Theo chân đội lấy mẫu ADN liệt sĩ
ĐNO - Giữa cái nắng như đổ lửa của miền Trung, mỗi giọt mồ hôi rơi xuống đều phải được kiểm soát để không làm hỏng cơ hội tìm lại danh tính cho các anh hùng. Hành trình lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang Đà Nẵng không chỉ là quy trình kỹ thuật khắt khe, mà còn là lời hứa sắt son đưa những người con vô danh trở về với vòng tay gia đình.
Thầm lặng tìm lại danh tính các liệt sĩ
Từ 7 giờ sáng, 10 thành viên đội lấy mẫu ADN xã Núi Thành đã tề tựu đông đủ tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Hiệp để bắt đầu nhiệm vụ. Mỗi người một công việc, người kiểm tra thiết bị, người rà soát hồ sơ, người chuẩn bị dụng cụ lấy mẫu chuyên dụng...
Từ sáng sớm đến tận chiều muộn, các thành viên vẫn kiên trì bám hiện trường giữa cái nắng khắc nghiệt. Khối lượng công việc lớn cùng yêu cầu chuyên môn khắt khe đòi hỏi mọi thao tác phải được thực hiện chậm rãi và chuẩn xác tuyệt đối.
Thượng úy Nguyễn Văn Danh, Trợ lý Chính trị Ban Chỉ huy Quân sự xã Núi Thành, cho biết đội bắt đầu triển khai nhiệm vụ từ ngày 1/7, tập trung lấy mẫu 169 phần mộ chưa xác định danh tính tại nghĩa trang Tam Giang, Tam Nghĩa và Tam Hiệp.
“Dù thời tiết khắc nghiệt, anh em vẫn động viên nhau nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng của thế hệ hôm nay đối với những anh hùng đã ngã xuống vì Tổ quốc”, Thượng úy Danh chia sẻ.
Khác với các hoạt động thực địa thông thường, việc lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ đòi hỏi sự tỉ mỉ và chuẩn xác trong từng công đoạn. Trước khi tiến hành, mỗi phần mộ đều được đối chiếu thông tin kỹ lưỡng, gắn mã định danh và lập hồ sơ số hóa theo đúng quy định.
Sau khi mở mộ, mẫu hài cốt được thu nhận theo quy trình nghiêm ngặt với dụng cụ vô trùng, sau đó được niêm phong và quản lý bằng mã số riêng trước khi bàn giao giám định. Hoàn tất công việc, phần mộ được hoàn trả nguyên trạng, đảm bảo sự trang nghiêm cho nơi an nghỉ của các anh.
Theo ông Bùi Tấn Trọng, cán bộ Trạm Y tế xã Núi Thành, yêu cầu tiên quyết trong toàn bộ quy trình là tuyệt đối không để nhiễm ADN ngoại lai. Do đó, mọi thao tác từ chuẩn bị dụng cụ đến niêm phong, bàn giao đều được thực hiện hết sức cẩn trọng. Sau mỗi ca lấy mẫu, toàn bộ dụng cụ phải được khử khuẩn, sát trùng và thay găng tay mới.
“Chỉ cần một giọt mồ hôi rơi vào hài cốt, mẫu vật đó coi như hỏng. Vì vậy, không ai được phép rút ngắn quy trình, bởi một sai sót dù là nhỏ nhất cũng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giám định sau này”, ông Trọng nói.
[VIDEO] - Đội lấy mẫu ADN xã Núi Thành thực hiện nhiệm vụ tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Hiệp:
Tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Ngọc (phường Hương Trà), không khí làm việc cũng khẩn trương không kém. Dưới những lán bạt dã chiến, hàng chục thành viên đội lấy mẫu ADN vẫn miệt mài thực hiện nhiệm vụ đối với 169 phần mộ chưa xác định danh tính.
Ông Trương Văn Thời, thành viên đội lấy mẫu, cho biết từ 6 giờ 30 phút sáng hằng ngày, các thành viên đều dâng hương tại tượng đài tưởng niệm và thắp hương từng phần mộ trước khi bắt đầu công việc.
Sau nghi thức dâng hương, đội dùng máy cắt mở nắp mộ, cẩn trọng bóc tách từng lớp đất để tìm hài cốt và di vật. Khi hoàn tất khai quật, hài cốt được đưa đến khu vực chuyên môn để lấy mẫu sinh phẩm và số hóa dữ liệu, sau đó được đặt vào quách mới và an táng lại đúng vị trí ban đầu.
Song song đó, tổ số hóa liên tục cập nhật thông tin ngay sau mỗi ca khai quật. Thiếu tá Nguyễn Khắc Tân, Trợ lý quân lực Ban Chỉ huy Quân sự phường Hương Trà, cho biết: “Dù thời tiết oi bức với nền nhiệt xấp xỉ 40oC, các lực lượng vẫn kiên trì tuân thủ quy trình chuyên môn. Tính đến chiều 20/7, đội đã khai quật 68 phần mộ, thu thập 41 mẫu ADN cùng nhiều di vật quý giá - nguồn dữ liệu quan trọng để xác minh danh tính các anh”.
[VIDEO] - Ông Trương Văn Thời nói về sự thiêng liêng của nhiệm vụ lấy mẫu ADN liệt sĩ:
Nỗ lực tìm kiếm từ nguồn tin trong nhân dân
Song song với việc lấy mẫu tại nghĩa trang, nhiều địa phương tích cực rà soát, xác minh nguồn tin từ nhân dân để tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ còn nằm lại ngoài thực địa.
Tại xã Đức Phú, Tổ lấy mẫu và quy tập hài cốt liệt sĩ đã chủ động đến từng thôn gặp gỡ nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh và các bậc cao niên am hiểu địa bàn để thu thập, đối chiếu thông tin về những nơi nghi có phần mộ liệt sĩ.
Đồng thời, tổ trực tiếp kiểm tra thực địa tại các khu vực theo phản ánh của người dân, từng bước xác minh thông tin để phối hợp với cơ quan chuyên môn triển khai tìm kiếm, quy tập theo đúng quy định.
Tương tự, xã Thăng Điền đang tích cực rà soát nguồn tin từ nhân dân. Trong đó, ông Ngô Tới (73 tuổi, thôn Phước Mỹ) đã cung cấp thông tin về một ngôi mộ nghi là của liệt sĩ. Ban Chỉ huy Quân sự xã đã nhanh chóng thu thập tài liệu, kiểm tra thực địa để hoàn thiện hồ sơ báo cáo cấp trên xem xét.
Ngôi mộ nằm cách nhà ông Tới khoảng 400m, sát tuyến đường sắt Bắc - Nam. Từ một nấm đất đơn sơ, hơn một năm trước, người dân địa phương đã góp kinh phí xây lại bằng bê tông để tránh thất lạc. Theo lời kể của ông Tới, năm 1968, ông cùng cha chứng kiến một người đàn ông mặc quần đen, quấn khăn rằn bị bắn chết bên mương nước. Hai ngày sau, cha ông cùng một số dân làng đã bí mật đưa thi thể đi an táng.
Trung tá Đoàn Ngọc Hiếu, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Thăng Điền, nhận định khu vực Bình An từng là địa bàn hoạt động cách mạng trọng yếu, do đó thông tin từ người dân là có cơ sở để tiếp tục xác minh.
“Khi tiếp nhận thông tin, Ban Chỉ huy Quân sự xã đã nhiều lần làm việc với ông Tới, phối hợp cùng thôn kiểm tra thực địa và báo cáo cấp trên để thực hiện các bước xác minh theo đúng quy định”, Trung tá Hiếu cho biết.
Bà Nguyễn Phạm Minh Trí, Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Điền, cho biết địa phương đã hoàn thành sớm chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” tại hai nghĩa trang. Kết quả, đội đã thu thập được 70 mẫu sinh phẩm từ 87 phần mộ, đạt tỷ lệ 80,46%.
[VIDEO] - Thiếu tá Nguyễn Khắc Tân, Trợ lý quân lực Ban Chỉ huy Quân sự phường Hương Trà nói về quyết tâm thực hiện tốt nhiệm vụ:
...
Dù nắng nóng miền Trung vẫn chưa hạ nhiệt, dù những giọt mồ hôi phải kìm nén từng giây để không làm tổn thương đến những mảnh di vật thiêng liêng, hành trình 500 ngày đêm tìm kiếm thông tin các chiến sĩ vô danh vẫn tiếp tục - không phải bằng sức mạnh của cơ bắp, mà bằng trái tim biết ơn và lòng thành kính sâu thẳm.
Mỗi mẫu ADN được tách chiết, mỗi phần mộ được mở ra và khép lại trong sự trang nghiêm, là một lời hứa thiêng liêng của thế hệ hôm nay gửi về các anh: “Các anh không còn vô danh nữa”...