Dấu ấn những “cây cao bóng cả” ở thôn, tổ dân phố

Khép lại hành trình gắn bó với địa bàn dân cư, nhiều tổ trưởng tổ dân phố để lại dấu ấn bằng sự tận tụy, trách nhiệm và những đóng góp thầm lặng trong vận động nhân dân, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hóa; đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với người dân.

Trong bối cảnh sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, những cán bộ tiền nhiệm bày tỏ sự đồng thuận, đồng thời gửi gắm niềm tin vào đội ngũ kế cận tiếp tục phát huy tinh thần gần dân, lắng nghe và phục vụ nhân dân; cùng cấp ủy, ban công tác Mặt trận và các đoàn thể xây dựng khu dân cư văn minh, an toàn, đáp ứng yêu cầu quản trị cơ sở trong tiến trình đô thị hóa và chuyển đổi số.

Những người “vác tù và hàng tổng”

Khi tôi hỏi thăm đường đến nhà một vị tổ trưởng, cách nhiều cây số đã có người biết đến ông: “Cháu đến ngã ba đường Mai Đăng Chơn giao với đường Quảng Nam, hỏi tên ông Mùi tổ trưởng, ai cũng biết rồi họ chỉ đường cho”. Lời chỉ dẫn khi tôi tìm đến nhà ông Nguyễn Ất Mùi, sinh năm 1954, Tổ trưởng tổ 195 (cũ) phường Ngũ Hành Sơn, không chỉ là cách xác định địa chỉ, mà còn cho thấy sự gần gũi, uy tín của người cán bộ cơ sở hơn 40 năm gắn bó với khu dân cư.

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, ông Mùi tham gia công tác địa phương bắt đầu từ vị trí dân quân thường trực, Công an xã Hòa Quý. Năm 1979, ông được kết nạp Đảng, giữ chức Phó Chủ tịch UBND xã kiêm Trưởng Công an xã, sau đó làm Chủ tịch UBND xã đến năm 1985. Tiếp đó, ông làm Phó Chủ tịch xã kiêm Bí thư Chi đoàn thôn Khuê Đông đến năm 1987 rồi xin nghỉ “hưu non”, làm Bí thư Chi bộ khu dân cư Bình Kỳ.

Từ đó đến năm 2012, ông đảm nhiệm vai trò Bí thư Chi bộ; sau đó tiếp tục làm Phó Bí thư Chi bộ kiêm tổ trưởng tổ dân phố đến ngày 30/6/2026. “Tính sơ thì hơn 40 năm công tác tại khu dân cư này. Đến nay vẫn không làm người dân thất vọng hay ghét bỏ là thành công rồi”, ông Mùi hóm hỉnh nói.

Gắn bó từ những ngày xã Hòa Quý còn hoang sơ, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, ông Mùi thấu hiểu từng hoàn cảnh, từng con đường, ngõ nhỏ trong khu dân cư. Công việc của tổ trưởng không chỉ là triển khai chủ trương mà còn là đồng hành với người dân trong mọi tình huống.

Ông kể, vào mùa mưa, một số khu vực thường xuyên ngập nhanh. Hễ thấy mưa lớn là ông lại đi vận động các hộ dân ở vùng thấp di chuyển đến nơi an toàn. “Đi chống thiên tai, cơm nhà, áo vợ mà lội. Có khi nhà mình chưa kịp chằng chống, về thì vợ con đã làm xong. Nhưng ở khu dân cư không thể chờ cấp trên chỉ đạo xuống mới làm”, ông nói.

Hỏi về lý do gắn bó lâu dài với công việc không chuyên trách này, ông Mùi cười bảo: “Chẳng phải ham chức tước gì đâu. Công tác ở tổ, khu dân cư là việc “vác tù và hàng tổng”. Trăm thứ không tên mình phải làm”.

Theo ông, trước những năm 2000, cán bộ tổ dân phố hầu như không có chính sách hỗ trợ, sau này mới tăng dần lên vài trăm nghìn đồng rồi vài triệu đồng. Ông vui vẻ gọi những cán bộ cơ sở như mình là “cán bộ 3 la”: “Được lòng cấp trên thì dân la, được lòng dân thì cấp trên la, được cả trên cả dưới thì vợ la”. Nhưng với ông, điều quý giá nhất là được người dân tin tưởng, yêu quý.

Đúc kết chặng đường cống hiến, ông Mùi cho rằng, lòng dân quyết định thành công của công tác ở khu dân cư. Người tổ trưởng phải tận tâm, nhiệt tình, biết lắng nghe, công khai, minh bạch trong công việc; đồng thời biết vận động để người dân hiểu, đồng thuận và cùng thực hiện. Đặc biệt, hệ thống chính trị ở khu dân cư phải đoàn kết, thống nhất, đồng hành.

Kế thừa tinh thần gần dân

Gửi gắm đến đội ngũ tổ trưởng mới trong bối cảnh mô hình quản trị thay đổi, ông Mùi cho rằng cán bộ trẻ có lợi thế về công nghệ, sự nhanh nhạy, phù hợp với yêu cầu quản lý những tổ dân phố có quy mô lớn hơn. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là được lòng dân. Muốn vậy phải hiểu hoàn cảnh, tâm tư, nguyện vọng của người dân; nói phải đi đôi với làm, việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức thực hiện. “Phải để dân làm chủ, chứ không phải làm chủ nhân dân. Khi dân tin, dân quý thì mọi phong trào, hoạt động ở tổ sẽ thuận lợi”, ông Mùi nói.

Cùng chung suy nghĩ, ông Tôn Thất Du, Tổ trưởng tổ 11 Thạch Thang (cũ), với hơn 36 năm công tác, cho rằng tổ trưởng mới phải đáp ứng yêu cầu quản trị khu dân cư trong thời kỳ chuyển đổi số.

Không chỉ cần trình độ công nghệ, cán bộ cơ sở còn phải có năng lực quản trị cộng đồng, vận động nhân dân, tổ chức phong trào và triển khai chủ trương, chính sách. Theo ông Du, thách thức lớn với người mới là phải nhanh chóng nắm bắt địa bàn, từ tên đường, tuyến phố đến từng hộ dân; đồng thời có khả năng làm báo cáo, giải trình, phản biện khi làm việc với chính quyền cấp trên.

Với ông Nguyễn Văn Em (thường gọi là Minh), Tổ trưởng tổ dân phố 118 Hòa Minh (cũ), 14 năm công tác cũng giúp ông có nhiều trải nghiệm về công việc này. Đặc thù khu dân cư mới, nhiều đường, nhiều khu đất trống, tiếp giáp nhiều tổ dân phố khiến tình hình an ninh trật tự có thời điểm phức tạp. Để quản lý địa bàn, ông Minh thường xuyên đi kiểm tra, đồng thời xây dựng mạng lưới “vệ tinh” nắm tình hình. Nhờ nguồn tin này, ông phối hợp lực lượng chức năng xử lý nhiều vụ trộm cắp xảy ra trên địa bàn.

Ông Minh cho rằng, muốn làm tốt công việc phải thật sự gần dân, hiểu dân. Ông từng phát hiện một hộ gia đình được công nhận thoát nghèo nhưng thực tế đời sống vẫn khó khăn. Sau khi đến tận nhà tìm hiểu, thấy gia đình không có giường ngủ, không có phương tiện, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, ông vận động đưa hộ này trở lại diện nghèo để được hỗ trợ. Sau đó, gia đình từng bước vươn lên, có việc làm, thu nhập ổn định và thực sự thoát nghèo.

Hay như trường hợp một gia đình xảy ra mâu thuẫn kéo dài, từ thông tin của người dân, ông Minh cùng khu dân cư tìm hiểu hoàn cảnh, lựa chọn cách vận động phù hợp để vợ chồng hòa thuận trở lại, người con thường xuyên lêu lổng cũng thay đổi, chí thú làm ăn.

Dù mô hình tổ chức, phương thức hoạt động có thay đổi, vai trò của thôn, tổ dân phố trong đời sống cộng đồng vẫn giữ vị trí quan trọng. Những cán bộ cơ sở như ông Nguyễn Ất Mùi, ông Tôn Thất Du, ông Nguyễn Văn Em là những “cây cao bóng cả”, đặt nền móng bằng sự tận tụy, trách nhiệm và lòng gắn bó với nhân dân.

Kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy, công tác ở khu dân cư không chỉ cần trình độ, kỹ năng quản lý mà trước hết cần tinh thần phục vụ, sự gần gũi và niềm tin của nhân dân. Đó cũng là hành trang quý giá để đội ngũ tổ trưởng, thôn trưởng trong giai đoạn mới tiếp tục kế thừa, đổi mới phương thức hoạt động; phát huy vai trò cầu nối giữa chính quyền với nhân dân, góp phần xây dựng chính quyền cơ sở hiệu lực, hiệu quả, gần dân và vì dân.

Với ông Nguyễn Văn Em (thường gọi là Minh), Tổ trưởng tổ dân phố 118 Hòa Minh (cũ), 14 năm công tác cũng giúp ông có nhiều trải nghiệm về công việc này. Đặc thù khu dân cư mới, nhiều đường, nhiều khu đất trống, tiếp giáp nhiều tổ dân phố khiến tình hình an ninh trật tự có thời điểm phức tạp. Để quản lý địa bàn, ông Minh thường xuyên đi kiểm tra, đồng thời xây dựng mạng lưới “vệ tinh” nắm tình hình. Nhờ nguồn tin này, ông phối hợp lực lượng chức năng xử lý nhiều vụ trộm cắp xảy ra trên địa bàn.

Ông Minh cho rằng, muốn làm tốt công việc phải thật sự gần dân, hiểu dân. Ông từng phát hiện một hộ gia đình được công nhận thoát nghèo nhưng thực tế đời sống vẫn khó khăn. Sau khi đến tận nhà tìm hiểu, thấy gia đình không có giường ngủ, không có phương tiện, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, ông vận động đưa hộ này trở lại diện nghèo để được hỗ trợ. Sau đó, gia đình từng bước vươn lên, có việc làm, thu nhập ổn định và thực sự thoát nghèo. Hay như trường hợp một gia đình xảy ra mâu thuẫn kéo dài, từ thông tin của người dân, ông Minh cùng khu dân cư tìm hiểu hoàn cảnh, lựa chọn cách vận động phù hợp để vợ chồng hòa thuận trở lại, người con thường xuyên lêu lổng cũng thay đổi, chí thú làm ăn.

Dù mô hình tổ chức, phương thức hoạt động có thay đổi, vai trò của thôn, tổ dân phố trong đời sống cộng đồng vẫn giữ vị trí quan trọng. Những cán bộ cơ sở như ông Nguyễn Ất Mùi, ông Tôn Thất Du, ông Nguyễn Văn Em là những “cây cao bóng cả”, đặt nền móng bằng sự tận tụy, trách nhiệm và lòng gắn bó với nhân dân.

Kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy, công tác ở khu dân cư không chỉ cần trình độ, kỹ năng quản lý mà trước hết cần tinh thần phục vụ, sự gần gũi và niềm tin của nhân dân. Đó cũng là hành trang quý giá để đội ngũ tổ trưởng, thôn trưởng trong giai đoạn mới tiếp tục kế thừa, đổi mới phương thức hoạt động; phát huy vai trò cầu nối giữa chính quyền với nhân dân, góp phần xây dựng chính quyền cơ sở hiệu lực, hiệu quả, gần dân và vì dân.

HÀN NGUYÊN