Thành phố ngày một nóng hơn
Những đợt nắng nóng xuất hiện với tần suất dày hơn trong những năm gần đây khiến cảm giác oi bức tại các đô thị ngày càng rõ rệt.
Tại Đà Nẵng, bên cạnh tác động của thời tiết, quá trình đô thị hóa cũng làm gia tăng sự chênh lệch về nền nhiệt giữa các khu vực.
“Chảo lửa” giữa đô thị
Theo các bản tin của Đài Khí tượng thủy văn khu vực Trung Trung Bộ thời gian gần đây, Đà Nẵng liên tục xuất hiện những đợt nắng nóng với nền nhiệt cao. Riêng trong những ngày giữa tháng Bảy, nhiệt độ phổ biến từ 37-39oC, có nơi lên hơn 40oC; thời gian nắng nóng kéo dài từ khoảng 9 giờ đến 17 giờ.
Đây là mức nhiệt dự báo chung cho toàn thành phố. Tuy nhiên, trong cùng một thời điểm, thực tế nhiệt độ và cảm nhận về cái nóng giữa các khu vực lại không giống nhau.
Là tài xế giao hàng, anh Nguyễn Văn Tri (phường An Khê) có mặt trên đường từ sáng đến chiều và di chuyển liên tục qua nhiều khu vực trên địa bàn thành phố. Theo anh, cùng thời điểm buổi trưa, giao hàng tại các khu vực ven biển dễ chịu hơn, trong khi ở các tuyến phố trung tâm, dừng xe chờ đèn đỏ vài chục giây cũng khiến anh xây xẩm vì hơi nóng hắt lên từ mặt đường.
“Dường như vài năm gần đây, nắng nóng kéo dài và gay gắt hơn trước. Khoảng 10-11 giờ trưa mùa hè, cảm giác nóng rát rất rõ, nhất là ở những nơi có công trình xây dựng, đang cải tạo đường hoặc ít cây xanh”, anh Tri chia sẻ.
Nhiều du khách cũng nhận thấy sự khác biệt về nền nhiệt giữa các khu vực trong thành phố. Chị Phạm Thị Huyền (du khách đến từ Kon Tum) cho biết sau khi tham quan bãi biển Mỹ Khê và dạo dọc tuyến ven sông Hàn, đến gần trưa chị đi đến chợ Cồn và một số tuyến phố trung tâm để mua sắm thì cảm thấy không khí nóng và bí hơn.
“Đà Nẵng vẫn giữ được nhiều không gian xanh và là điểm đến dễ chịu. Nếu các tuyến phố trung tâm có thêm cây xanh, bóng mát thì việc tham quan của du khách trong mùa hè sẽ thuận tiện hơn”, chị Huyền nói.
Câu chuyện nắng nóng, thiếu bóng cây cũng được bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội. Trên trang Quản lý đô thị Đà Nẵng: Tiện nghi - xanh - sạch - đẹp, nhiều người dân cho rằng sau khi một số tuyến đường như Hùng Vương, Lê Duẩn, Hoàng Diệu... được mở rộng, không gian thông thoáng hơn nhưng diện tích bóng mát giảm đáng kể do cây xanh cũ bị thay thế hoặc cây mới trồng chưa kịp phát triển.
Nhiều ý kiến mong muốn việc chỉnh trang, mở rộng đường cần được triển khai đồng bộ với phát triển cây xanh nhằm cải thiện môi trường sống và giảm oi bức trong mùa hè.
Giải mã sức nóng đô thị
Sự khác biệt về mức độ oi bức giữa các khu vực trong cùng một đô thị không phải là hiện tượng cá biệt. Nhiều nghiên cứu về khí hậu đô thị cho thấy, ngoài nền nhiệt do thời tiết quyết định, điều kiện không gian đô thị cũng ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hấp thụ, tích tụ và tỏa nhiệt, khiến cùng một thành phố nhưng cảm giác nóng ở từng khu vực có thể khác nhau.
Theo Th.S Bùi Văn Xuân, Trung tâm An toàn Môi trường và Hóa học (thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Đà Nẵng), dưới góc độ khoa học môi trường, đây không chỉ là cảm nhận chủ quan của người dân mà là hiện tượng được gọi là đảo nhiệt đô thị (Urban Heat Island).
Đà Nẵng là thành phố có tốc độ đô thị hóa nhanh, diện tích bê tông và các công trình xây dựng ngày càng gia tăng. Các bề mặt này hấp thụ nhiệt mạnh vào ban ngày và tỏa nhiệt chậm khi đêm xuống, làm khả năng tích tụ nhiệt trong đô thị tăng lên.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu toàn cầu cũng khiến các đợt nắng nóng xuất hiện với tần suất dày hơn và cường độ gay gắt hơn trước. Hai yếu tố này cộng hưởng làm cảm giác oi bức tại Đà Nẵng ngày càng rõ rệt, đặc biệt ở những khu vực có mật độ xây dựng cao, ít cây xanh.
Đây cũng là lý do người dân dễ cảm nhận sự chênh lệch về mức độ nóng bức giữa các tuyến phố, khu dân cư hay giữa khu vực trung tâm với những nơi có nhiều cây xanh, gần sông hoặc ven biển.
Cũng theo ông Xuân, nhiệt độ đô thị tăng cao ảnh hưởng rõ đến sức khỏe và đời sống của người dân. Trong những đợt nắng nóng kéo dài, nguy cơ sốc nhiệt, các bệnh về tim mạch, hô hấp có xu hướng gia tăng, nhất là đối với người cao tuổi, trẻ em và những người thường xuyên làm việc ngoài trời.
Mặt khác, nhu cầu sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát cũng tăng theo, khiến chi phí tiền điện của nhiều hộ gia đình cao hơn. Về lâu dài, nếu không có các giải pháp thích ứng, chất lượng không khí, hệ thống cây xanh và chất lượng sống trong đô thị đều sẽ bị ảnh hưởng.
“Đối với Đà Nẵng, phát triển đô thị trong giai đoạn tới không chỉ là mở rộng hạ tầng mà cần hướng đến mô hình đô thị sinh thái. Cây xanh, mặt nước và không gian công cộng phải được xem là hạ tầng thiết yếu, ngang tầm với giao thông và cấp, thoát nước. Đây là giải pháp căn cơ để thành phố phát triển bền vững và thích ứng hiệu quả với những thách thức của khí hậu”, ông Xuân đề xuất.