Bộ Nội vụ thông tin về định hướng sắp xếp lại các xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn
ĐNO - Sau sắp xếp 34 tỉnh, thành phố, số đơn vị hành chính cấp xã của Việt Nam giảm 67%, từ 10.035 xuống 3.321 đơn vị. Đối với những xã, phường vẫn chưa đạt tiêu chuẩn sẽ tiếp tục sắp xếp trong thời gian tới.
Thông tin tại hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 của ngành Nội vụ sáng 9/7, ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết, theo định hướng ban đầu của Trung ương thì việc sáp nhập cấp xã, phường không phải là đợt sắp xếp đồng loạt.
Địa phương chủ động phương án sắp xếp theo tình hình thực tế
Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương cho biết, vừa qua, dư luận và các địa phương rất quan tâm đến vấn đề có tiếp tục sắp xếp, điều chỉnh, tổ chức lại cấp xã, phường hay không?
Về vấn đề này, theo ông Tuấn, báo cáo của Đảng ủy Chính phủ gửi Ban Chỉ đạo Trung ương và Bộ Chính trị đã nêu nội dung này. Việc sắp xếp các xã, phường sẽ được Trung ương trao đổi, thảo luận, nghiên cứu và cân nhắc kỹ lưỡng trước khi kết luận để triển khai, thực hiện.
Theo ông Phan Trung Tuấn, thực tế trong quá trình tổng hợp ý kiến của các địa phương, thời điểm tổ chức hội nghị sơ kết toàn quốc về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và mô hình tổng thể của hệ thống chính trị, Vụ Chính quyền địa phương chủ động nghiên cứu vấn đề này. Sau khi có kết luận của Trung ương, Vụ Chính quyền địa phương sẽ tham mưu cho Bộ Nội vụ báo cáo với Chính phủ để có hướng dẫn kịp thời về việc sắp xếp cấp xã.
Liên quan đến dự kiến phương án và định hướng của Trung ương về sắp xếp, điều chỉnh một số đơn vị hành chính cấp xã tới đây, ông Phan Trung Tuấn cho biết, tại hội nghị sơ kết 1 năm triển khai chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có định hướng về việc sẽ điều chỉnh và có thể sắp xếp một số cấp xã có quy mô còn nhỏ và chưa đảm bảo tiêu chuẩn, tiêu chí theo quy định tại Nghị quyết số 112 của Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính.
Trong danh sách 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn, ông Phan Trung Tuấn cho biết sẽ có những trường hợp đặc thù liên quan đến biên giới, vùng sâu vùng xa, địa hình phức tạp, có các yếu tố lịch sử, truyền thống, văn hóa. Do đó, rất nhiều đơn vị trong danh sách trên có thể không thuộc trường hợp sắp xếp như giai đoạn 2023 - 2025.
“Còn lại, các đơn vị nhỏ lẻ, chưa đủ tiêu chuẩn diện tích tự nhiên, quy mô dân số thì các địa phương có thể chủ động nghiên cứu điều chỉnh theo quy định”, ông Tuấn cho hay.
Như vậy, sau khi Trung ương có kết luận, Chính phủ hoặc Bộ Nội vụ có hướng dẫn về việc triển khai thực hiện thì các địa phương sẽ chủ động đề xuất.
“Tinh thần theo định hướng ban đầu của Trung ương sẽ không phải là một đợt sắp xếp đồng loạt, mà tùy vào điều kiện, đặc điểm cụ thể của từng địa bàn, từng địa phương có thể đề xuất cụ thể”, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương thông tin.
Bên cạnh đó, cấp có thẩm quyền đã định hướng sẽ xây dựng các xã, phường hạt nhân trọng điểm để tạo cực tăng trưởng mới của các tỉnh thành. Ông Tuấn dẫn việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước từng đề cập đến việc thành lập các phường xã hội chủ nghĩa, quy mô lớn. Vì vậy, các địa phương cần chủ động nghiên cứu từ thực tiễn của từng địa bàn, khi có chủ trương, hướng dẫn sẽ kịp thời triển khai.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cũng cho biết, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Nội vụ trong 6 tháng cuối năm là tiếp tục sắp xếp các xã chưa đạt tiêu chuẩn, tham mưu trình Chính phủ về địa giới tự nhiên của 34 tỉnh, thành.
Gỡ khó cho chính quyền cấp xã
Thông tin thêm về nội dung này, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương cho biết, từ 1/7/2025 đến nay đã triển khai mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp. Với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, theo báo cáo của các địa phương, các cơ quan Trung ương thì cơ bản đạt được các kết quả quan trọng.
“Tuy nhiên, mô hình chính quyền địa phương 3 cấp đã tồn tại, vận hành 80 năm và mới chuyển đổi sang 2 cấp hơn 1 năm nên không tránh khỏi có một số vướng mắc, khó khăn phát sinh khi vận hành mô hình mới này”, ông Phan Trung Tuấn nhận định.
Ông Tuấn cho biết thêm, quá trình sơ kết 1 năm vừa qua, Ban Chỉ đạo Trung ương đã cân nhắc đánh giá rất kỹ về kết quả đạt được và nhận diện rõ một số khó khăn, bất cập khi triển khai mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp.
Sau khi sơ kết 1 năm, tại Hội nghị Trung ương 3 tới đây sẽ xem xét, cho ý kiến và dự kiến ban hành kết luận, trong đó có các giải pháp căn cơ, toàn diện giải quyết các vướng mắc, khó khăn khi triển khai mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp, đặc biệt với cấp xã.
Theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính quy định:
3 tiêu chuẩn của xã:
- Quy mô dân số: xã miền núi từ 5.000 người trở lên; xã ở hải đảo từ 2.500 người trở lên; xã không thuộc điểm a và điểm b khoản này từ 16.000 người trở lên.
- Diện tích tự nhiên: xã miền núi từ 100km2 trở lên; xã ở hải đảo từ 15km2 trở lên; xã không thuộc điểm a và điểm b khoản này từ 30km2 trở lên.
- Có định hướng phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm của tỉnh, thành phố.
5 tiêu chuẩn của phường:
- Quy mô dân số từ 21.000 người trở lên.
- Diện tích tự nhiên từ 5,5km2 trở lên.
- Vị trí, chức năng được xác định trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng hoặc cấp tỉnh hoặc cấp tiểu vùng trong tỉnh, thành phố, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thành phố hoặc tiểu vùng trong tỉnh, thành phố.
- Tỷ lệ quy mô dân số đô thị trên quy mô dân số của đơn vị hành chính từ 50% trở lên.
- Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt các chỉ tiêu sau: tỷ lệ tổng thu ngân sách địa phương với tổng chi ngân sách địa phương trên địa bàn từ 100% trở lên; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt từ 70% trở lên; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên; thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của tỉnh, thành phố mà mình trực thuộc trong 3 năm gần nhất; tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh, thành phố mà mình trực thuộc trong 3 năm gần nhất.