45 năm trở lại mái trường xưa: Còn mãi nghĩa thầy trò Quế Mỹ

Nơi khởi đầu từ mái đình làng

Trong ký ức của nhiều thế hệ, Trường Tiểu học Quế Mỹ hôm nay bắt đầu từ một cái tên mộc mạc: lớp học Đình - Phước Chỉ.

Nửa đầu thế kỷ XX, khi đất nước còn chìm trong chiến tranh, phong trào bình dân học vụ lan tỏa mạnh mẽ khắp các làng quê Quảng Nam ngày đó. Tại vùng đất Quế Sơn giàu truyền thống hiếu học, người dân đã dành không gian sinh hoạt văn hóa tâm linh của làng Đình - Phước Chỉ để mở lớp dạy chữ cho con em địa phương.

Dưới mái đình cổ kính, những bộ bàn ghế đơn sơ, những tấm bảng gỗ và ánh đèn dầu leo lét đã trở thành lớp học đầu tiên. Chính nơi ấy, bao đứa trẻ quê nghèo lần đầu tiên cầm bút, đánh vần từng con chữ, nuôi dưỡng ước mơ đổi đời bằng tri thức.

Các bậc cao niên kể lại rằng, có những ngày mưa gió, thầy trò phải che bạt để học; có những buổi tối, người lớn trong làng cũng đến lớp để học đọc, học viết. Tiếng đánh vần vang lên giữa sân đình không chỉ mở ra cánh cửa tri thức mà còn thắp lên niềm tin về một tương lai tươi sáng hơn cho quê hương sau chiến tranh.

Sau ngày đất nước thống nhất, nhu cầu học tập của con em địa phương ngày càng lớn. Năm 1980, các lớp học phân tán tại Đình - Phước Chỉ được gom cụm và tổ chức thành một phân hiệu giáo dục độc lập - cột mốc được xem là ngày thành lập của nhà trường.

Giai đoạn này, trường trực thuộc sự quản lý của Trường Tiểu học Phú Thọ (xã Phú Thọ, huyện Quế Sơn cũ). Trong điều kiện cơ sở vật chất còn vô cùng thiếu thốn, các thầy cô giáo đã bám lớp, bám làng, đi từng ngõ, gõ từng nhà vận động học sinh đến trường, tham gia công tác xóa mù chữ và phổ cập giáo dục.

Nhiều giáo viên phải đi bộ hàng cây số đường đất để đến lớp, mang theo từng viên phấn, cuốn vở. Có người ở lại hẳn trong làng nhiều tháng liền để duy trì việc dạy học. Những năm tháng ấy đã hun đúc nên truyền thống “dạy tốt - học tốt” và tinh thần vượt khó của mái trường Quế Mỹ.

Cô giáo Hà Thị Mẹo, đại diện các thế hệ giáo viên cũ, xúc động nhớ lại những năm tháng đứng lớp dưới mái đình làng: “Ngày ấy, trường lớp còn tạm bợ, thiếu thốn đủ bề nhưng chưa bao giờ thiếu tình thương của thầy cô và tinh thần hiếu học của học trò. Có những em đi bộ nhiều cây số để đến lớp, có em phải tranh thủ phụ giúp gia đình rồi mới được cắp sách đến trường. Chính nghị lực ấy đã tiếp thêm sức mạnh để chúng tôi bám lớp, bám trường, vượt qua mọi khó khăn”.

Bước sang thập niên 1990, thực hiện chủ trương tách bậc học của Bộ Giáo dục và Đào tạo, phân hiệu chính thức mang tên Trường Tiểu học Quế Mỹ.

Từ những phòng học vách đất, mái tranh, trường từng bước được đầu tư xây dựng kiên cố nhờ sự quan tâm của các cấp chính quyền và sự chung tay của nhân dân địa phương. Những hàng cây xanh được trồng dọc sân trường, thư viện, phòng học chức năng, thiết bị dạy học hiện đại lần lượt được bổ sung.

Sau các đợt sáp nhập đơn vị hành chính, trường hiện đứng chân trên địa bàn xã Quế Sơn Trung. Diện mạo mới khang trang của trường hôm nay là kết quả của cả một hành trình dài bền bỉ vun đắp của nhiều thế hệ thầy cô, phụ huynh và học sinh.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Ngô Văn Nhanh, Chủ tịch UBND xã Quế Sơn Trung, đánh giá cao truyền thống hiếu học và những đóng góp của các thế hệ thầy cô, cựu học sinh Trường Đình - Phước Chỉ đối với sự phát triển giáo dục của địa phương.

“Từ mái đình làng năm xưa đến ngôi trường khang trang hôm nay là chặng đường đầy tự hào của quê hương Quế Sơn Trung. Chính quyền địa phương sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư cho giáo dục, đồng thời mong muốn các thế hệ cựu giáo viên, cựu học sinh tiếp tục đồng hành, chung tay chăm lo cho sự nghiệp trồng người và bồi dưỡng truyền thống hiếu học cho thế hệ trẻ,” ông Nhanh nhấn mạnh.

Gặp lại để nối dài ký ức, tri ân những người gieo hạt

Trong thư ngỏ gửi các thế hệ giáo viên và học sinh, Ban liên lạc xúc động viết: “Hơn 45 năm đã trôi qua kể từ ngày mái Trường Đình - Phước Chỉ được hình thành và trở thành nơi lưu giữ biết bao kỷ niệm đẹp của tuổi học trò”.

Buổi họp mặt năm nay dành phần trang trọng để tri ân những thầy cô giáo đầu tiên của lớp học Đình - Phước Chỉ, các thầy cô thời kỳ phân hiệu Phú Thọ và đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường qua các thời kỳ.

Đó là những người đã “dùng tình yêu thương thay cho phấn trắng, dùng sự kiên trì thay cho bục giảng khang trang”, dành trọn tuổi thanh xuân cho sự nghiệp trồng người nơi làng quê còn nhiều gian khó.

Nhiều cựu học sinh trở về lần này nay đã là kỹ sư, bác sĩ, luật sư, doanh nhân, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang… Có người đang sinh sống ở TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hà Nội; có người vẫn gắn bó với quê hương Quế Sơn Trung. Dù ở đâu, họ đều xem mái trường xưa là nơi khởi đầu cho hành trình trưởng thành của mình.

Điểm nhấn của ngày hội ngộ không nằm ở nghi thức mà ở những cái bắt tay thật chặt, những ánh mắt nhận ra nhau sau mấy chục năm xa cách, những câu chuyện về con đường đến trường ngày mưa lầy, về tiếng trống tan học vang lên bên mái đình làng năm nào.

Nhiều người xúc động khi nhìn lại bức ảnh tập thể cũ được đặt trang trọng trong không gian buổi lễ. Những gương mặt tuổi học trò của bốn, năm thập niên trước giờ đã in dấu thời gian, nhưng ký ức về thầy cô, bạn bè và mái trường vẫn nguyên vẹn như thuở ban đầu.

Theo cô Mẹo, điều hạnh phúc nhất của người làm nghề dạy học không phải là những phần thưởng vật chất, mà là được nhìn thấy học trò trưởng thành, sống có ích cho gia đình và xã hội.

“Mỗi lần gặp lại học sinh cũ, nghe các em gọi một tiếng ‘cô ơi’, mọi vất vả của một thời đều trở thành kỷ niệm đẹp”, cô nghẹn ngào chia sẻ.

Từ mái đình Phước Chỉ đơn sơ đến ngôi trường tiểu học khang trang hôm nay là hành trình của 45 năm hình thành và phát triển, nhưng rộng hơn là hành trình của tinh thần hiếu học Quế Sơn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Trong dòng chảy ấy, mỗi viên gạch của ngôi trường đều chứa đựng công sức của cộng đồng; mỗi thành công của học sinh là sự tiếp nối của biết bao hy sinh thầm lặng của thầy cô và cha mẹ.

Trong khi đó, TS, luật sư Trần Văn Tuấn, cựu học sinh của trường, hiện là Phó Trưởng ban Tổ chức buổi họp mặt cho rằng hành trình từ lớp học Đình Phước Chỉ đến Trường Tiểu học Quế Mỹ hôm nay là minh chứng sinh động cho sức mạnh của tri thức và tinh thần cộng đồng.

“Chúng tôi lớn lên từ mái trường đơn sơ ấy, mang theo hành trang là lòng biết ơn thầy cô và ý chí vươn lên của người con Quế Sơn. Dù đi đâu, làm nghề gì, mỗi cựu học sinh đều tự hào vì được học những bài học đầu tiên về nhân cách, đạo lý và tình yêu quê hương dưới mái trường này”, TS Tuấn nói

Thầy Trần Ngọc Bé, Trưởng ban Tổ chức buổi họp mặt cho biết lễ kỷ niệm 45 năm không chỉ là dịp để ôn lại truyền thống của Trường Đình - Phước Chỉ mà còn là cơ hội để gắn kết các thế hệ cựu giáo viên, cựu học sinh đang sinh sống ở nhiều địa phương trong cả nước.

“Điều quý giá nhất của buổi họp mặt là được nhìn thấy thầy cô và học trò sau nhiều năm xa cách vẫn nhận ra nhau, vẫn giữ nguyên tình cảm chân thành của ngày xưa. Chúng tôi mong muốn từ sự kết nối này sẽ tiếp tục lan tỏa tinh thần hiếu học, nghĩa tình và trách nhiệm cùng chăm lo cho thế hệ học sinh hôm nay”, thầy Bé chia sẻ.

Theo thầy Bé, Ban liên lạc sẽ duy trì hoạt động họp mặt định kỳ, xây dựng mạng lưới kết nối cựu học sinh và vận động nguồn lực để hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, góp phần giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của mái trường Quế Mỹ.

Dịp này, Ban Liên lạc Cựu giáo viên - học sinh Trường Đình - Phước Chỉ đã trao hàng chục suất quà cho học sinh nghèo vượt khó học tốt của Trường Tiểu học Quế Mỹ.

Những phần quà tuy giá trị vật chất không lớn nhưng thể hiện tình cảm, sự quan tâm của các thế hệ thầy cô, cựu học sinh đối với học sinh đang học tập dưới mái trường quê hương. Hoạt động ý nghĩa này góp phần tiếp thêm động lực để các em nỗ lực vươn lên trong học tập và cuộc sống.

Buổi họp mặt khép lại nhưng dư âm của nó còn đọng lại như một lời nhắc nhở: lịch sử không chỉ nằm trong những mốc thời gian hay tên gọi của một ngôi trường, mà còn sống trong ký ức của những con người đã từng học tập, giảng dạy và lớn lên dưới mái trường ấy.

Và từ mạch nguồn bắt đầu dưới mái Đình Phước Chỉ năm xưa, thầy và trò Trường Tiểu học Quế Mỹ hôm nay đang tiếp tục viết tiếp những trang mới của truyền thống hiếu học, để ngọn lửa tri thức trên quê hương Quế Sơn Trung mãi được gìn giữ và lan tỏa.

THẢO NGUYÊN - PHÚC HOÀNG