niềm tin của nhà đầu tư

Đồng quan điểm về việc cần có cơ chế đột phá, TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, Đà Nẵng đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng, song rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là thể chế chưa theo kịp mục tiêu phát triển mới.

Thành công của Đà Nẵng trong hơn 2 thập kỷ qua được xây dựng trên 3 nền tảng: quy hoạch tốt, đầu tư đồng bộ hạ tầng và liên tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Dấu ấn lãnh đạo cùng việc khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai đã giúp Đà Nẵng nhiều năm dẫn đầu cả nước về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Tuy nhiên, khoảng 10 năm trở lại đây, động lực tăng trưởng cũ dần suy giảm.

Hiện tại, Đà Nẵng định hình chiến lược trở thành Trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố đáng sống và đáng làm việc; với tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng và khoa học công nghệ.

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, dù thành phố được trao nhiều cơ chế đặc thù, từ các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội đến mô hình Khu thương mại tự do, song kết quả chuyển đổi trên thực tiễn vẫn còn hạn chế.

Do đó, cần tái cấu trúc quyền hạn và trách nhiệm giữa các chủ thể, từ đó đổi mới cơ chế phân bổ nguồn lực. Thành phố phải tập trung xây dựng niềm tin của nhà đầu tư, coi đây là kim chỉ nam trong mọi hoạt động điều hành; vận dụng tối đa các dư địa chính sách trong khuôn khổ pháp luật để tạo môi trường thuận lợi, ổn định.

Đặc biệt, Trung tâm tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do cần được xem là những "sandbox thể chế", nơi Đà Nẵng thử nghiệm các cơ chế, chính sách và mô hình quản trị mới, từng bước tiếp cận thông lệ quốc tế.

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro

Chia sẻ góc nhìn từ quốc tế, nguyên Bộ trưởng Tài chính Áo Eduard Müller cho rằng cải cách thể chế không chỉ dừng ở việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, mà quan trọng hơn là năng lực tổ chức thực thi.

Một thể chế hiệu quả cần dựa trên 4 trụ cột: nền tảng pháp lý vững chắc, nền hành chính chuyên nghiệp, năng lực kỹ thuật và khả năng điều phối giữa Nhà nước, doanh nghiệp cùng các chủ thể trong hệ sinh thái.

Ông đề xuất xây dựng cơ chế giám sát tích hợp đối với thị trường tài chính và thiết kế sandbox với tiêu chí minh bạch, quản lý chặt chẽ để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro.

Trong khi đó, GS. Zhang Ying, Nhà sáng lập Học viện Singularity (Singularity Academy) cho rằng Việt Nam cần xây dựng mô hình phát triển dựa trên chính điều kiện và thách thức đặc thù của mình, thay vì sao chép kinh nghiệm của châu Âu hay Mỹ.

Theo bà, sandbox là công cụ quan trọng giúp kiểm chứng chính sách trong thực tiễn. Mục tiêu phát triển không chỉ là tăng trưởng nhanh mà phải hướng tới tăng trưởng thông minh, bền vững; xây dựng hệ sinh thái phát triển toàn diện lấy con người làm trung tâm, đồng thời nâng cao năng lực nội tại để tăng sức chống chịu trước những biến động của kinh tế thế giới.

NGỌC PHÚ